къыхуэщӀэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къыхуещӀэ)
1. Зыгуэрым папщӀэ, и хьэтыркӀэ, зыгуэр къэщӀэн.
руузнать что-л. для кого-л.
Хъыбар къыхуэщӀэн.
2. Еплъ: хуэщӀэн
Сэ иджыри зы ӀуэхутхьэбзэкӀэ сынолъэӀунущ а зыр къысхуэщӀи атӀанэ узэрегуакӀуэу зыгъэпсэху.— Акъсырэ Залымхъан
(къыхуощӀэ)
Зыгуэр къищӀэфын, къищӀэн лъэкӀын.
русуметь узнать, определить что-л.
Абы къыхуэмыщӀэ щыӀэ, ар зыщымыгъуазэ бгъуэтын.
Kitapta geçtiği hali
къыхуэщӀэн I (къыхуещӀэ) перех. гл. 1. узнать что-л. для кого-л. / Зыгуэрым папщӀэ, и хьэтыркӀэ, зыгуэр къэщӀэн. Хъыбар къыхуэщӀэн. 2. см. хуэщӀэн. * Сэ иджыри зы ӀуэхутхьэбзэкӀэ сынолъэӀунущ а зыр къысхуэщӀи атӀанэ узэрегуакӀуэу зыгъэпсэху. Акъ. З. II (къыхуощӀэ) неперех. гл. суметь узнать, определить что-л. / Зыгуэр къищӀэфын, къищӀэн лъэкӀын. Абы къыхуэмыщӀэ щыӀэ, ар зыщымыгъуазэ бгъуэтын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къыхуещӀэ)
1. Зыгуэрым папщӀэ зыгуэр къэщӀэн.
Сэ бжей мэзым сыщӀэгъыхьи, Тхьэмпэм жаӀэр къыпхуэсщӀэнщ.— Махуэр блокӀыр напӀэзыпӀэу. «Вагъуэ махуэ», 315
+1 örnek
Ди жэмыр псэфрэ мыпсэфрэ къытхуэщӀэ, жаӀэу гъунэгъум я жэм закъуэр къыхуашэрэ ирагъэплъмэ, Дзэшу жэмым и дзажэр щиухым деж епэщэщырти жэмыр зейр игъэгуфӀэрт: фымыукӀ, фи жэмыр псэфщ, жиӀэти.— КӀапсэ кӀапэ, 7
2. Зыгуэрым и хьэтыр лъагъун.
СыткӀи елъэӀу – къыпхуищӀэнт: мэзым кӀуэи пхъэ къытхуэшэ, е нартыху къэп щхьэлым шэ, е шэщыр къэтхъу, къыжраӀамэ, хьэуэ жиӀэу зэхэпхынтэкъым, е пхуэсщӀа Ӏуэхутхьэбзэм и уасэ гуэр къызэт, - жиӀэу [ЛутӀэ] и жьэ къыжьэдэкӀауэ зэхэзыха щыӀэтэкъым.— Хъуэпсэгъуэ нур, 286
+2 örnek
– Йа, сэ си тхьэу тхьэшхуэ, мы щӀалэ цӀыкӀум къысхуищӀар сэ хуэзмыщӀэжыфми, уэ зыщумыгъэгъупщэ, - жиӀэри Дэфэрэдж тхьэ елъэӀуащ, шынакъ цӀыкӀури шхыным яхилъхьэри.— Лъапсэ, 56
[Къыдырым кӀэпхъым жреӀэ:] Гъуо згъэджами, хъунут, ауэ уэри упсынщӀэщ, умыщхьэхыу а тӀэкӀур къысхуэщӀэ.— Кхъухь пхэнж, 497
(къыхуощӀэ)
Зыгуэр къищӀэфын. -588.
Щыхь къиукӀар лы комбинатым мэлкӀэ щихъуэжарэ щимыхъуэжарэ Ботэх къыхуэщӀэртэкъым, щакӀуэ кӀуамэ, мэл къиукӀынкӀэ щӀэхъуар и щхьэм къыхуигъэтӀасэртэкъым.— Лъапсэ, 67
+2 örnek
Инал жиӀэмкӀэ арэзырэ мыарэзырэ къыпхуэщӀэнутэкъым, псори щымт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 587
Удз гъэгъахэм щащӀыр татуугъуэ ЩӀэныгъэлӀхэм нобэ къахуэмыщӀэ.— Удзымэ. «Мывэ хуабэ», 214
Kitapta geçtiği hali
КЪЫХУЭЩӀЭН I (къыхуещӀэ) лъэӀ. (44). 1. (2). Зыгуэрым папщӀэ зыгуэр къэщӀэн. Сэ бжей мэзым сыщӀэгъыхьи, Тхьэмпэм жаӀэр къыпхуэсщӀэнщ. Махуэр блокӀыр напӀэзыпӀэу. «Вагъуэ махуэ», 315. Ди жэмыр псэфрэ мыпсэфрэ къытхуэщӀэ, жаӀэу гъунэгъум я жэм закъуэр къыхуашэрэ ирагъэплъмэ, Дзэшу жэмым и дзажэр щиухым деж епэщэщырти жэмыр зейр игъэгуфӀэрт: фымыукӀ, фи жэмыр псэфщ, жиӀэти. КӀапсэ кӀапэ, 7. 2. (42). Зыгуэрым и хьэтыр лъагъун. СыткӀи елъэӀу – къыпхуищӀэнт: мэзым кӀуэи пхъэ къытхуэшэ, е нартыху къэп щхьэлым шэ, е шэщыр къэтхъу, къыжраӀамэ, хьэуэ жиӀэу зэхэпхынтэкъым, е пхуэсщӀа Ӏуэхутхьэбзэм и уасэ гуэр къызэт, - жиӀэу [ЛутӀэ] и жьэ къыжьэдэкӀауэ зэхэзыха щыӀэтэкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 286. – Йа, сэ си тхьэу тхьэшхуэ, мы щӀалэ цӀыкӀум къысхуищӀар сэ хуэзмыщӀэжыфми, уэ зыщумыгъэгъупщэ, - жиӀэри Дэфэрэдж тхьэ елъэӀуащ, шынакъ цӀыкӀури шхыным яхилъхьэри. Лъапсэ, 56. [Къыдырым кӀэпхъым жреӀэ:] Гъуо згъэджами, хъунут, ауэ уэри упсынщӀэщ, умыщхьэхыу а тӀэкӀур къысхуэщӀэ. Кхъухь пхэнж, 497.
КЪЫХУЭЩӀЭН II (къыхуощӀэ) лъэӀ. (100). Зыгуэр къищӀэфын. Щыхь къиукӀар лы комбинатым мэлкӀэ щихъуэжарэ щимыхъуэжарэ Ботэх къыхуэщӀэртэкъым, щакӀуэ кӀуамэ, мэл къиукӀынкӀэ щӀэхъуар и щхьэм къыхуигъэтӀасэртэкъым. Лъапсэ, 67. Инал жиӀэмкӀэ арэзырэ мыарэзырэ къыпхуэщӀэнутэкъым, псори щымт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 587-588. Удз гъэгъахэм щащӀыр татуугъуэ ЩӀэныгъэлӀхэм нобэ къахуэмыщӀэ. Удзымэ. «Мывэ хуабэ», 214.