къызэхэнэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
руа) (къызэхенэ) перех. гл.
1. Езыр-езырхэу къэгъэнэн (нэгъуэщӀ яхэмыту).
руоставить одних (напр. без присмотра)
Къанщауэкъуэр .. дэкӀуэсыкӀри ежьэжащ, бзылъхугъэхэр къызэхинэри.— Черкес ӀуэрыӀуатэхэр
2. ЗэщӀэмыкъуауэ, Ӏумыхыжауэ зэрыщыту къэгъэнэн. Езыр-езырхэу нэгъуэщӀ яхэмыту къэнэн.
руоставить что-л. как есть (напр. в беспорядке)
Тхылъхэр стӀолым зэрытекъухьам хуэдэу къызэхинэри Мышэ щӀэкӀри ежьащ.— Къ. Хь. б) (къызэхонэ)
+3 örnek
неперех. гл.— остаться одним (
напр. без посторонних
Нартхэм я щхьэр къыфӀэхуауэ, жагъуэ ящыхъуауэ къызэхэнащ.— Нартхэр
(къызэхонэ)
Еплъ: къызэщӀэнэн
Kitapta geçtiği hali
къызэхэнэн I а) (къызэхенэ) перех. гл. 1. оставить одних (напр. без присмотра) / Езыр-езырхэу къэгъэнэн (нэгъуэщӀ яхэмыту). * Къанщауэкъуэр .. дэкӀуэсыкӀри ежьэжащ, бзылъхугъэхэр къызэхинэри. Черк. фольк. 2. оставить что-л. как есть (напр. в беспорядке) / ЗэщӀэмыкъуауэ, Ӏумыхыжауэ зэрыщыту къэгъэнэн. * Тхылъхэр стӀолым зэрытекъухьам хуэдэу къызэхинэри Мышэ щӀэкӀри ежьащ. Къ. Хь. б) (къызэхонэ) неперех. гл. остаться одним (напр. без посторонних) / Езыр-езырхэу нэгъуэщӀ яхэмыту къэнэн. * Нартхэм я щхьэр къыфӀэхуауэ, жагъуэ ящыхъуауэ къызэхэнащ. Нарт. II (къызэхонэ) неперех. гл. см. къызэщӀэнэн.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къызэхенэ)
1. Зыгуэрхэр къэбгынэн, я закъуэу къэгъэнэн.
[Псэун и анэм жреӀэ:] Уэ угущӀэгъуншэтэкъэ, сабий быныр дыкъызэхэбнэу лӀы ущыдэкӀуам?— Къалэн, 435
+1 örnek
Езы Бахъуэр мафӀэгум тесу хэкур къызэхинэу щӀэпхъуэжауэ зэрыщытар щыгъупщэжащ.— Нал къута, 263
2. Зыгуэрхэр щӀытыкӀэ гуэрым иту къэгъэнэн.
ХъумакӀуэхэм захъунщӀащ, адэкӀэ жащ, мыдэкӀэ жащ, зыгуэрхэри къашащ, арщхьэкӀэ Къэрэмырзэ заӀэщӀиудщ псоми, мэжджытым яфӀыщӀыхьащ, хъумакӀуэхэм ящӀэнур ямыщӀэу къызэхинэри.— Лыгъэ, 414
(къызэхонэ)
1. Езыр-езырхэу къэнэн.
Зеиншэ защӀэу къызэхэна унагъуэм гузэвэгъуэ япэ къизыхьар щӀалэ нэхъыжьым кӀэлъыкӀуэ Псэунщ.— Къалэн, 428
+1 örnek
МодэкӀэ гуп къызэхэнам Нартыхур зэрыщӀэкӀуэсыкӀам гу лъатами, ямылъэгъуа хуэдэу защӀ, зыгуэр къахэпӀэнкӀыкӀмэ, тхьэмадэри къызэрокӀ, къуэды птеслъхьэну ара узыхуейр жеӀэри.— Лъапсэ, 81
2. Зыгуэрым иужькӀэ куэд хъууэ щытыкӀэ гуэрым иувауэ къэнэн.
Псэущхьэри абы хуэдэ къабзэщ [жылапхъэу къагъанэр нэхъыфӀ дыдэр аращ]: репрессие къом екӀуэкӀам цӀыхум нэхъ лэжьэрейр, нэхъ акъылыфӀэр хэкӀуэдыкӀым, нэхъ пӀащэр яукӀ, ягъэкӀуэдурэ нэхъ щыкъуейр – лъэпкъкӀэ узыщыгугъ мыхъунур нэхъыбэ хъури, я генетическэ щылъхур езым ещхь хъужащи, нэхъ щыкъуейуэ къызэхэнар, лэжьэнми хэзагъэркъым, мылажьэми яшхын яӀэкъым, зым зыгуэр къыӀэщӀыхьамэ, ӀэщӀоуэри къыӀэщӀауду псэуну я гугъэ щхьэкӀэ, къайхъулӀэркъым.— Лъапсэ, 66
Kitapta geçtiği hali
КЪЫЗЭХЭНЭН I (къызэхенэ) лъэӀ. (3). 1. (2). Зыгуэрхэр къэбгынэн, я закъуэу къэгъэнэн. [Псэун и анэм жреӀэ:] Уэ угущӀэгъуншэтэкъэ, сабий быныр дыкъызэхэбнэу лӀы ущыдэкӀуам? Къалэн, 435. Езы Бахъуэр мафӀэгум тесу хэкур къызэхинэу щӀэпхъуэжауэ зэрыщытар щыгъупщэжащ. Нал къута, 263. 2. (1). Зыгуэрхэр щӀытыкӀэ гуэрым иту къэгъэнэн. ХъумакӀуэхэм захъунщӀащ, адэкӀэ жащ, мыдэкӀэ жащ, зыгуэрхэри къашащ, арщхьэкӀэ Къэрэмырзэ заӀэщӀиудщ псоми, мэжджытым яфӀыщӀыхьащ, хъумакӀуэхэм ящӀэнур ямыщӀэу къызэхинэри. Лыгъэ, 414.
КЪЫЗЭХЭНЭН II (къызэхонэ) лъэмыӀ. (3). 1. (2). Езыр-езырхэу къэнэн. Зеиншэ защӀэу къызэхэна унагъуэм гузэвэгъуэ япэ къизыхьар щӀалэ нэхъыжьым кӀэлъыкӀуэ Псэунщ. Къалэн, 428. МодэкӀэ гуп къызэхэнам Нартыхур зэрыщӀэкӀуэсыкӀам гу лъатами, ямылъэгъуа хуэдэу защӀ, зыгуэр къахэпӀэнкӀыкӀмэ, тхьэмадэри къызэрокӀ, къуэды птеслъхьэну ара узыхуейр жеӀэри. Лъапсэ, 81. 2. (1). Зыгуэрым иужькӀэ куэд хъууэ щытыкӀэ гуэрым иувауэ къэнэн. Псэущхьэри абы хуэдэ къабзэщ [жылапхъэу къагъанэр нэхъыфӀ дыдэр аращ]: репрессие къом екӀуэкӀам цӀыхум нэхъ лэжьэрейр, нэхъ акъылыфӀэр хэкӀуэдыкӀым, нэхъ пӀащэр яукӀ, ягъэкӀуэдурэ нэхъ щыкъуейр – лъэпкъкӀэ узыщыгугъ мыхъунур нэхъыбэ хъури, я генетическэ щылъхур езым ещхь хъужащи, нэхъ щыкъуейуэ къызэхэнар, лэжьэнми хэзагъэркъым, мылажьэми яшхын яӀэкъым, зым зыгуэр къыӀэщӀыхьамэ, ӀэщӀоуэри къыӀэщӀауду псэуну я гугъэ щхьэкӀэ, къайхъулӀэркъым. Лъапсэ, 66.