бын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
кӀалэ/щӀалэ, БЫН, САБЫЙ/САБИЙ, (Абз. СЭБЫЙ/САБЫЙ); ÇOCUK
БЫН, лъфыгъэ/лъхугъэ, кӀэлэ-гъуал/ щӀалэ-гъуалэ; EVLAT, ÇOR-ÇOCUK
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. ЩӀэблэ.
рудитя
Расул ищӀэрт Джэрий бын зэримыӀэр.— Къуэдзокъуэ Хьэсэн
2. ЗэрылъхузэрыпӀ, къэзылъхуахэмрэ къалъхуахэмрэ; къизышамрэ кърашамрэ.
русемья
Кхъуэ бын. Джэдкъурт бын.
Bu maddedeki ifadeler (8)
бын гъуэтын (зэгъэгъуэтын)
руродить, обзавестись ребенком.
Абы фыз къиша нэужь, бын имыгъуэту куэд екӀуэкӀащ.— Къуэдзокъуэ Хьэсэн
бын зэдэгъуэтын
рунажить детей (о муже и жене).
бын щӀын
руусыновить (удочерить) кого-л.
бын кӀасэ
Зи ныбжь хэкӀуэта зэлӀзэфызым ягъуэтыж бын.
рупоздние дети
4 ifade daha
бын пажэ
Бынхэм я нэхъыжь.
рупервенец
Илъэс зыбжанэ лъандэрэ щхьэлтету лажьэ Жамырзэ и бын пажэт Хьэсэн.— Къуэдзокъуэ Хьэсэн
бын пасэ
Зэщхьэгъусэ щӀалэхэм пасэу ягъуэта бын.
руранний ребенок
Бын пасэ зыгъуэтар хущӀегъуэжыркъым.— Псалъэжьхэр
бын пэлъытэ
Быным хуэдэу къалъытэ цӀыху.
ручужой ребенок, к которому относятся как к родному
Си гум ихункъым.. уи бын пэлъытэу Гуапэу си щхьэфэм Ӏэ щыдэплъар.— Ӏуащхьэмахуэ
бын тӀуащӀэ
ФызитӀым зы лӀым къыхуилъхуа, зы фызым лӀитӀым къахуилъхуа бын.
русводные дети
Бын тӀуащӀэ хъун.
Kitapta geçtiği hali
бын 1. дитя / ЩӀэблэ. * Расул ищӀэрт Джэрий бын зэримыӀэр. Къу. Хь. 2. семья / ЗэрылъхузэрыпӀ, къэзылъхуахэмрэ къалъхуахэмрэ; къизышамрэ кърашамрэ. Кхъуэ бын. Джэдкъурт бын. Бын гъуэтын (зэгъэгъуэтын) родить, обзавестись ребенком. * Абы фыз къиша нэужь, бын имыгъуэту куэд екӀуэкӀащ. Къу. Хь. Бын зэдэгъуэтын нажить детей (о муже и жене). Бын щӀын усыновить (удочерить) кого-л. бын кӀасэ поздние дети / Зи ныбжь хэкӀуэта зэлӀзэфызым ягъуэтыж бын. бын пажэ первенец / Бынхэм я нэхъыжь. * Илъэс зыбжанэ лъандэрэ щхьэлтету лажьэ Жамырзэ и бын пажэт Хьэсэн. Къу. Хь. бын пасэ ранний ребенок / Зэщхьэгъусэ щӀалэхэм пасэу ягъуэта бын. * Бын пасэ зыгъуэтар хущӀегъуэжыркъым. (погов.) бын пэлъытэ чужой ребенок, к которому относятся как к родному / Быным хуэдэу къалъытэ цӀыху. * Си гум ихункъым.. уи бын пэлъытэу Гуапэу си щхьэфэм Ӏэ щыдэплъар. Ӏуащхь. бын тӀуащӀэ сводные дети / ФызитӀым зы лӀым къыхуилъхуа, зы фызым лӀитӀым къахуилъхуа бын. Бын тӀуащӀэ хъун.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. ЩӀэблэ.
Анэм быныр зэрилъагъур Псышхуэм нэхърэ нэхъ кӀыхьыжщ, Быным анэр зэралъагъур Зэбгъэпщэнур псы лъэмыжщ.— Анэмрэ бынымрэ. «Мывэ хуабэ», 265
+2 örnek
Бзэр адэ-анэм сагъэщӀащи, Сэ яхузощӀыр тӀуми фӀыщӀэ, Ауэ си жгъуэ мэхъу зы закъуэ – Си быным си бзэр зэрамыщӀэр.— Дунейр мычэму къощӀэращӀэ. «Дамыгъэ», 237
ТӀутӀэ школым къэкӀуэрейуэ щымытми, абы щӀэсыр хэт и бынми ищӀэрт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 559
2. ЗэрылъхузэрыпӀ, къэзылъхуахэмрэ къалъхуахэмрэ; къизышахэмрэ кърашахэмрэ.
Гуэгуш шыр быным дахьэхауэ Бабыщ шыр закъуэ хэт зэпытщ.— Бабыщ. «Дамыгъэ», 218
+2 örnek
Къаз шыр бынхэр псы ятӀэр ямыщӀэщыгъуэми хэпэщэщыхьхэрт.— КӀапсэ кӀапэ, 5
Бабыщ бынхэм я джэгупӀэр Къиупащи дэмыхуэж.— Псынэдахэ. «Вагъуэ махуэ», 489
Deyimler (1)
Уи адэ и бынщ [ар]!
Еплъ: адэ
Kitapta geçtiği hali
БЫН (163). 1. (139). ЩӀэблэ. Анэм быныр зэрилъагъур Псышхуэм нэхърэ нэхъ кӀыхьыжщ, Быным анэр зэралъагъур Зэбгъэпщэнур псы лъэмыжщ. Анэмрэ бынымрэ. «Мывэ хуабэ», 265. Бзэр адэ-анэм сагъэщӀащи, Сэ яхузощӀыр тӀуми фӀыщӀэ, Ауэ си жгъуэ мэхъу зы закъуэ – Си быным си бзэр зэрамыщӀэр. Дунейр мычэму къощӀэращӀэ. «Дамыгъэ», 237. ТӀутӀэ школым къэкӀуэрейуэ щымытми, абы щӀэсыр хэт и бынми ищӀэрт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 559. 2. (21). ЗэрылъхузэрыпӀ, къэзылъхуахэмрэ къалъхуахэмрэ; къизышахэмрэ кърашахэмрэ. Гуэгуш шыр быным дахьэхауэ Бабыщ шыр закъуэ хэт зэпытщ. Бабыщ. «Дамыгъэ», 218. Къаз шыр бынхэр псы ятӀэр ямыщӀэщыгъуэми хэпэщэщыхьхэрт. КӀапсэ кӀапэ, 5. Бабыщ бынхэм я джэгупӀэр Къиупащи дэмыхуэж. Псынэдахэ. «Вагъуэ махуэ», 489. ◊ Уи адэ и бынщ [ар]! (2). Еплъ адэ I.