бгъэ

БГЪЭ, БГЪЭГУ; GÖĞÜS

БГЪЭ, БЫДЗ(ы); GÖĞÜS, MEME

БГЪЭГУ, БГЪЭ; GÖĞÜS, SİNE

БЫДЗ(ы), БГЪЭ; GÖĞÜS (meme)

БГЪЭ, бгъэжъ/бгъэжь, ОРЁЛ; KARTAL

БГЪЭ; KISIR

Bu sonuç kitaptaki 6 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

бгъэ I орёл / Зи пэр къуаншэ, къырхэм, губгъуэхэм щыпсэу къуалэ, къашыргъэ лъэпкъыгъуэ. Бгъэм я тӀысыпӀэу бгы тӀуащӀэм зы цӀыхум имыщӀэу шыбз гуартэр щегъэпщкӀу уи адэм. КӀ. А. бгъэ пэплъ зоол. краснозобка / Бгъэ лъэпкъ, и пэнцӀывыр плъыжьу. бгъэ пщэху зоол. белоголовая выпь / Бгъэ лъэпкъщ и пщэр хужьу. II 1. грудь / Ӏэпкълъэпкъым щыщу ныбащхьэм къыщыщӀэдзауэ пщэм нэс. ЩӀалэм и бгъэр хуабжьу дыгъэм исат. * ПцӀэгъуэплъым.. и бгъэ ӀэтамкӀэ жьыбгъэр зэӀуекъу. КӀ. Т. 2. см. быдз 1. Анэм и бгъэм шэ щӀэт. Бгъэм фӀэнэн застревать в горле. Бгъэр гъэкъын важничать (букв. выпячивать грудь). Бгъэр къигъэцӀыцӀыкӀын = бгъэр гъэкъын. {И} бгъэр тӀын раскрыть, распахнуть грудь. Бгъэр хуэгъэкъын важничать, задирать нос перед кем-л. (букв. выпячивать грудь перед кем-л.). III яловый, бесплодный / Ӏэщ мылъхуэ, псэф мыхъуу къэна. Мэлыбгъэ. Жэмыр бгъэуэ къэнащ.

БГЪЭ I (49). 1. (38). Къуалэбзу пӀащэ лӀэужьыгъуэ. А бжэндэхъум Нурхьэлий къигъэшынат: бгъэ фӀыцӀэшхуэ къытеуа къыфӀэщӀри къэмэх пэтащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 230. Сэ къуршым сихьэм, бгъэм сахэту, Си щӀакӀуэ фӀыцӀэр мэхъур дамэ, СалъоӀэсыфыр ягу згъэзагъэу, Пэжым и лӀыкӀуэ даубыдамэ. Шу пхъашэ. «Щхьэлыкъуэ», 373. Си джэдыкӀэр бгъэм кӀэщӀэздзэу Бгъэ къришмэ, куэд слъэкӀынщ, ЖиӀэу къанжэр щыгугъами, Бгъэ бзу лъэпкъым къахэкӀынт? Къанжэ. «Дамыгъэ», 90. 2. (11). Бгъэм ей, епха, ехьэлӀа. Филъ фыщымысхьу, си бынхэ, Бгъэ абгъуэр благъуэм щыфхъумэ, Фхъумэ фи щӀыхьыр, фи напэр, Фи адэжь и унэ нэгъунэ. ЩӀым и макъ. «Шум и гъуэгу», 38. [Бабыщыкъуэ адакъэпщ] дэплъейри зы абгъуэшхуэ жыг щхьэкӀэ дыдэм фӀэлъу щилъагъум, и гум къэкӀащ: сэ уафэм щысщӀэн щыӀэу къыщӀэкӀынкъым, мо абгъуэм бгъэ джэдыкӀэ илъмэ, сытегъуэлъхьэнщи, бгъэ шыр къисшынщ, си Ӏуэхущ итӀанэ адакъэ хужь яфыщӀу яшхыжам нэхърэ нэхъ цӀэрыӀуэ сымыхъумэ, жиӀэу. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 493. ☐ Бгъэр куэдрэ уэмэ, и дамэр мэкъутэ (1). Зэраныгъэ зыщӀэм, гува-щӀэхами, къыщӀэкӀуэркъым, жыхуиӀэщ. Нахъуэ ирекъутэкӀ: – Бгъэр куэдрэ уэмэ, и дамэр мэкъутэ, жи. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 647. Бгъэжьыр уи пашэм, къуршым урешэ, къуанщӀэр уи пашэм Ӏейм ухуешэ (1). ПашэфӀ уиӀэмэ уи Ӏуэхухэр докӀуей, йофӀакӀуэ. Бгъэжьыр уи пашэм къуршым урешэ, къуанщӀэр уи па

БГЪЭ II (16). 1. (14). Ӏэпкълъэпкъым щыщу ныбащхьэм къыщыщӀэдзауэ пщэм нэс. Биишэ си бгъэм пхылъэтау Щытами, шэми сыкъелащ. Фэеплъ бэлътоку. «Шум и гъуэгу», 59. Апчарэ и тхьэкӀумэр триубыдэрт Азизэ и бгъэми едаӀуэрт. Щынэхужьыкъуэ, 55. ЛӀыгъэ зезыхьэ псоми орден къыщратым тхьэ зэхуаӀуащ, я ордену хъуар я бгъэм хамылъхьэу я бэракъым хаӀуу, а бэракъыр яӀыгъыу адэкӀи зэуэну. Лыгъэ, 411. 2. (1). Быдз. Фыз сабийхэр зи бгъэ щӀэсым Я гъы макъым гур ирахыр. «Тисей», 484. 3. (1). Щыгъыным и гупэ Ӏыхьэу пщэм и щӀагъкӀэ щыӀэр. Сэид щыгъ цеищхъуэм и бгъэр пхатэкъыми, къэптал щӀыхур къыщӀэщырт, и бгырыпхым тет метхэр дыщэпскӀэ лат. Хъуэпсэгъуэ нур, 79. ◊ [И] бгъэм еуэжын (1). Зэныкъуэкъужын, и щхьэр фӀиудыжын. Къазджэрий и гур кӀуэдыпат: сэ сызыщыгугъа, мыр къызэрыщӀэкӀа, жиӀэу и бгъэгум еуэж щхьэкӀэ, ней Ӏэмал. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 664. Хъуэпсэгъуэ нур, 136. Бгъэр къигъэкӀын (2). ЗыгъэщӀэгъуэн, зыгъэбэлыхьын. Мысост игъащӀэми аращ, и бгъэр къригъэкӀыу дунейм тетщ. Нал къута, 289.

БГЪЭ III (1). плъыф. Псэф мыхъуу къэна. [Мысост жиӀэу:] – къызумытрэ [си пщӀэр], уи жэмыр бгъэуэ къэнащ. Щынэхужьыкъуэ, 11.