Ӏэзэ

Ӏазэ/Ӏэзэ, (Абз. ӀЭЗЭ), ÇIKIKÇI (usta, uzman, hekim)

Ӏазэ/Ӏэзэ, узӀаз/узӀэзэ, узыгъоӀаз/узыгъуэӀэзэ, узфэӀаз/узхуэӀэзэ, узышъоӀаз/узыфэӀэзэ, ВРАЧ, (Абз. ӀЭЗЭ/ВРАЧ); DOKTOR, HEKİM

Ӏэзэ → Ӏазэ; HEKİM

Ӏазэ/Ӏэзэ; USTA, UZMAN

Ӏэзэ/Ӏазэ; USTA, UZMAN

Ӏэзэ → Ӏазэ; DOKTOR, HEKİM

Bu sonuç kitaptaki 6 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

Ӏэзэ I 1. ловкий, искусный, умелый / Ӏуэхугъуэ гуэр фӀыуэ, ӀэкӀуэлъакӀуэу зыщӀэ зыфӀэдыгъэкӀ. Бдзэжьеящэ Ӏэзэ. ЩакӀуэ Ӏэзэ. Шууей Ӏэзэ. 2. знающий, сведущий / ӀэщӀагъэ гуэрым фӀыуэ хуеджа, абы теухуауэ щӀэныгъэфӀ зиӀэ. Дохутыр Ӏэзэ. 3. талантливый, одаренный / Талант зиӀэ. УсакӀуэ Ӏэзэ. СурэтыщӀ Ӏэзэ. 4. ученый, эрудированный / Наукэм и лӀэжьыгъуэ гуэрым куэд хэзыщӀыкӀ, еджагъэшхуэ. * ЩӀэныгъэлӀ Ӏэзэ. II 1. лекарь-самоучка / Дохутыр ӀэщӀагъэм хуемыджа, ауэ удз хущхъуэ с. ху. сымаджэр зыгъэхъуж, ар зи ӀэщӀагъэ цӀыху. * Ӏэзэм кърита удз хущхъуэр зрихьэлӀэурэ фызыр нэхъыфӀ хъуащ. фольк. 2. знахарь, знахарка / Диныр зи фӀэщ хъухэм дыуэ- дыуэпскӀэ еӀэзэ цӀыху. * Мы къуажэм дэст зы фыз Ӏэзэ гуэр, ХъанийкӀэ еджэу. Щ. А. Ӏэзэ гъэплъэн лечиться у знахаря.

ӀЭЗЭ I (24). 1. (21). Дохутыр ӀэщӀагъэм хуемыджа, ауэ удз хущхъуэ с.ху. узыгъуэ гуэрхэр зыгъэхъужыф цӀыху. Псыхъуэм дэт къомым яхэту плъагъурт фыз Ӏэзэ Чачи, и бостеикӀэр и бгырыпхым диупщӀарэ и лъэнкӀапӀэ гъуритӀ фагъуэр къыщӀэщу. Хъуэпсэгъуэ нур, 50. Япэм и Ӏэ нэмысу щытамэ, иджы фыз Ӏэзэу и цӀэ мэӀу [Дэфэрэдж], гъэмахуэу удзыр щыгъагъэм деж губгъуэм кӀуэурэ удз хущхъуэ зэхуехьэс, пкӀэунэм уихьэрэ уиплъэмэ, адэкӀэ-мыдэкӀэ удз Ӏэрамэхэр фӀэдзауэ щегъэгъу, удз лъабжьэ, пхъафэ зэмылӀэужьыгъуэ – зи фӀэмылъ щыӀэкъым. Лъапсэ, 119. [Шаукэт къадым жреӀэ:] – Ӏэзэ хъарзынэ къуажэм дэсу жаӀэ – ущӀэупщӀа? Аргъуей, 388. 2. (3). Жин пэшэгъу зиӀэу, дыуэ-дыуэпс, хьэпэщыпхэ с.ху. сымаджэм сэбэп хуэхъуфу зыгъэӀу цӀыху. Фыз Ӏэзэм тепщэчыр гъуэлъыпӀэм и гъунэгъуу игъэуващ, нэмэзыбзэм ещхьу зыгуэр жиӀэурэ, Ӏузизэ упщӀэшхуэ къытрипӀэжри, Ӏугъуэ щӀигъауэу хуежьащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 72. Хьэбибэ зыми емыупщӀыжу икӀи емыусэжу фыз Ӏэзэ гуэрым деж кӀуэри хущхъуэ къихьащи, и пхъум идэркъым сымаджэм ирихьэлӀэну. Нал къута, 277.

ӀЭЗЭ II (37). плъыф.1. (21). Ӏуэхугъуэ гуэр ӀэкӀуэлъакӀуэу, фӀыуэ зыщӀэ, зэфӀэзыгъэкӀ. Псоми яфӀэгъэщӀэгъуэнт Псыхуабэ къикӀыну жыхуаӀа, ӀункӀыбзэкӀэ Ӏэзэ лӀыр Астемыр деж къэкӀуамэ, абы хъыбар жиӀэнур. Хъуэпсэгъуэ нур, 200. Дэфэрэдж псы Ӏуфэм Ӏусу япӀати, есыкӀэкӀэ Ӏэзэт, тӀэу-щэ и къару къызэрихькӀэ псыр щӀитхъури къызэплъэкӀащ, си ужьым иту зыгуэр къакӀуэу пӀэрэ жиӀэу, арщхьэкӀэ дэнэ – псэ зыӀут илъэгъуакъым. Лъапсэ, 53. Сядэшхуэр Ӏэзэт Ӏэщэ щӀынкӀэ, Щхьэл мывэ ищӀу фӀым щыгугът. Дунейр мычэму къощӀэращӀэ. «Дамыгъэ», 237. 2. (9). ӀэщӀагъэ гуэрым фӀыуэ хуеджэн, абы теухуауэ щӀэныгъэфӀ зиӀэ. Езы Нахъуэ тхылъкӀэ Ӏэзащэтэкъым, итӀани зыри зыхимыгъэгъуазэу хэт къакӀуэми еупщӀырт … Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 503. [Кълышбийм Астемыр къыжреӀэ:] КъурӀэнымкӀэ уӀэзи си гугъэщ … Хъуэпсэгъуэ нур, 120. Данизэт нобэ хуэдэу урысыбзэкӀэ Ӏэзэу зыми и гугъакъым. Нал къута, 212. 3. (2). Талант зиӀэ. Арбузик сурэткӀэ Ӏэзэти, и нэр зытеплъэр ещхьыркъабзэу ищӀырт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 630. 4. (5). Акъыл жан, хыхьэхэкӀ. Пщэдджыжьым жьыуэ къызэхуэсахэм яхэтт хьэгъапхъэ Долэти, ӀэмалкӀэ Ӏэзэ Муси, ТхьэмщӀыгъуныбэкӀэ зэджэ Мэсхьуди. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 506. Тырку ныбэфу хъыджэбз цӀыкӀу къомыр къэзыщэхуар хьилэкӀэ Ӏэзэ гуэру къыщӀэкӀащ: хъыджэбз цӀыкӀухэр кхъухьым щрагъэтӀысхьэм зыми гу лъимытэу тырку цӀыхубз бзаджэ гуэр къакӀэщӀигъэтӀысхьауэ къыщӀэкӀащ, къащэхуа хъыджэбзхэм уз къызэуз, зи щӀыфэ къабзэ-мыкъабзэ яхэтмэ зригъэщӀэну. Лъапсэ, 54.