щӀыӀэ

щӀыӀэ/чъыӀэ; SOĞUK

Bu sonuç kitaptaki 1 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

щӀыӀэ холод |(холодный. Хьэуа, дуней узыгъэпӀыщӀэ; зи температурэр лъахъшэ. ЩӀыӀэ егъэлея. Псы щӀыӀэ. Гу щӀыӀэ см. гу II. ЩӀыӀэ дыхьэн замерзнуть (о кончиках пальцев). ЩӀыӀэ епхъуэн (къепхъуэн) подмерзнуть. ЩӀыӀэ еуэкӀын (къеуэкӀын, къеуэн) 1) = щӀыӀэ хыхьэн (къыхыхьэн). 2) = щӀыӀэм исын. ЩӀыӀэ еуэн (къеуэн) = щӀыӀэ епхъуэн. ЩӀыӀэ зэгъэуэкӀын = щӀыӀэ еуэкӀын. * ЗэлӀзэфызым зы къуэ яӀэти дыгъэ зригъэуртэкъым, щӀыӀэ зригъэуэкӀыртэкъым, уэсэпсхэмыхьэт, ӀыхьэшхуэщӀэкъут. фольк. ЩӀыӀэ зыхэгъэхьэн = щӀыӀэ хыхьэн. ЩӀыӀэ кӀуэцӀыхьэн = щӀыӀэ хыхьэн. ЩӀыӀэ лӀэн мало-каб. = щӀыӀэм исын. ЩӀыӀэ техьэгъуэм иубыдын охватить ознобом. ЩӀыӀэ хэгъэхьэн дать простудиться. ЩӀыӀэ хыхьэн (къыхыхьэн) простудиться. ЩӀыӀэ худихун знобить, лихорадить. ЩӀыӀэм гъэдыкъын окоченеть от мороза. ЩӀыӀэм идыкъын = щӀыӀэм игъэдыкъын. ЩӀыӀэм исын замерзнуть. щӀыӀэ уз простуда / Ӏэпкълъэпкъым хыхьа щӀыӀэм къишэ уз. * Зы махуэ дэкӀауэ Мимэр {хъыджэбз цӀыкӀур} сымаджэ хъуащ, щӀыӀэ уз къеуалӀэри. Япэу лъ. з.

ЩӀЫӀЭ (71). Хьэуа, дуней узыгъэпӀыщӀэ; зи температурэр лъахъшэ, хуэбагъэ зыщӀэмылъыж. Удз гъэгъахэри къищыпу, Убзэрабзэу махуэ къэс, Псынэ щӀыӀэм нэху мыщыпэу Псыхьэ къокӀуэ зы хъыджэбз. Псынэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 69. Ди Ӏуащхьэмахуэм и напщӀэм Мыл къуапэ щӀыӀэм къыпыхухэу, ТкӀуэпсхэр чэзукӀэ бгы лъащӀэм КъыщӀожхэр псышхуэу, хужь дахэу. Поэтым деж. «Шум и гъуэгу», 114. Нэбжьыц фӀыцӀэм ар къыпхыплъым, И нэм мафӀэр къыщохъуэпскӀ, Псэ зыӀути къытемыплъэу Псынэ щӀыӀэм зыщегъэпскӀ. Псынэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 69. ◊ ЩӀыӀэ лӀэн (2). Еплъ щӀыӀэм исын. Жыгей дакъэжьхэм, зэщӀэнауэ, ЩӀыӀэ хэт лӀами ягъэхуабэ. Жьэгу. «Батырыбжьэ», 35. Сыту насыпышхуэт Лурэ Темботрэ а щӀалэ цӀыкӀу къомым яхэту еджэу щытатэмэ. Я фэм изу, я ныбэ изу, щӀыӀэ долӀэ жамыӀэу, ирагъаджэу, ирагъасэу! Хъуэпсэгъуэ нур, 182. ЩӀыӀэ пӀыщӀэн (1). Еплъ щӀыӀэм исын. ЩӀыӀэ пӀыщӀа шкӀащӀэ цӀыкӀухэр зэщӀогъуагэ. Щынэхужьыкъуэ, 54. ЩӀыӀэ хыхьэн (9). ЩӀыӀэ еуэлӀэн, щӀыӀагъэ Ӏэпкълъэпкъым еуэкӀын. – Умыгузавэ, къэхъуа щыӀэкъым, щӀыӀэ схыхьа хъунщ, тӀэкӀу сыхэлъмэ, сыхъужынщ – Сэлимэ и анэм елъэӀуащ, и адэр къэкӀуэжмэ, зыри жримыӀэну, и пэшымкӀэ и псэр нихьэсыжыфа къудейуэ пэшыбжэм ӀункӀыбзэр къритри гъуэлъыжащ. Лъапсэ, 27. УпщӀэр тӀуащӀэу згъэтӀылъащ, щӀыӀэ зыхэзмыгъэхьэну; си щхьэнтэм илъыр бацэщ, тебзэ телъри къызыхадыкӀар умыщӀэжу зэхэуфӀеящ, бамейри щоур, зи бамэри къыпхуэщӀэнукъым. МелыӀыч, 457. [Авторым, шоферым хуэгъэзауэ:] – Си фӀэщ хъуркъым щӀыӀэ тхьэмыхьауэ… МелыӀыч, 437. ЩӀыӀэм игъэдыкъын (2). Еплъ щӀыӀэм исын. Ахэр [Кулисум, Хъуцэ, Барэсбий] абы хуэдизкӀэ ӀэпцӀанэ-лъэпцӀанэщи, зыдэкӀуэм нэмысу щӀыӀэм игъэдыкъынт. Нэгъуху, 33. ПсынщӀэу интернатым сынэсыжащэрэт, жысӀэу си алащэм сыкъеуэу къыщызгъэзэжым, зэщӀэгъуагэ къомым ящыщ гуэрхэр къэджащ, си бошкӀэм псы къыриутхыкӀу фызхэм щалъагъум: «А тӀыкӀуэ, а зи уз кӀуэдын, псы тӀэкӀу мыгъуэ дегъафэт». КъэзгъэувыӀэщ сишри, бошкӀэм сыкъелъэри къызэлъэӀуа фызым и шейнакъым псы хуизгъэлъадэу щалъагъум, нэгъуэщӀхэри къэсащ: щӀыӀэм игъэдыкъауэ щӀалэ цӀыкӀуи, фызи, хъыджэбз цӀыкӀуи. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 520. ЩӀыӀэм исын (5). ЩӀыӀэр зыгуэрым егуэуэн. Гуэщыжь мафӀэ ныкъуэсым бжэ хуэдэу набжэ Ӏулъыр къыӀуахри, тутнакъэщым щӀэсхэр къыщӀашащ, щӀыӀэм земыкӀуэжыфу исауэ, я Ӏэри я лъакъуэри къадэмыбзэжу. Хъуэпсэгъуэ нур, 292. Уи щхьэ закъуэу щӀыӀэм уисым, МафӀэр, тетыр, фызыр хъуащ гъунэгъу. Уи щхьэ закъуэу упӀыщӀамэ… «Батырыбжьэ», 135. ЩӀыӀэм иукӀын (1). Еплъ щӀыӀэм исын. [ЩӀалэгъуалэхэм:] – Уа, молэм дзажэпкъ ящӀащ. Я ныбэм щэ телъыр телъу щӀыӀэм иукӀынкъым, – жаӀэу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 648.