щӀыкӀэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
шӀыкӀэ/щӀыкӀэ, зекӀуакӀ(э)/зекӀуэкӀэ, зэкӀокӀэ-шӀыкӀ/зекӀуэкӀэщӀыкӀэ; HAREKET (~ tarzı)
щӀыкӀэ/шӀыкӀэ; HAREKET TARZI
дэгъугъ(э)/дэгъуагъ, шӀугъэ/фӀыгъэ, шытыкӀэ/щытыкӀэ, шӀыкӀэ/щӀыкӀэ, КАЧЕСТВО, СВОИСТВО, ХАРАКТЕРИСТИКА; NİTELİK, İYİLİK, ÖZELLİK
шӀыкӀэ/щӀыкӀэ, ТЕПЛЪЭ; ŞEKİL
щӀыкӀэ/шӀыкӀэ, ТЕПЛЪЭ; ŞEKİL
ТЕПЛЪЭ, шӀыкӀэ/щӀыкӀэ; ŞEKİL
шӀыкӀэ/щӀыкӀэ, ТЕХНИКЭ; TEKNİK, USUL
щӀыкӀэ/шӀыкӀэ; TEKNİK, USUL
Bu sonuç kitaptaki 8 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
ЦӀыхум зэрыхэт, дуней тетыкӀэ, хьэл-щэн.
руманера
Абы {Астемыр} щӀыкӀэ дахэу хэлъымрэ и хьэл-щэнымрэ зыхалъхьэмэ яфӀэфӀу Ӏэджэ доплъей.— КӀыщокъуэ Алим
Ӏуэхугъуэ гуэр гъэзэщӀа хъуным и Ӏэмал, хэкӀыпӀэ.
руметод, прием
Унэ щӀыкӀэ. Босцейм и щӀыкӀэр дахэт.
ЗэкӀэ, зэман гуэрым къриубыдэу щытыху.
рупока
Вы хъунур шкӀэ щӀыкӀэ уощӀэ.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (1)
апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ
ру{А} щӀыкӀэм тету таким образом.
А щӀыкӀэм тету кхъуэныжь и лыр бажэм къыхуэнащ.— Къэбэрдей таурыхъхэр
Kitapta geçtiği hali
щӀыкӀэ I манера / ЦӀыхум зэрыхэт, дуней тетыкӀэ, хьэл-щэн. * Абы {Астемыр} щӀыкӀэ дахэу хэлъымрэ и хьэл-щэнымрэ зыхалъхьэмэ яфӀэфӀу Ӏэджэ доплъей. КӀ. А. II метод, прием / Ӏуэхугъуэ гуэр гъэзэщӀа хъуным и Ӏэмал, хэкӀыпӀэ. Унэ щӀыкӀэ. Босцейм и щӀыкӀэр дахэт. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ см. апхуэдэ. {А} щӀыкӀэм тету таким образом. * А щӀыкӀэм тету кхъуэныжь и лыр бажэм къыхуэнащ. Къэб. таур. III нареч. пока / ЗэкӀэ, зэман гуэрым къриубыдэу щытыху. * Вы хъунур шкӀэ щӀыкӀэ уощӀэ. (погов.)
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
ЦӀыхум зэрыхэт, и псэукӀэ, и дуней тетыкӀэ, хьэл-щэн, Ӏуэху щӀэкӀэ.
Елдар псынщӀэу къакӀуэ щхьэкӀэ, урысым зэрепсэлъэну щӀыкӀэм егупсысырт, тӀэкӀуи тегузэвыхьырт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 200
+1 örnek
Гуп хэсмэ, Жыраслъэн нэщхъыфӀэщ, хъыбар гъэщӀэгъуэнхэр жеӀэ, тхьэмадэу Ӏэнэм ягъэтӀысмэ, нэхъ тхьэмадэфӀ уигъэлъыхъуэнщ, абы щӀыкӀэ дахэу хэлъымрэ и хьэл-щэнымрэ зыхалъхьэмэ яфӀэфӀу Ӏэджэ доплъей.— Хъуэпсэгъуэ нур, 85
Ӏуэхугъуэ гуэр гъэзэщӀа хъуным и Ӏэмал, хэкӀыпӀэ.
Цыжьбанэр къызэмыплъэкӀыу къыздикӀамкӀэ игъэзэжауэ кӀуэжырт, гъумэтӀымэу и щхьэм хуэпсэлъэжу… КхъуэпӀащэм йоупщӀ: «Уи щхьэр инщи, кхъухь щӀыкӀэ умыщӀэу пӀэрэ?» – жеӀэри, мо игъащӀэм псы ятӀэ фӀэкӀа псы зымылъэгъуам щхьэщэ хуещӀ [кхъухьыпщым].— Кхъухь пхэнж, 508
+1 örnek
АрщхьэкӀэ къазым зыхигъэзэгъакъым [кхъухьыпщым хуэгъэзауэ]: – Кхъухь щӀыкӀэ сытым сигъэщӀэн?— Кхъухь пхэнж, 505
ЗэкӀэ, зэман гуэрым къриубыдэу щытыху.
Зи адэ-анэ хуэкъулейр кӀуэжырти, гъуэмылэ къашэрт, арщхьэкӀэ уи гъуэмылэ уи закъуэ пшхыжу къыпхуадэнутэкъым: нэхъапэ щӀыкӀэ «иныжьхэр» хэӀэбэнт, сымаджэм я Ӏыхьи хэкӀынт, уи ныбжьэгъухэми гу лъыптэнти, къанэӀамэ, уи Ӏыхьэт.— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 522
+2 örnek
Къалэм дэсари дэкӀри ежьэжат дзэм фӀэкӀа къэмынэу, я хьэпи-шыпи дашри нэгъуэщӀ щӀыналъэ итӀысхьат, къэралитӀ зэзауэм я кум дыдэмыкӀуадэ щӀыкӀэ, жаӀэри.— Лыгъэ, 410
ТӀэкӀурэ зиӀэжьа нэужь, Рахьим, си напэ щытекӀакӀэ, цӀыхум сыкъалъагъуу хэӀущӀыӀу сымыхъу щӀыкӀэ сыдэкӀыжмэ нэхъыфӀщ, жиӀэри и гум къэкӀащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 139
Kitapta geçtiği hali
ЩӀЫКӀЭ I (11). ЦӀыхум зэрыхэт, и псэукӀэ, и дуней тетыкӀэ, хьэл-щэн, Ӏуэху щӀэкӀэ. Елдар псынщӀэу къакӀуэ щхьэкӀэ, урысым зэрепсэлъэну щӀыкӀэм егупсысырт, тӀэкӀуи тегузэвыхьырт. Хъуэпсэгъуэ нур, 200. Гуп хэсмэ, Жыраслъэн нэщхъыфӀэщ, хъыбар гъэщӀэгъуэнхэр жеӀэ, тхьэмадэу Ӏэнэм ягъэтӀысмэ, нэхъ тхьэмадэфӀ уигъэлъыхъуэнщ, абы щӀыкӀэ дахэу хэлъымрэ и хьэл-щэнымрэ зыхалъхьэмэ яфӀэфӀу Ӏэджэ доплъей. Хъуэпсэгъуэ нур, 85.
ЩӀЫКӀЭ II (21). Ӏуэхугъуэ гуэр гъэзэщӀа хъуным и Ӏэмал, хэкӀыпӀэ. Цыжьбанэр къызэмыплъэкӀыу къыздикӀамкӀэ игъэзэжауэ кӀуэжырт, гъумэтӀымэу и щхьэм хуэпсэлъэжу… КхъуэпӀащэм йоупщӀ: «Уи щхьэр инщи, кхъухь щӀыкӀэ умыщӀэу пӀэрэ?» – жеӀэри, мо игъащӀэм псы ятӀэ фӀэкӀа псы зымылъэгъуам щхьэщэ хуещӀ [кхъухьыпщым]. Кхъухь пхэнж, 508. АрщхьэкӀэ къазым зыхигъэзэгъакъым [кхъухьыпщым хуэгъэзауэ]: – Кхъухь щӀыкӀэ сытым сигъэщӀэн? Кхъухь пхэнж, 505.
ЩӀЫКӀЭ III (71). нареч. ЗэкӀэ, зэман гуэрым къриубыдэу щытыху. Зи адэ-анэ хуэкъулейр кӀуэжырти, гъуэмылэ къашэрт, арщхьэкӀэ уи гъуэмылэ уи закъуэ пшхыжу къыпхуадэнутэкъым: нэхъапэ щӀыкӀэ «иныжьхэр» хэӀэбэнт, сымаджэм я Ӏыхьи хэкӀынт, уи ныбжьэгъухэми гу лъыптэнти, къанэӀамэ, уи Ӏыхьэт. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 522. Къалэм дэсари дэкӀри ежьэжат дзэм фӀэкӀа къэмынэу, я хьэпи-шыпи дашри нэгъуэщӀ щӀыналъэ итӀысхьат, къэралитӀ зэзауэм я кум дыдэмыкӀуадэ щӀыкӀэ, жаӀэри. Лыгъэ, 410. ТӀэкӀурэ зиӀэжьа нэужь, Рахьим, си напэ щытекӀакӀэ, цӀыхум сыкъалъагъуу хэӀущӀыӀу сымыхъу щӀыкӀэ сыдэкӀыжмэ нэхъыфӀщ, жиӀэри и гум къэкӀащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 139.