хьэкъ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ХЬЭКЪ, ТХЬЭ, зафэ/захуэ, шъыпкъэ/ пэж; HAK
ТХЬЭ, ХЬЭКЪ; HAK, ALLAH, TANRI
захуэ/зафэ, шъыпкъэ/пэж, ХЬЭКЪ; HAK (doğru, gerçek)
зафэ/захуэ, шъыпкъэ/пэж, ХЬЭКЪ; HAK (hakikat, doğru)
пэж/шъыпкъэ, зафэ/захуэ, ХЬЭКЪ; HAK (hakikat, doğru)
шъыпкъэ/пэж, зафэ/захуэ, ХЬЭКЪ; HAK (hakikat, doğru)
Bu sonuç kitaptaki 6 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Пэж, тэмэмагъ, шэч зыхэмылъыж.
руистина, правда
ДыкъызэримыкӀуэтыныр бийм хьэкъ щыхъуат.— Псалъэжьхэр
1. Улахуэ, лэжьапщӀэ.
рузаработок, зарплата
Мазэ хьэкъ.
2. ЩӀыхуэ (ахъшэ). Уи хьэкъ стелъ?
рудолг (напр. денежный)
3. Къалэн, борш.
рудолг, обязанность перед кем-чем-л.
Адэ-анэмкӀэ хьэкъ. БынымкӀэ хьэкъ.
Bu maddedeki ifadeler (2)
{и} хьэкъ хуэзэн
руполучить по заслугам.
Лей зезыхьэ и хьэкъ хуозэ.— Псалъэжьхэр
{и} хьэкъкӀэ
руза счет кого-чего-л., благодаря кому-чему-л.
Kitapta geçtiği hali
хьэкъ I истина, правда / Пэж, тэмэмагъ, шэч зыхэмылъыж. * ДыкъызэримыкӀуэтыныр бийм хьэкъ щыхъуат. (погов.) II 1. заработок, зарплата / Улахуэ, лэжьапщӀэ. Мазэ хьэкъ. 2. долг (напр. денежный) / ЩӀыхуэ (ахъшэ). Уи хьэкъ стелъ? 3. долг, обязанность перед кем-чем-л. / Къалэн, борш. Адэ-анэмкӀэ хьэкъ. БынымкӀэ хьэкъ. {И} хьэкъ хуэзэн получить по заслугам. * Лей зезыхьэ и хьэкъ хуозэ. (погов.) {И} хьэкъкӀэ за счет кого-чего-л., благодаря кому-чему-л.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Пэж, тэмэмагъ, шэч зыхэмылъыж. -92.
Аралпым ищӀэнур ищӀэртэкъым: Жыраслъэныр дегуэжри, хъунукъым, пщы лъэпкъщ, егъэпсалъэри, абы фӀы зэрыжимыӀэнур хьэкъыу ещӀэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 91
1. ЩӀыхуэ (п.п. ахъшэ).
Долэт и гум къэкӀар нэгъуэщӀхэми я гум илъу къыщӀэкӀынти, занщӀэу къэбырсеящ цӀыхухэр, зи хьэкъ Щэрданхэ ятемылъ зэрахэмытыр къапщӀэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 241
2. Улахуэ, лэжьапщӀэ.
ГъукӀэ Бот Мэсхьуд и псалъэр зэпиудащ: – Мусэ къуаншэу къызолъытэ, лӀыщӀэ щыбгъэлӀыщӀакӀэ, и хьэкъыр ет, иумытынумэ, къыумыщтэ, къезэгъыркъым, – жиӀэри.— Хъуэпсэгъуэ нур, 93
+1 örnek
[Астемыр зэӀущӀэм хэтхэм жриӀэу:] – АтӀэ сэ къызгурымыӀуэр мыращ: щӀалэр лӀыщӀэу Ӏуувэри и къарум къызэрихькӀэ лэжьащ, зыгъэлӀыщӀэм игу зригъэбгъакъым, щхьэхыу е хьэулейуэ Ӏуэху ищӀэн хуей къигъэнакъым, итӀани плъагъурэ, лӀыщӀэм лъыс хьэкъыр езымытым дауэ узэреджэнур: дыгъу ар, хьэмэ сыт?— Хъуэпсэгъуэ нур, 92
Kitapta geçtiği hali
ХЬЭКЪ I (1). Пэж, тэмэмагъ, шэч зыхэмылъыж. Аралпым ищӀэнур ищӀэртэкъым: Жыраслъэныр дегуэжри, хъунукъым, пщы лъэпкъщ, егъэпсалъэри, абы фӀы зэрыжимыӀэнур хьэкъыу ещӀэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 91-92.
ХЬЭКЪ II (5). 1. (3). ЩӀыхуэ (п.п. ахъшэ). Долэт и гум къэкӀар нэгъуэщӀхэми я гум илъу къыщӀэкӀынти, занщӀэу къэбырсеящ цӀыхухэр, зи хьэкъ Щэрданхэ ятемылъ зэрахэмытыр къапщӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 241. 2. (2). Улахуэ, лэжьапщӀэ. ГъукӀэ Бот Мэсхьуд и псалъэр зэпиудащ: – Мусэ къуаншэу къызолъытэ, лӀыщӀэ щыбгъэлӀыщӀакӀэ, и хьэкъыр ет, иумытынумэ, къыумыщтэ, къезэгъыркъым, – жиӀэри. Хъуэпсэгъуэ нур, 93. [Астемыр зэӀущӀэм хэтхэм жриӀэу:] – АтӀэ сэ къызгурымыӀуэр мыращ: щӀалэр лӀыщӀэу Ӏуувэри и къарум къызэрихькӀэ лэжьащ, зыгъэлӀыщӀэм игу зригъэбгъакъым, щхьэхыу е хьэулейуэ Ӏуэху ищӀэн хуей къигъэнакъым, итӀани плъагъурэ, лӀыщӀэм лъыс хьэкъыр езымытым дауэ узэреджэнур: дыгъу ар, хьэмэ сыт? Хъуэпсэгъуэ нур, 92.