хьын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ХЬЫН (ЕХЬ(ы); GÖTÜRMEK (taşıyarak~)
гъэчъэн, гъэкӀуэсэн (егъачъэ/егъэкӀуасэ); хьын/хьэн (ЕХЬ(ы); хэхьэн (хехьэ); зыӀэкӀэгъэкӀын/зыӀэщӀэгъэкӀын (зыӀэкӀегъэкӀы/зыӀэщӀегъэкӀ); ЗЫӀЭПЫГЪЭКӀЫН (ЗЫӀЭПЕГЪЭКӀ(ы); кӀегъэтхъун/щӀэгъэпхъуэн, (кӀырегъэтхъу/щӀрегъапхъуэ); хэгъэхьажьын/хэгъыхьэжын (хегъэхьажьы/хегъэхьэж); KAÇIRMAK, (kaçmasını sağlamak)
ХЬЫН, ЗЕХЬЭН; TAŞIMAK
ЗЕХЬЭН (зэрехьэ/зрехьэ); ХЬЫН (ЕХЬ(ы); TAŞIMAK
хьын/хьэн → гъэчъэн; KAÇIRMAK (kız ~)
хьэн/хьын → гъэчъэн; KAÇIRMAK (kız ~)
Bu sonuç kitaptaki 6 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: гъэчъэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(ехь)
1. ӀэкӀэ пӀыгъыу е птелъу зыгуэр зыщӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн.
рунести кого-что-л. куда-л.
ДамэкӀэ хьын.
2. Зэманыр зыгуэру егъэкӀуэкӀын.
рупроводить время каким-л. образом
Kitapta geçtiği hali
хьын (ехь) перех. гл. 1. нести кого-что-л. куда-л. / ӀэкӀэ пӀыгъыу е птелъу зыгуэр зыщӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн. ДамэкӀэ хьын. 2. проводить время каким-л. образом / Зэманыр зыгуэру егъэкӀуэкӀын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(ехь)
1. ӀэкӀэ пӀыгъыу е птелъу зыгуэр зыщӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн. -631.
Ӏэдэм матэр къыӀех фызыжьми щхьэлымкӀэ ехь, хъущӀэ хуэдэ зищӀу: – Уэлэхьи, сымыщӀэ, ди шыпхъу, уолъагъу, уи нартыхур япэ изгъэщмэ, адрейхэм сыт жаӀэн?— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 630
+2 örnek
Дэфэрэдж и щӀалэ цӀыкӀур ӀэкӀэ ехь, сабийр зыгуэр хуейуэ зыӀэщӀиудрэ ӀэщӀэкӀмэ, кӀэлъыкӀуэу къиубыдыж хъуркъым и щхьэцымкӀэ адрейхэм епхащи, ешмэ, и ужьым иту кӀуэ Гуащэ иретри тӀэкӀу зегъэпсэху.— Лъапсэ, 35
БэзэракӀуэхэри лъэсу хэт джэд ихьу, хэт шатэ банкӀ и кӀарзинкӀэм къищу, хэти къэп и блыпкъым еупцӀэкӀауэ, хэти матэ къуаншэ иӀыгърэ и щхьэр фӀэлэлу, шыд шуи яхэту макӀуэ.— МелыӀыч, 471
2. Зэманыр зыгуэру егъэкӀуэкӀын. -131.
– СабиитӀ къысхуигъанэри, езыр [щхьэгъусэр] дунейм ехыжащ, – жиӀэу тхьэусыхэрт Дисэ, – Саримэрэ Румрэ сатеубгъуауэ дунейр сохь.— Хъуэпсэгъуэ нур, 130
+1 örnek
Махуэр ехьыр лажьэ защӀэу, ЛӀыжь Федотым и гур загъэу Щотхъур щӀалэм зэзэмызэ, Гъуэгуу яӀэр тӀуми бгъузэщ.— Тисей, 510
3. ЦӀыхубз гуэр щхьэгъусэ щӀын мурадкӀэ ехьэжьэн.
Хъыджэбзыр е яхь, е фызу къашэ, ауэ хъыджэбзыр зауэм кӀуэрэ сэлэтым ещхьу фоч иӀыгъыу зауэу а тӀум [Лурэ Темботрэ] я гугъакъым.— Хъуэпсэгъуэ нур, 309
+2 örnek
Саримэ яхьыну къызэрытрахыж лъандэрэ Думэсарэ деж щыӀэщ, я унэ кӀуэжмэ, Рахьим ихьынкӀэ мэшынэри.— Хъуэпсэгъуэ нур, 151
Абы хуэдизу цӀыхур Ӏув щхьэкӀэ, щхьэж къылъысыпхъэр къылъыст, зи шыпхъу джэгум хэт щӀалэхэри я шыпхъухэм хуэсакъыжырт, япхъуатэу ямыхьащэрэт, жаӀэу.— Лъапсэ, 117
4. ЦӀыху гуэр дыгъун.
Ди къуажэр дэдзыхауэ къуэкӀийм дэсщ, гъуэгури шынагъуэт, унэм унамыгъэсу аргуэру къэпым уракуэу уахьынкӀэ хъунути, сышынат.— Лъапсэ, 112
+1 örnek
Хъыджэбзыр адэ-анэм зыгуэрым иритыну яхудэкӀуэн имыдэмэ, ягъэшынэрт «нтӀэ дыгъурыгъум уахьыху удэсыну» жаӀэу, абы нэхъ ӀумпӀафӀэ ищӀырт япхъу къемыдэӀуари, фӀэмыфӀыххэми, уасэ нэхъ къезытым дэкӀуэрт.— Лъапсэ, 34
Kitapta geçtiği hali
ХЬЫН (ехь) лъэмыӀ. (1). 1. (186). ӀэкӀэ пӀыгъыу е птелъу зыгуэр зыщӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн. Ӏэдэм матэр къыӀех фызыжьми щхьэлымкӀэ ехь, хъущӀэ хуэдэ зищӀу: – Уэлэхьи, сымыщӀэ, ди шыпхъу, уолъагъу, уи нартыхур япэ изгъэщмэ, адрейхэм сыт жаӀэн? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 630-631. Дэфэрэдж и щӀалэ цӀыкӀур ӀэкӀэ ехь, сабийр зыгуэр хуейуэ зыӀэщӀиудрэ ӀэщӀэкӀмэ, кӀэлъыкӀуэу къиубыдыж хъуркъым и щхьэцымкӀэ адрейхэм епхащи, ешмэ, и ужьым иту кӀуэ Гуащэ иретри тӀэкӀу зегъэпсэху. Лъапсэ, 35. БэзэракӀуэхэри лъэсу хэт джэд ихьу, хэт шатэ банкӀ и кӀарзинкӀэм къищу, хэти къэп и блыпкъым еупцӀэкӀауэ, хэти матэ къуаншэ иӀыгърэ и щхьэр фӀэлэлу, шыд шуи яхэту макӀуэ. МелыӀыч, 471. 2. (22). Зэманыр зыгуэру егъэкӀуэкӀын. – СабиитӀ къысхуигъанэри, езыр [щхьэгъусэр] дунейм ехыжащ, – жиӀэу тхьэусыхэрт Дисэ, – Саримэрэ Румрэ сатеубгъуауэ дунейр сохь. Хъуэпсэгъуэ нур, 130-131. Махуэр ехьыр лажьэ защӀэу, ЛӀыжь Федотым и гур загъэу Щотхъур щӀалэм зэзэмызэ, Гъуэгуу яӀэр тӀуми бгъузэщ. «Тисей», 510. 3. (11). ЦӀыхубз гуэр щхьэгъусэ щӀын мурадкӀэ ехьэжьэн. Хъыджэбзыр е яхь, е фызу къашэ, ауэ хъыджэбзыр зауэм кӀуэрэ сэлэтым ещхьу фоч иӀыгъыу зауэу а тӀум [Лурэ Темботрэ] я гугъакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 309. Саримэ яхьыну къызэрытрахыж лъандэрэ Думэсарэ деж щыӀэщ, я унэ кӀуэжмэ, Рахьим ихьынкӀэ мэшынэри. Хъуэпсэгъуэ нур, 151. Абы хуэдизу цӀыхур Ӏув щхьэкӀэ, щхьэж къылъысыпхъэр къылъыст, зи шыпхъу джэгум хэт щӀалэхэри я шыпхъухэм хуэсакъыжырт, япхъуатэу ямыхьащэрэт, жаӀэу. Лъапсэ, 117. 4. (3). ЦӀыху гуэр дыгъун. Ди къуажэр дэдзыхауэ къуэкӀийм дэсщ, гъуэгури шынагъуэт, унэм унамыгъэсу аргуэру къэпым уракуэу уахьынкӀэ хъунути, сышынат. Лъапсэ, 112. Хъыджэбзыр адэ-анэм зыгуэрым иритыну яхудэкӀуэн имыдэмэ, ягъэшынэрт «нтӀэ дыгъурыгъум уахьыху удэсыну» жаӀэу, абы нэхъ ӀумпӀафӀэ ищӀырт япхъу къемыдэӀуари, фӀэмыфӀыххэми, уасэ нэхъ къезытым дэкӀуэрт. Лъапсэ, 34.