хуэубыдын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(хуеубыд)
1. Зыгуэрым удэӀэпыкъуу зыгуэр ӀэкӀэ убыдын.
рувзяться (рукой) за что-л. (по просьбе кого-л., с целью помочь кому-л. и т. п.)
2. Зыгуэрым и жыӀэкӀэ, и унафэкӀэ зы цӀыху гуэр убыдын, гъэтӀысын, щхьэхуимыт щӀын.
руарестовать, взять под стражу кого-л. (по чьему-л. настоянию, требованию)
3. Зыгуэрым щхьэкӀэ убыдын (тӀысыпӀэ).
рузанять для кого-л. (напр. место)
(хуоубыд)
1. Умыгъэджалэу, йомыгъэхуэхыу къызэтегъэнэфын.
русуметь удержать кого-что-л.
2. Убыдыфын, Ӏэрубыд щӀыфын.
русуметь схватить, поймать, арестовать кого-л.
ТӀасхъэщӀэхыр яхуэубыдакъым.
3. ЗэтегъэувыӀэфын, зэтеубыдэфын.
русмочь удержать кого-что-л. (напр. коня)
4. Зыгуэр зыщӀыпӀэ умыгъэкӀуэн, зэтепӀыгъэн плъэкӀын.
русмочь удержать от чего-л., не дать кому-л. сделать что-л.
5. Уи гум къекӀуа гуэр зэтеубыдэфын (нэпсыр). Нэпсыр хуэубы-дын.
русдержаться; смочь удержать (напр. слезы)
Kitapta geçtiği hali
хуэубыдын I (хуеубыд) перех. гл. 1. взяться (рукой) за что-л. (по просьбе кого-л., с целью помочь кому-л. и т. п.) / Зыгуэрым удэӀэпыкъуу зыгуэр ӀэкӀэ убыдын. 2. арестовать, взять под стражу кого-л. (по чьему-л. настоянию, требованию) / Зыгуэрым и жыӀэкӀэ, и унафэкӀэ зы цӀыху гуэр убыдын, гъэтӀысын, щхьэхуимыт щӀын. 3. переносное занять для кого-л. (напр. место) / Зыгуэрым щхьэкӀэ убыдын (тӀысыпӀэ). II (хуоубыд) неперех. гл. 1. суметь удержать кого-что-л. / Умыгъэджалэу, йомыгъэхуэхыу къызэтегъэнэфын. 2. суметь схватить, поймать, арестовать кого-л. / Убыдыфын, Ӏэрубыд щӀыфын. ТӀасхъэщӀэхыр яхуэубыдакъым. 3. смочь удержать кого-что-л. (напр. коня) / ЗэтегъэувыӀэфын, зэтеубыдэфын. 4. смочь удержать от чего-л., не дать кому-л. сделать что-л. / Зыгуэр зыщӀыпӀэ умыгъэкӀуэн, зэтепӀыгъэн плъэкӀын. 5. сдержаться; смочь удержать (напр. слезы) / Уи гум къекӀуа гуэр зэтеубыдэфын (нэпсыр). Нэпсыр хуэубы-дын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(хуоубыд)
1. Убыдыфын, Ӏэрубыд щӀыфын.
Жыраслъэн и цӀэ ираӀуэмэ, зэныкъуэкъур нэхъыбэж хъурт, дапщэщ къаубыдыну Жыраслъэн е къахуэубыдыну уи гугъэххэ, жаӀэрти.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 547
+1 örnek
Абы щыгъуэ зэрыщытащ ноби: Жыраслъэн яӀэщӀэкӀауэ къахуэмубыду щытамэ, ноби аращ, – Жыраслъэн – абрэджщ.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 522
2. ЗэтегъэувыӀэн, зэтеубыдэфын. -269.
Астемыр и шыр хуэмыубыду еӀэрт, удз цӀынэ зыдэлъ пщӀантӀэм нэсыжыным хуэпӀащӀэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 64
+2 örnek
– Узыхуейр председателыр арамэ, сыкъэбгъуэтащ! – жиӀэри нэхъ лӀы ныбэфыр къэпсэлъащ, и бгырыпхым и ныбэр хуэмыубыду къыщхьэпрыплъу.— Нал къута, 268
Долэт яхуэмубыду утыкум къилъэдащ аргуэру: – Сэ сфӀэзахуэщ къулыкъущӀэ колхоз тщӀыну.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 522
3. Зыгуэр зыщӀыпӀэ умыгъэкӀуэн, зэтепӀыгъэн плъэкӀын.
Днепр е Дон деж яхуэмубыда нэмыцэр дэ тхуэубыдыну уи гугъэ, жыпӀэу шэч къыщӀытепхьэни щыӀэкъым.— Нал къута, 257
+2 örnek
Иналрэ Къазджэрийрэ къызэдэхъухьа къуажэм къыщыкӀуакӀэ, ахэр пхуэубыдыжынт, абы нэхъейуэ Жыраслъэн а къуажэм къызэрыщаубыдар ящӀэрти, псоми янэр къикӀырт Мэтхъэнхэ я щӀапӀэжьри къаплъыхьыну, кхъэми кӀуэуэ Жыраслъэн зыдэса кхъэ унэми дэплъэну.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 578
А махуэм ичынды нэмэзым и пӀалъэр къэмысыпауэ, Абу-Дериуш хэт къыпэувами яхуэмыубыду и мэжджытым къафӀэкӀуащ мегафон иӀыгъыу.— Кхъэлэгъунэ, 378
Kitapta geçtiği hali
ХУЭУБЫДЫН (хуоубыд) лъэмыӀ. (11). 1. (2). Убыдыфын, Ӏэрубыд щӀыфын. Жыраслъэн и цӀэ ираӀуэмэ, зэныкъуэкъур нэхъыбэж хъурт, дапщэщ къаубыдыну Жыраслъэн е къахуэубыдыну уи гугъэххэ, жаӀэрти. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 547. Абы щыгъуэ зэрыщытащ ноби: Жыраслъэн яӀэщӀэкӀауэ къахуэмубыду щытамэ, ноби аращ, – Жыраслъэн – абрэджщ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 522. 2. (4). ЗэтегъэувыӀэн, зэтеубыдэфын. Астемыр и шыр хуэмыубыду еӀэрт, удз цӀынэ зыдэлъ пщӀантӀэм нэсыжыным хуэпӀащӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 64. – Узыхуейр председателыр арамэ, сыкъэбгъуэтащ! – жиӀэри нэхъ лӀы ныбэфыр къэпсэлъащ, и бгырыпхым и ныбэр хуэмыубыду къыщхьэпрыплъу. Нал къута, 268-269. Долэт яхуэмубыду утыкум къилъэдащ аргуэру: – Сэ сфӀэзахуэщ къулыкъущӀэ колхоз тщӀыну. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 522. 3. (3). Зыгуэр зыщӀыпӀэ умыгъэкӀуэн, зэтепӀыгъэн плъэкӀын. Днепр е Дон деж яхуэмубыда нэмыцэр дэ тхуэубыдыну уи гугъэ, жыпӀэу шэч къыщӀытепхьэни щыӀэкъым. Нал къута, 257. Иналрэ Къазджэрийрэ къызэдэхъухьа къуажэм къыщыкӀуакӀэ, ахэр пхуэубыдыжынт, абы нэхъейуэ Жыраслъэн а къуажэм къызэрыщаубыдар ящӀэрти, псоми янэр къикӀырт Мэтхъэнхэ я щӀапӀэжьри къаплъыхьыну, кхъэми кӀуэуэ Жыраслъэн зыдэса кхъэ унэми дэплъэну. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 578. А махуэм ичынды нэмэзым и пӀалъэр къэмысыпауэ, Абу-Дериуш хэт къыпэувами яхуэмыубыду и мэжджытым къафӀэкӀуащ мегафон иӀыгъыу. Кхъэлэгъунэ, 378.