уэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
о/уэ; ATMOSFER
уэ/о; ATMOSFER, HAVA
о/уэ; HAVA (gök, uzay)
О/Уэ, (Абз. хъу: УАРА; бз.: БАРА); SEN
Уэ/О, (Абз. хъу: УАРА; бз.: БАРА); SEN
о/уэ, огу/уэгу, огунэ/уэгунэ, КОСМОС; UZAY
уэ/о, огу/уэгу, огунэ/уэгунэ; UZAY, GÖK
Bu sonuç kitaptaki 7 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Пшэм и псыӀагъэ хьэуам щызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
руград
Уэ пӀащэ. Уэм хиубыдэн.
Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету "вагъэ зыщӀ" {бзу}.— Къэбэрдей поэзием и антологие
+1 örnek
Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ.— КӀуащ БетӀал
Еплъ: хьэуа
Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
руты
Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ.— Псалъэжьхэр
Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
рувыражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
Уэ, дыунэхъущ. Уэ, къеблагъэ.
Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
ручастица и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
Псы ефапӀэм кӀуэхэри уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ.— Черкес таурыхъхэр
Bu maddedeki ifadeler (3)
уэ къехын
руидти - о граде.
уэ кърипхъыхын
уэ къехын
уэри щӀыри гъэзын
руперевернуть всё в поисках чего-л.
Kitapta geçtiği hali
уэ I град / Пшэм и псыӀагъэ хьэуам щызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. Уэ пӀащэ. Уэм хиубыдэн. Уэ къехын идти - о граде. Уэ кърипхъыхын = уэ къехын. II см. хьэуа. * Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету "вагъэ зыщӀ" {бзу}. Къэб. п. и ант. Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. КӀу. Б. Уэри щӀыри гъэзын перевернуть всё в поисках чего-л. III личн. мест. ты / Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. * Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. (погов.) IV междом. выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. / Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. * Уэ, дыунэхъущ. Уэ, къеблагъэ. V частица и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) / Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. * Псы ефапӀэм кӀуэхэри уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. Черк. таур.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
Уэ псыӀэрышэ къэбгъэжэнум, КӀэнауэ куууэ дэптӀыкӀа?— Мес къэкӀыгъэр… Батырыбжьэ, 74
+2 örnek
Акъыл зимыӀэр къыппэувмэ, Уэрщ Ӏэмалыншэм ныхуэзар.— Ӏэмал зимыӀэ. «Батырыбжьэ», 131
Угъатхэ щӀылъэу удгъэлъапӀэщ, Узыхуэныкъуэр уэ сэракъэ.— Макъамэ дахэ уэ ухъу закъуэм. «Батырыбжьэ», 88
Пшэм и псыӀагъэ хьэуам щызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
Уэр гъуэгум тезу телъщи мэщхъыщхъ, мэлъалъэ, шыр фӀалъэкӀэ хэувэмэ, шэрхъыр хэлъадэмэ.— Щынэхужьыкъуэ, 53
+1 örnek
Уэми пичащи уэшхри кӀащхъэ мэхъу.— Щынэхужьыкъуэ, 53
Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къыщагъэлъагъуэкӀэ къагъэсэбэп.
[Хьэжумар:] Уэ къохъусыж, си къуэшышхуэ.— Алъхъо, 57
Kitapta geçtiği hali
УЭ I (2076). щхьэ цӀэп. Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. Уэ псыӀэрышэ къэбгъэжэнум, КӀэнауэ куууэ дэптӀыкӀа? Мес къэкӀыгъэр… «Батырыбжьэ», 74. Акъыл зимыӀэр къыппэувмэ, Уэрщ Ӏэмалыншэм ныхуэзар. Ӏэмал зимыӀэ. «Батырыбжьэ», 131. Угъатхэ щӀылъэу удгъэлъапӀэщ, Узыхуэныкъуэр уэ сэракъэ. Макъамэ дахэ уэ ухъу закъуэм. «Батырыбжьэ», 88.
УЭ II (22). Пшэм и псыӀагъэ хьэуам щызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. Уэр гъуэгум тезу телъщи мэщхъыщхъ, мэлъалъэ, шыр фӀалъэкӀэ хэувэмэ, шэрхъыр хэлъадэмэ. Щынэхужьыкъуэ, 53. Уэми пичащи уэшхри кӀащхъэ мэхъу. Щынэхужьыкъуэ, 53.
УЭ III (1). междом. Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къыщагъэлъагъуэкӀэ къагъэсэбэп. [Хьэжумар:] Уэ къохъусыж, си къуэшышхуэ. Алъхъо, 57.