утыку

отэрыгу/утыку, пчэгу, (Абз. УЭТЫКУ); MEYDAN

пчэгу, отэрыгу/утыку; MEYDAN

къэшъуапӀ/къэфапӀэ, къэшӀыпӀ(э)/ къэщӀыпӀэ, къешӀапӀ(э)/ къещӀапӀэ, ЛЪЭГЪУПӀ(Э), пчэгу, отэрыгу/утыку, СЦЕНЭ; SAHNE

отэрыгу/утыку → къэшъуапӀ; SAHNE

утыку/отэрыгу, пчэгу → къэшъуапӀ; SAHNE, MEYDAN

Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

утыку середина площади, круга / Жыхафэгу, хъурейуэ къеувэкӀэ, къетӀысэкӀа цӀыхухэм я пащхьэ. Утыку хуит. Утыкум къикӀыжын. Утыку илъэдэн необдуманно и поспешно высказаться о чем-л. Утыку илъхьэн = утыку къилъхьэн. * Пщэдей утыкум сыкъыумылъхьэ. фольк. Утыку ихьэн выйти с каким-л. предложением. Утыку Ӏуэху щӀын вынести что-л. на всеобщее обсуждение. Утыкум зэрилъэфэн вынести свою ссору с кем-л. на общий суд. Утыкум игъэлъэдэн подговорить кого-л. на неправильные действия, поступки. Утыкум къилъхьэн вынести действия, поступки кого-л. на обсуждение. Утыкум къинэн 1) остаться в одиночестве, без помощи 2) оставить кого-л. в одиночестве, без помощи.

УТЫКУ (36). Хъурейуэ къеувэкӀа, къетӀысэкӀа цӀыхухэм я пащхьэ. Сэбэп хъунуми пщӀэркъым, – жиӀэу Бэлацэ утыкум къихьащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 156. Утыку укъихьэу упсэлъамэ, Уи псалъэр ӀэфӀи къытщыухъу. Расул Гамзатов. «Щхьэлыкъуэ», 401. Афицар гуэри утыкум къилъадэри и сэшхуэр къихауэ кӀиящ: «Смирно!» Хъуэпсэгъуэ нур, 125. ◊ Утыку къилъхьэн (8). Ӏуэхугъуэ е псалъэмакъ гуэр къахэхьэн. Нахъуэ утыкум кърилъхьат мэжджыт Ӏуэхур, мэжджыт дыхуейкъым, жызыӀэм фи Ӏэр фыӀэт, жиӀэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 628. Къалмыкъым Ӏуэхур утыкум кърелъхьэ, Бахъсэн щызэрызехьам я мурадар цӀыкӀуфэкӀукъым, абя хэтар тезыгъэгушхуэу я гум къишхыдыкӀар Къатхъэн Назирщ, колхозыр идэркъым, Совет властыр икъутэжу шэрихьэт хабзэм тету псэууэ иригъэжьэн и хьисэпщ, жиӀэу. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 526. [Степан Ильич:] Ди гум илъыр утыку къитлъхьэн хуейщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 265. Утыку имылъэдэн (1). ЖымыӀапхъэ жымыӀэн. [Мусэ и гупсысэ:] Сыкъулейщ жыпӀэу утыку уимылъадэ, лӀыщӀэ дзыхь зыхуэпщӀ уиӀэмэ, уи Ӏуэху зэребгъэхьу уэ лъэныкъуэегъэз зыпщӀым нэхъыфӀщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 188. Утыку къимылъхьэн (1). ХэӀущӀыӀу мыщӀын; бзыщӀын. Иджыпстуи занщӀэу утыкум кърилъхьэнутэкъым и гум илъыр [Астемыр], жыжьэу къыщӀидзащ: - Колхозыр аракъым Жыраслъэн папщӀэ шэсыпӀэ увынур. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 649. Утыку къинэн (5). Щхьэзакъуэу къэнэн. [Дэфэрэдж дохутырхэм захуигъазэу:] МащӀэрэ си закъуэпцӀий утыкум сыкъивнат? Лъапсэ, 16. Иджы хъарзынэу щӀым и унафэ щыщӀыпхъэ зэман ихуащи, блэбгъэкӀмэ, уиӀам фӀэкӀа уимыӀэжу утыкум укъинэнщ. Лъапсэ, 86. [Долэт:] Ди мылъкур иримыкъумэ, утыкум дыкъинакъэ! Хъуэпсэгъуэ нур, 250. Утыку къихьэн (1). Псалъэмакъ къэӀэтын. Езым [Къазбэч] къызэрилъытэмкӀэ, щӀыр пачащ, жыпӀэу, батэкъутэр бгъэшу утыку укъыщӀихьэн щыӀэкъым. Лъапсэ, 82. Утыкум ишэн (2). Жэуапым ешэлӀэн. Ухеймэ, улъэщщ жаӀа щхьэкӀэ, мыбдежым хейм и Ӏуэхур къикӀакъым: письмор езыгъэтхам и пщампӀэр яубыдри утыкум кърашащ, къулыкъушхуэ уиӀэр уфӀэмащӀэу нэхъ иныж зыӀэщӀэбгъэхьэну ара узыхуейр жаӀэри. Лъапсэ, 12. Мэрем махуэм лӀыжьхэр мэжджытым щызэхуэсынущи, дезертирыр утыку ипшэу и суд ебгъащӀэ хъунущ. Нал къута, 294. Утыкум къигъэувэн (1). Зэхэс, зэхэт гупым я пащхьэ зыгуэр щыгъэувын. Азрэт учительскэм щӀэта стӀол цӀыкӀу гуэр къихьри утыкум къригъэуващ. Нал къута, 259. Утыкум къилъэдэн (1). Ӏуэхугъуэ гуэркӀэ бэм яхыхьэн. [ЛэтӀифэ:] Сэри сощӀэ: цӀыхум я лъабжьэр, я къуэпсыр хъумэн хуейщ жиӀэу утыкум къилъэдэни къыфхэкӀынкӀэ мэхъу. Лъапсэ, 11. Утыкум къилъэфэн (1). ЦӀыхум я пащхьэ лъэщыгъэкӀэ игъэувэн. Праздникым и пэм къихуэу дезертирыр утыкум къидмылъафэмэ, нэхъыфӀуи къыщӀэкӀынщ. Нал къута, 296. Утыкур гъуэтын (1). Жыхафэгур убыдын, псори зэгъэдэӀуэн. [Астемыр] зигъэтэмакъкӀыхьу нэхъ утыкур зригъэгъуэтащ, и щхьэри Ӏэтауэ зэӀущӀэм къахэплъэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 92.