унэхъун
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
УНЭХЪУН (унэхъугъэ/унэхъуащ: mahvoldu, ocağı battı; МЭУНЭХЪУ(Р): mahvoluyor, ocağı batıyor); MAHVOLMAK (ocağı batmak)
кӀосэн/ункӀыфӀын (МЭКӀУАСЭ, мэункӀыфӀ); сэхын/пщэхын (мэсэхы/мэпщэх); ужыхын/ ужьыхын (мэужыхы/мэужьых); УНЭХЪУН (МЭУНЭХЪУ); SÖNMEK (lamba, ateş ~)
пщэхын/сэхын, УНЭХЪУН → кӀосэн; SÖNMEK
сэхын/пщэхын, УНЭХЪУН → кӀосэн; SÖNMEK (ocağı ~)
УНЭХЪУН, сэхын/пщэхын → кӀосэн; SÖNMEK (ocağı ~)
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: кӀосэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(мэунэхъу)
Гуауэ, насыпыншагъэ, къулейсызыгъэ къыщыщӀын, къэсэхыжын.
руоказаться в беде
- Дыунэхъуащ, вы лъэныкъуэу дыкъэнащ - жиӀащ Мусэ.— Акъсырэ Залымхъан
+2 örnek
Зэхьэзэхуэр мэунэри, зэижитӀыр мэунэхъу.— Псалъэжьхэр
Узэрыгугъэ хъумэ, уунэхъурэт.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (3)
уунэхъунумэ куэдрэ
рудолго ли до беды.
унэхъуу къэсэхыжын
руразориться дотла.
унэхъуу тӀысыжын
рустать безнадёжно несчастным.
Kitapta geçtiği hali
унэхъун (мэунэхъу) неперех. гл. оказаться в беде / Гуауэ, насыпыншагъэ, къулейсызыгъэ къыщыщӀын, къэсэхыжын. * - Дыунэхъуащ, вы лъэныкъуэу дыкъэнащ - жиӀащ Мусэ. Акъ. З. Зэхьэзэхуэр мэунэри, зэижитӀыр мэунэхъу. (погов.) Узэрыгугъэ хъумэ, уунэхъурэт. (погов.) Уунэхъунумэ куэдрэ долго ли до беды. Унэхъуу къэсэхыжын разориться дотла. Унэхъуу тӀысыжын стать безнадёжно несчастным.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(мэунэхъу)
Гуауэ, насыпыншагъэ, къулейсызыгъэ къыщыщӀын, къэсэхыжын.
[Нурхьэлий:] Сыунэхъуащ иджы, пцӀы сыупсащ, жиӀэри къэгузэващ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 155
+2 örnek
[Алыджыкъуэ:] АрщхьэкӀэ сэ къэзмылэжьа сыхуейкъым, си складым сыщӀэсыжынущ, сыщӀагъэсыху, ягъэунэхъуам и унэ ущӀэтӀысхьэкӀэ уна ухъунукъым, уунэхъун фӀэкӀа.— МелыӀыч, 462
А сыунэхъуащ, дыгъум зэрапхъуащэрэт сэ къызэдыгъуар, жиӀэу магъ [бэзэракӀуэ фызыр].— Гъуэгуанэ, 124
Deyimler (1)
унэхъуу (сэхыжын) къэсэхыжын
ХэкӀуэдэжыпэн, зыри къыхуэмынэн.
«Соунэхъури сосэхыж иджы», – жиӀэри къалэдэсыр апхуэдизкӀэ къэгужьеят, и быныр псым хэкӀуэдэн и гугъэуи, сэр зэрыкӀэрыщӀауэ щӀэпхъуэри псым хэлъащ.— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 491
+2 örnek
Хьэбибэ, къэуӀэбжьащи, зиущэхуауэ пӀэм хэлъщ: а-а дыунэхъури дыкъэсэхыжащ – къэсыну жыхуаӀар къэсащ…— Нал къута, 228
[БэзэракӀуэ фызым:] Ана-а, дыунэхъури дысэхыжащ.— Гъуэгуанэ, 124
Atasözleri (1)
Уунэхъунумэ, хъудырми уи дзэр ӀуещӀыкӀ.
Зыгуэр къыпщыщӀыну иухамэ, къызэрыгуэкӀ Ӏуэхугъуэ дыдэми фэбжь хэпхынщ.
[Гесиод:] Уунэхъунумэ, хъудырми уи дзэр ӀуещӀыкӀ.— Тепщэч къэзылъэтыхь, 646
Kitapta geçtiği hali
УНЭХЪУН (мэунэхъу) лъэмыӀ. (18). Гуауэ, насыпыншагъэ, къулейсызыгъэ къыщыщӀын, къэсэхыжын. [Нурхьэлий:] Сыунэхъуащ иджы, пцӀы сыупсащ, жиӀэри къэгузэващ. Хъуэпсэгъуэ нур, 155. [Алыджыкъуэ:] АрщхьэкӀэ сэ къэзмылэжьа сыхуейкъым, си складым сыщӀэсыжынущ, сыщӀагъэсыху, ягъэунэхъуам и унэ ущӀэтӀысхьэкӀэ уна ухъунукъым, уунэхъун фӀэкӀа. МелыӀыч, 462. А сыунэхъуащ, дыгъум зэрапхъуащэрэт сэ къызэдыгъуар, жиӀэу магъ [бэзэракӀуэ фызыр]. Гъуэгуанэ, 124. ◊ Унэхъуу (сэхыжын) къэсэхыжын (4). ХэкӀуэдэжыпэн, зыри къыхуэмынэн. «Соунэхъури сосэхыж иджы», – жиӀэри къалэдэсыр апхуэдизкӀэ къэгужьеят, и быныр псым хэкӀуэдэн и гугъэуи, сэр зэрыкӀэрыщӀауэ щӀэпхъуэри псым хэлъащ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 491. Хьэбибэ, къэуӀэбжьащи, зиущэхуауэ пӀэм хэлъщ: а-а дыунэхъури дыкъэсэхыжащ – къэсыну жыхуаӀар къэсащ… Нал къута, 228. [БэзэракӀуэ фызым:] Ана-а, дыунэхъури дысэхыжащ. Гъуэгуанэ, 124. ☐ Уунэхъунумэ, хъудырми уи дзэр ӀуещӀыкӀ. (1). Зыгуэр къыпщыщӀыну иухамэ, къызэрыгуэкӀ Ӏуэхугъуэ дыдэми фэбжь хэпхынщ. [Гесиод:] Уунэхъунумэ, хъудырми уи дзэр ӀуещӀыкӀ. Тепщэч къэзылъэтыхь, 646.