уанэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
УАН(Э), ШЫУАН(Э); EYER
ШЫУАН(Э), УАН(Э); EYER
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Шым тралъхьэ тетӀысхьэпӀэ.
руседло
Уанэ зиӀэр кӀуэри, шы зиӀэр къэнащ.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (3)
уанэ зэщӀэлъхьэн
руоседлать коня.
уанэ махуэ телъхьэн
рустать счастливым, удачливым.
уанэ мыгъуэ телъхьэн
рупопасть в беду.
Kitapta geçtiği hali
уанэ седло / Шым тралъхьэ тетӀысхьэпӀэ. * Уанэ зиӀэр кӀуэри, шы зиӀэр къэнащ. (погов.) Уанэ зэщӀэлъхьэн оседлать коня. Уанэ махуэ телъхьэн стать счастливым, удачливым. Уанэ мыгъуэ телъхьэн попасть в беду.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Шым тралъхьэ тетӀысхьэпӀэ. 373.
Ӏэдакъэ цӀыкӀум къыщӀэкӀахэм Шы емылыджыр гум къагъэкӀ: Уанэ теплъхьэну ухуежьамэ, ЗыпӀэщӀеудри къызоплъэкӀ.— Си къуэрылъху Алинэ деж. «Щхьэлыкъуэ», 408
+2 örnek
Шы пщӀэгъуалэм уанэ теслъхьэу ТӀэу семыплъу сышэсынт.— Жьыр къемыпщэм, дэнэ щыӀэ. «Вагъуэ махуэ», 344
Зи цыпэр цӀу мо адыгэш лъакъуэ псыгъуэм хуэфэщэжын адыгэ саур уанэ фӀыцӀэ телъыжт, дыжьыным щӀигъэнауэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 127
Deyimler (3)
уанэ махуэ телъхьэн
ӀуэхугъуэфӀ хуэхъун, щӀэдзэн.
[Апчарэ:] Ялыхь, уанэ махуэ трегъалъхьэ си дэлъхум.— Щынэхужьыкъуэ, 24
+2 örnek
Уэ зыуэзгъэщхьу сэ сесащи, КъикӀуэт жыхуаӀэр сэ сымыщӀэ, Сэ уанэ теслъхьэр уанэ махуэщ, Си гъуэгу къыдокӀуэр сэри фӀыщӀэ.— Шу пхъашэ. «Щхьэлыкъуэ», 373
Сигу къабзэр гъуазэу сымыгъуащэ – Сэ уанэ махуэр схузэщӀалъхьэ.— Къуршыщхьэ лъагэр. «Дамыгъэ», 227
уанэ мыгъуэ телъхьэн
Ӏуэхугъуэ ӀейкӀэ ежьэн; Ӏей хуэзэн.
[Нурхьэлий и гупсысэ:] Уанэ мыгъуэр трилъхьэри сэхыжакъэ иджы ар— Хъуэпсэгъуэ нур, 157
+2 örnek
Уанэ мыгъуэр тезылъхьа Нурхьэлий. Аращ, насып уимыӀэм, махъшэм утесу хьэ къодзакъэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 207
[Мусэ:] Уанэ мыгъуэр тезылъхьар зыгъэувари сэрат [шхапӀэр].— Хъуэпсэгъуэ нур, 208
уанэ телъхьэн
Ӏэсэ щӀын, узыхуеймкӀэ пхуэгъэкӀуэн.
– УмыпӀащӀэ, Терек-дадэ, – ЖиӀэу Балъкъи мес къопсалъэ, – Уэри
Atasözleri (1)
уанэ уиӀэм, шыи бгъуэтынщ
ЕпхьэлӀэн уиӀэмэ, зэпхьэлӀэни бгъуэтынщ.
Шу гуп къакӀуэм я ужьым лъэс зыкъоми итт, я шы лӀам телъа уанэр я щӀыб илъу. Уанэ уиӀэм, шыи бгъуэтынщ, жыхуаӀэм хуэдэу— Нал къута, 213
Kitapta geçtiği hali
УАНЭ (62). Шым тралъхьэ тетӀысхьэпӀэ. Ӏэдакъэ цӀыкӀум къыщӀэкӀахэм Шы емылыджыр гум къагъэкӀ: Уанэ теплъхьэну ухуежьамэ, ЗыпӀэщӀеудри къызоплъэкӀ. Си къуэрылъху Алинэ деж. «Щхьэлыкъуэ», 408. Шы пщӀэгъуалэм уанэ теслъхьэу ТӀэу семыплъу сышэсынт. Жьыр къемыпщэм, дэнэ щыӀэ. «Вагъуэ махуэ», 344. 373. Зи цыпэр цӀу мо адыгэш лъакъуэ псыгъуэм хуэфэщэжын адыгэ саур уанэ фӀыцӀэ телъыжт, дыжьыным щӀигъэнауэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 127. ◊ Уанэ махуэ телъхьэн (4). ӀуэхугъуэфӀ хуэхъун, щӀэдзэн. [Апчарэ:] Ялыхь, уанэ махуэ трегъалъхьэ си дэлъхум. Щынэхужьыкъуэ, 24. Уэ зыуэзгъэщхьу сэ сесащи, КъикӀуэт жыхуаӀэр сэ сымыщӀэ, Сэ уанэ теслъхьэр уанэ махуэщ, Си гъуэгу къыдокӀуэр сэри фӀыщӀэ. Шу пхъашэ. «Щхьэлыкъуэ», 373. Сигу къабзэр гъуазэу сымыгъуащэ – Сэ уанэ махуэр схузэщӀалъхьэ. Къуршыщхьэ лъагэр. «Дамыгъэ», 227. Уанэ мыгъуэ телъхьэн (4). Ӏуэхугъуэ ӀейкӀэ ежьэн; Ӏей хуэзэн. [Нурхьэлий и гупсысэ:] Уанэ мыгъуэр трилъхьэри сэхыжакъэ иджы ар. Хъуэпсэгъуэ нур, 157. Уанэ мыгъуэр тезылъхьа Нурхьэлий. Аращ, насып уимыӀэм, махъшэм утесу хьэ къодзакъэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 207. [Мусэ:] Уанэ мыгъуэр тезылъхьар зыгъэувари сэрат [шхапӀэр]. Хъуэпсэгъуэ нур, 208. Уанэ телъхьэн (1). зэхь. Ӏэсэ щӀын, узыхуеймкӀэ пхуэгъэкӀуэн. – УмыпӀащӀэ, Терек-дадэ, – ЖиӀэу Балъкъи мес къопсалъэ, – Уэри ☐ Уанэ уиӀэм, шыи бгъуэтынщ (1). ЕпхьэлӀэн уиӀэмэ, зэпхьэлӀэни бгъуэтынщ. Шу гуп къакӀуэм я ужьым лъэс зыкъоми итт, я шы лӀам телъа уанэр я щӀыб илъу. Уанэ уиӀэм, шыи бгъуэтынщ, жыхуаӀэм хуэдэу. Нал къута, 213.