лъапӀэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЛЪАПӀЭ, (Абз. ЛЪАПӀЭ); DEĞERLİ ~
зиусхьан/зиусхьэн, ~ЛЪАПӀЭ, лъытэныгъэ/щӀыхь/шъхьэкӀэфагъэ ЗИӀЭ, ~зыфытиӀэ/~зыхудиӀэ, ~зыфашӀырэ/~зыхуащӀ, ~зыфэтшӀырэ/~зыхуэтщӀ, УВАЖАЕМЫЙ, ПОЧТЕННЫЙ; MUHTEREM, SAYGIDEĞER, SAYGIN,
ЛЪАПӀЭ; PAHALI (değerli, kutsal)
ЛЪАПӀЭ → зиусхьан; SAYGIDEĞER, SAYGIN, MUHTEREM, SAYIN
ЦӀЭРЭ НАПЭРЭ ЗИӀЭ; ~ЛЪАПӀЭ → зиусхьан; SAYGIDEĞER, SAYGIN
хэха/хэхыгъ, хэшыпыкӀыгъ/ хэщыпыкӀа, ЛЪАПӀЭ; SEÇKİN
хэхыгъ/хэха, хэшыпыкӀыгъ/ хэщыпыкӀа, ЛЪАПӀЭ; SEÇKİN
хэшыпыкӀыгъ/хэщыпыкӀа, ЛЪАПӀЭ, хэхыгъ/хэха; SEÇKİN
хэщыпыкӀа/хэшыпыкӀыгъ, ЛЪАПӀЭ, хэхыгъ/хэха; SEÇKİN
ЛЪАПӀЭ, ЛЪАГЭ; YÜCE, ULU, YÜKSEK
ЛЪАГЭ, ЛЪАПӀЭ; YÜCE, ULU, YÜKSEK
Bu sonuç kitaptaki 11 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: зиусхьан
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Сату щащӀкӀэ езыр зи уасэм нэхърэ нэхъыбэкӀэ къащэху е ящэ.
рудорогой (о цене)
ФӀым умыщӀэм лъапӀэ къэщэху.— псыжь.
2. Уасэшхуэм хуэдиз фӀагъи зиӀэ.
рудорогой, ценный
Махъшэ чырэхэм Куржы щэкӀ лъапӀэхэр яхьырт.— Къэбэрдей ӀуэрыӀуатэ
3. ЦӀыхугъэшхуэ зыбгъэдэлъ; пщӀэшхуэ зыхуа, фӀыуэ ялъагъу.
рудорогой; уважаемый, любимый
Ныбжьэгъу лъапӀэ.
+1 örnek
Уэ нэхъ лъапӀэ зыри щыӀэкъым: уэ уцӀыхущ.— Ӏуащхьэмахуэ
4. ЩӀыхьышхуэ, пщӀэшхуэ зыхуащӀ (хьэщӀэ).
рудорогой, чтимый (о госте)
ХьэщӀэ лъапӀэ къытхуэкӀуащ.
Kitapta geçtiği hali
лъапӀэ 1. дорогой (о цене) / Сату щащӀкӀэ езыр зи уасэм нэхърэ нэхъыбэкӀэ къащэху е ящэ. n ФӀым умыщӀэм лъапӀэ къэщэху. псыжь. 2. дорогой, ценный / Уасэшхуэм хуэдиз фӀагъи зиӀэ. * Махъшэ чырэхэм Куржы щэкӀ лъапӀэхэр яхьырт. Къэб. фольк. 3. переносное дорогой; уважаемый, любимый / ЦӀыхугъэшхуэ зыбгъэдэлъ; пщӀэшхуэ зыхуа, фӀыуэ ялъагъу. Ныбжьэгъу лъапӀэ. * Уэ нэхъ лъапӀэ зыри щыӀэкъым: уэ уцӀыхущ. Ӏуащхь. 4. дорогой, чтимый (о госте) / ЩӀыхьышхуэ, пщӀэшхуэ зыхуащӀ (хьэщӀэ). ХьэщӀэ лъапӀэ къытхуэкӀуащ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Уасэшхуэ зиӀэ.
Езы доллар ахъшэ щхъуантӀэу Жьым игъэшым мыр къепсэлъыр: - СыщӀэгъапщхьэ кӀагуэ щӀагъым, Хъункъым ятӀэм сэ сыхэлъу, ПлӀыкӀэ-тхукӀэ сэ уэ нэхърэ Дэни накӀуэ – сынэхъ лъапӀэщ, Ахъшэ тепщэу сэ салъытэ, Арщ си щӀыхьыр щӀынэхъапӀэр.— Сомрэ долларрэ. «Партыр ди пашэу», 131
+1 örnek
Къырым Шыкъымхэ я пхъур ихьэмэ, мрамор зэмыфэгъухэр зэбгъэдилъхьэурэ я дахагъэ хъур фӀэгъэщӀэгъуэнт, псом хуэмыдэу мрамор мывэ фӀыцӀафэмрэ тхьэмбылыфэмрэ нэхъ зэкӀуу къилъытэрт, арщхьэкӀэ унэ узыщӀэсынур мывэ зэмыфэгъум къыхэпщӀыкӀынумэ, лъапӀэӀуэ хъунущ, жиӀэрти и лӀым идэртэкъым.— Кхъэлэгъунэ, 374
2. ПщӀэшхуэ зыхуащӀ, фӀыуэ ялъагъу.
Къэрней и жагъуэ ар хъуркъым, Къутауэ унэр къэнами, И анэ лъапӀэр, мис, псэукъэ! «— Адэ, 132
+2 örnek
И шы къарэм къемыпсыхыу Пан ӀуэхущӀэм къыжиӀат: - Уузыншэм, лӀыжь тхьэмыщкӀэ, Уэ куэд щӀауэ сэ сыплъохъуэ, УтпэӀэщӀэу ущыпсэукӀэ Дигу укъэкӀыу дауи къохъу, - Уэ къеблагъэ, дотэ лъапӀэ, Унэ сиӀэщ, хьэщӀэ схуэхъу! «— Бдзэжьеящэм ипхъу, 148
Къысхуатхари зы мащӀэ дыдэт: «Си ныбжьэгъу лъапӀэу БырмамытӀ, къэхъуар къэмыхъуатэмэ, нэхъыфӀт, итӀани абы щхьэкӀэ умыгузавэ», - жиӀэу арат инэралым къитхыр.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 399
3. Мыхьэнэшхуэ зиӀэ, уасэ зимыӀэ.
Андемыркъаныр щапӀауэ Ди щӀыгуу лъапӀэм, бийр тетщи, УищӀащ кърабгъэр хьэрэм. «— Адэ, 140
+2 örnek
А тхылъ къомыр зэбгъэлъагъум Мелуанитхуу ди къуэш защӀэм Ӏэ тырадзэщ, а тхылъ псори Тыгъэ лъапӀэу зы ящӀауэ зэрыпэжхэр дэ дагъащӀэ.— Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 59
[Локотош] Япэр арауэ, коммунистхэмрэ комсомолецхэмрэ зэхуишэсынщи, дахэкӀэ яхэпсэлъыхьынщ, присягэ къащтар я гум къигъэкӀыжынщи, я къалэн лъапӀэу я пщэм дэлъыр ящыгъупщэ зэрымыхъунур хьэкъкӀэ пхигъэкӀынщ.— Нал къута, 256
4. ЩӀыхьышхуэ зыхуащӀ (хьэщӀэ)
ХьэщӀэ лъапӀэ зэрыдиӀэм и хъыбарыр цӀыху къеупщӀым Насып ин уди адэм жиӀэт Сэ зэхэсхыу икъукӀэ ӀупщӀу, ХъыбарыфӀми игъэгуфӀэу Хъухэт цӀыхухэри нэщхъыфӀэ.— Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 48
+2 örnek
Мэрыр къэлъэӀуащ, и къуэдзыр сӀэщӀэкӀуадэ и гугъэри: - Дызэвгъэпсалъэ, си хьэщӀэ лъапӀэ [БырмамытӀ].— ХьэщӀэ лъапӀэ, 407
Берие и мурадым зыми гу лъимыта хуэдэу Кодоевым зищӀа щхьэкӀэ «хьэщӀэ лъапӀэм» и гум укъимышхыдыкӀыу хъурэт, щхьэ ищӀащ «ерэхъу» жиӀэ хуэдэу.— Лъапсэ, 90
Kitapta geçtiği hali
ЛЪАПӀЭ (106). 1. (11). Уасэшхуэ зиӀэ. Езы доллар ахъшэ щхъуантӀэу Жьым игъэшым мыр къепсэлъыр: - СыщӀэгъапщхьэ кӀагуэ щӀагъым, Хъункъым ятӀэм сэ сыхэлъу, ПлӀыкӀэ-тхукӀэ сэ уэ нэхърэ Дэни накӀуэ – сынэхъ лъапӀэщ, Ахъшэ тепщэу сэ салъытэ, Арщ си щӀыхьыр щӀынэхъапӀэр. Сомрэ долларрэ. «Партыр ди пашэу», 131. Къырым Шыкъымхэ я пхъур ихьэмэ, мрамор зэмыфэгъухэр зэбгъэдилъхьэурэ я дахагъэ хъур фӀэгъэщӀэгъуэнт, псом хуэмыдэу мрамор мывэ фӀыцӀафэмрэ тхьэмбылыфэмрэ нэхъ зэкӀуу къилъытэрт, арщхьэкӀэ унэ узыщӀэсынур мывэ зэмыфэгъум къыхэпщӀыкӀынумэ, лъапӀэӀуэ хъунущ, жиӀэрти и лӀым идэртэкъым. Кхъэлэгъунэ, 374. 2. (23). ПщӀэшхуэ зыхуащӀ, фӀыуэ ялъагъу. Къэрней и жагъуэ ар хъуркъым, Къутауэ унэр къэнами, И анэ лъапӀэр, мис, псэукъэ! «Адэ», 132. И шы къарэм къемыпсыхыу Пан ӀуэхущӀэм къыжиӀат: - Уузыншэм, лӀыжь тхьэмыщкӀэ, Уэ куэд щӀауэ сэ сыплъохъуэ, УтпэӀэщӀэу ущыпсэукӀэ Дигу укъэкӀыу дауи къохъу, - Уэ къеблагъэ, дотэ лъапӀэ, Унэ сиӀэщ, хьэщӀэ схуэхъу! «Бдзэжьеящэм ипхъу», 148. Къысхуатхари зы мащӀэ дыдэт: «Си ныбжьэгъу лъапӀэу БырмамытӀ, къэхъуар къэмыхъуатэмэ, нэхъыфӀт, итӀани абы щхьэкӀэ умыгузавэ», - жиӀэу арат инэралым къитхыр. ХьэщӀэ лъапӀэ, 399. 3. (51). Мыхьэнэшхуэ зиӀэ, уасэ зимыӀэ. Андемыркъаныр щапӀауэ Ди щӀыгуу лъапӀэм, бийр тетщи, УищӀащ кърабгъэр хьэрэм. «Адэ», 140. А тхылъ къомыр зэбгъэлъагъум Мелуанитхуу ди къуэш защӀэм Ӏэ тырадзэщ, а тхылъ псори Тыгъэ лъапӀэу зы ящӀауэ зэрыпэжхэр дэ дагъащӀэ. Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 59. [Локотош] Япэр арауэ, коммунистхэмрэ комсомолецхэмрэ зэхуишэсынщи, дахэкӀэ яхэпсэлъыхьынщ, присягэ къащтар я гум къигъэкӀыжынщи, я къалэн лъапӀэу я пщэм дэлъыр ящыгъупщэ зэрымыхъунур хьэкъкӀэ пхигъэкӀынщ. Нал къута, 256. 4. (15). ЩӀыхьышхуэ зыхуащӀ (хьэщӀэ). ХьэщӀэ лъапӀэ зэрыдиӀэм и хъыбарыр цӀыху къеупщӀым Насып ин уди адэм жиӀэт Сэ зэхэсхыу икъукӀэ ӀупщӀу, ХъыбарыфӀми игъэгуфӀэу Хъухэт цӀыхухэри нэщхъыфӀэ. Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 48. Мэрыр къэлъэӀуащ, и къуэдзыр сӀэщӀэкӀуадэ и гугъэри: - Дызэвгъэпсалъэ, си хьэщӀэ лъапӀэ [БырмамытӀ]. ХьэщӀэ лъапӀэ, 407. Берие и мурадым зыми гу лъимыта хуэдэу Кодоевым зищӀа щхьэкӀэ «хьэщӀэ лъапӀэм» и гум укъимышхыдыкӀыу хъурэт, щхьэ ищӀащ «ерэхъу» жиӀэ хуэдэу. Лъапсэ, 90.