кӀэтӀий
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
кӀэтӀый/кӀэтӀий, (Абз. КӀЬЕТӀИ); BAĞIRSAK
кӀэтӀий → кӀэтӀый; BAĞIRSAK
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: кӀэтӀый
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Ӏэщым, цӀыхум яшхар зэрызекӀуэ, зыгъэткӀухэм ящыщ зы.
рукишки (животных и людей)
Уий, нартхэ, я Ӏэхъуэ, Мыр джэгукӀэ щӀагъуэщ, Си кӀэтӀийхэр зэригъэшхщ, Уэ усшхыни къысхуигъакӀуэщ.— Къэбэрдей поэзием и антологие
Bu maddedeki ifadeler (7)
кӀэтӀий кӀапэ
рублизкий человек (преимущественно о детях); кровь от крови.
Дунейм тету къыщӀэкӀынкъым зи кӀэтӀий кӀапэр зыужэгъужа анэ, - жиӀэри фызыр ину щэтащ.— ӀуэрыӀуатэ
кӀэтӀийр и вакъэ лъэпсу
кӀэтӀийр и лъэпсу
кӀэтӀийр зэрылъэдэн
рускрутиться (о кишках).
кӀэтӀийр зэпычын
руработать в поте лица.
3 ifade daha
и кӀэтӀийр и лъэпсу
рув поте лица, величайшим трудом.
{Зырамыку:} Аращ-тӀэ, СулътӀан, уэ уфызабэкъуэу, сэ зеиншэу дыщыщыткӀэ, ди кӀэтӀийр ди лъэпсу декъун хуейщ.— Теунэ Хьэчим
кӀэтӀий гъум
цӀыхум щаукӀыр, Ӏэщым вейр къызэрыдэх кӀэтӀий пӀащэ.
рутолстая кишка
кӀэтӀий уз
КӀэтӀийм къефыкӀ, пкърыт уз.
руболь в кишечнике энтерит
Kitapta geçtiği hali
кӀэтӀий кишки (животных и людей) / Ӏэщым, цӀыхум яшхар зэрызекӀуэ, зыгъэткӀухэм ящыщ зы. * Уий, нартхэ, я Ӏэхъуэ, Мыр джэгукӀэ щӀагъуэщ, Си кӀэтӀийхэр зэригъэшхщ, Уэ усшхыни къысхуигъакӀуэщ. Къэб. п. и ант. КӀэтӀий кӀапэ близкий человек (преимущественно о детях); кровь от крови. * Дунейм тету къыщӀэкӀынкъым зи кӀэтӀий кӀапэр зыужэгъужа анэ, - жиӀэри фызыр ину щэтащ. ӀуэрыӀу. КӀэтӀийр и вакъэ лъэпсу = кӀэтӀийр и лъэпсу. КӀэтӀийр зэрылъэдэн скрутиться (о кишках). КӀэтӀийр зэпычын работать в поте лица. И кӀэтӀийр и лъэпсу в поте лица, величайшим трудом. * {Зырамыку:} Аращ-тӀэ, СулътӀан, уэ уфызабэкъуэу, сэ зеиншэу дыщыщыткӀэ, ди кӀэтӀийр ди лъэпсу декъун хуейщ. Т. Хь. кӀэтӀий гъум анат. толстая кишка / цӀыхум щаукӀыр, Ӏэщым вейр къызэрыдэх кӀэтӀий пӀащэ. кӀэтӀий уз боль в кишечнике энтерит / КӀэтӀийм къефыкӀ, пкърыт уз.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Deyimler (3)
кӀэтӀийр зэпитхъын
Ӏейищу, хуабжьу, къарур къыхуэмынэжу зыгуэр щӀын (п.п. лэжьэн, хьэлъэ еӀэн).
[Алыджыкъуэ:] Къаруи-псэруи къысхуэмынэжауэ, си нэри къыщхьэприпхъуэу хуежьащ: хыфӀэздзэу щхьэ семыжьэжрэ, си кӀэтӀийр зэпитхъмэ, мыбы сигъэшхынуми сыт къысхуищӀэжын, жысӀэу— МелыӀыч, 439
+1 örnek
Нэмыцэм я нэр къыщхьэрипхъуауэ дзэр жыхьэнмэ мафӀэм хахуэ, къалэр къащтэну еӀэурэ я кӀэтӀийр зэпытхъыным нэсащ— Нал къута, 256
[и] кӀэтӀий и вакъэ лъэпсу
Гугъущэ ехьу, зыхуейр имыгъуэту.
Ярэби, насыпыр щагуэшым цӀыхубзыр дурэшым дэсауэ ара нэгузыужьыгъуэ имыхуэу и кӀэтӀийр и вакъэ лъэпсу щӀэпсэур— Лъапсэ, 33
+2 örnek
ДунейкӀэ цӀыхум жыхьэнмэкӀэ хуэупсам и гъуэгу дахэ хъунукъым, лъэпэрапэ защӀэу, и кӀэтӀий и вакъэ лъэпсу, и дунейр дэгъэзеигъуэ защӀэу Алыхьым къыхуиуха дыдэм «шокъу» жиӀэу хуэзэнущ— ГущӀэгъу, 425
[Дисэ Саримэ жреӀэ:] Алыхьым нэхъ щыхьэтыфӀ сыхуейкъым, си кӀэтӀий си вакъэ лъэпсу успӀащ— Хъуэпсэгъуэ нур, 135
[и] кӀэтӀийр къигъэун
Зыгуэрым узыгъуэ етын.
Уи кӀэтӀийр къизгъэунщ! – жиӀэу кӀийрт хьэжыр [Астемыр зыхуигъазэу]— Хъуэпсэгъуэ нур, 65
Kitapta geçtiği hali
КӀЭТӀИЙ: ◊ кӀэтӀийр зэпитхъын (4). Ӏейищу, хуабжьу, къарур къыхуэмынэжу зыгуэр щӀын (п.п. лэжьэн, хьэлъэ еӀэн). [Алыджыкъуэ:] Къаруи-псэруи къысхуэмынэжауэ, си нэри къыщхьэприпхъуэу хуежьащ: хыфӀэздзэу щхьэ семыжьэжрэ, си кӀэтӀийр зэпитхъмэ, мыбы сигъэшхынуми сыт къысхуищӀэжын, жысӀэу. МелыӀыч, 439. Нэмыцэм я нэр къыщхьэрипхъуауэ дзэр жыхьэнмэ мафӀэм хахуэ, къалэр къащтэну еӀэурэ я кӀэтӀийр зэпытхъыным нэсащ. Нал къута, 256. [И] кӀэтӀий и вакъэ лъэпсу (8). Гугъущэ ехьу, зыхуейр имыгъуэту. Ярэби, насыпыр щагуэшым цӀыхубзыр дурэшым дэсауэ ара нэгузыужьыгъуэ имыхуэу и кӀэтӀийр и вакъэ лъэпсу щӀэпсэур? Лъапсэ, 33. ДунейкӀэ цӀыхум жыхьэнмэкӀэ хуэупсам и гъуэгу дахэ хъунукъым, лъэпэрапэ защӀэу, и кӀэтӀий и вакъэ лъэпсу, и дунейр дэгъэзеигъуэ защӀэу Алыхьым къыхуиуха дыдэм «шокъу» жиӀэу хуэзэнущ. ГущӀэгъу, 425. [Дисэ Саримэ жреӀэ:] Алыхьым нэхъ щыхьэтыфӀ сыхуейкъым, си кӀэтӀий си вакъэ лъэпсу успӀащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 135. [И] кӀэтӀийр къигъэун (1). Зыгуэрым узыгъуэ етын. Уи кӀэтӀийр къизгъэунщ! – жиӀэу кӀийрт хьэжыр [Астемыр зыхуигъазэу]. Хъуэпсэгъуэ нур, 65.