кӀыхь
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
КӀЫХЬ(э), кӀахьы; UZUN
кӀахьы, КӀЫХЬ(э); UZUN
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. МыкӀэщӀ, жыжьэ кӀуэ, нэс, лъагэ.
рудлинный
ЩӀалэ кӀыхь.
+1 örnek
ХьэматӀ нэмыщӀ шыхъуэфын ди къуажэ кӀыхьым дэсыжкъэ иджы?— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
2. ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь.
рудлительный, продолжительный
ГъащӀэ кӀыхь. ПӀалъэ кӀыхь.
+1 örnek
Гъуэгу кӀыхьым иригъэзэша уэркъыжьым зигъэпсэхуну мурад ещӀ.— ӀуэрыӀуатэ
Bu maddedeki ifadeler (2)
кӀыхь зегъэщӀын
рурастянуть что-л. (напр. работу).
Щхъуэжьым хуэму къригъэжьауэ, кӀыхьи зригъэщӀурэ къугъыр къришырт, гузэвэгъуэшхуэ телъу зыгуэр игъей хуэдэу.— Теунэ Хьэчим
{и} кӀыхь {и} кӀэщӀми
руна протяжении (напр. ночи, жизни и т. п.).
Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым.
1. МыкӀэщӀ, жыжьэ кӀуэ, нэс, лъагэ.
рудлинный
ЩӀалэ кӀыхь.
+1 örnek
ХьэматӀ нэмыщӀ шыхъуэфын ди къуажэ кӀыхьым дэсыжкъэ иджы?— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
2. ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь.
рудлительный, продолжительный
ГъащӀэ кӀыхь. ПӀалъэ кӀыхь.
+1 örnek
Гъуэгу кӀыхьым иригъэзэша уэркъыжьым зигъэпсэхуну мурад ещӀ.— ӀуэрыӀуатэ
Bu maddedeki ifadeler (2)
кӀыхь зегъэщӀын
рурастянуть что-л. (напр. работу).
Щхъуэжьым хуэму къригъэжьауэ, кӀыхьи зригъэщӀурэ къугъыр къришырт, гузэвэгъуэшхуэ телъу зыгуэр игъей хуэдэу.— Теунэ Хьэчим
{и} кӀыхь {и} кӀэщӀми
руна протяжении (напр. ночи, жизни и т. п.).
Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым.
Kitapta geçtiği hali
кӀыхь 1. длинный / МыкӀэщӀ, жыжьэ кӀуэ, нэс, лъагэ. ЩӀалэ кӀыхь. * ХьэматӀ нэмыщӀ шыхъуэфын ди къуажэ кӀыхьым дэсыжкъэ иджы? Къ. Хь. 2. длительный, продолжительный / ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь. ГъащӀэ кӀыхь. ПӀалъэ кӀыхь. * Гъуэгу кӀыхьым иригъэзэша уэркъыжьым зигъэпсэхуну мурад ещӀ. фольк. КӀыхь зегъэщӀын растянуть что-л. (напр. работу). * Щхъуэжьым хуэму къригъэжьауэ, кӀыхьи зригъэщӀурэ къугъыр къришырт, гузэвэгъуэшхуэ телъу зыгуэр игъей хуэдэу. Т. Хь. {И} кӀыхь {и} кӀэщӀми на протяжении (напр. ночи, жизни и т. п.). Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым.
кӀыхь 1. длинный / МыкӀэщӀ, жыжьэ кӀуэ, нэс, лъагэ. ЩӀалэ кӀыхь. * ХьэматӀ нэмыщӀ шыхъуэфын ди къуажэ кӀыхьым дэсыжкъэ иджы? Къ. Хь. 2. длительный, продолжительный / ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь. ГъащӀэ кӀыхь. ПӀалъэ кӀыхь. * Гъуэгу кӀыхьым иригъэзэша уэркъыжьым зигъэпсэхуну мурад ещӀ. фольк. КӀыхь зегъэщӀын растянуть что-л. (напр. работу). * Щхъуэжьым хуэму къригъэжьауэ, кӀыхьи зригъэщӀурэ къугъыр къришырт, гузэвэгъуэшхуэ телъу зыгуэр игъей хуэдэу. Т. Хь. {И} кӀыхь {и} кӀэщӀми на протяжении (напр. ночи, жизни и т. п.). Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
МыкӀэщӀ.
Бостей кӀыхь щыгъыу, гъэщӀэрэщӀауэ, и Ӏупэ цӀыкӀуитӀыр плъыжьыбзэу лауэ, и нэ дахитӀыр къилыдыкӀыу, сурэтыр емыщхьыпэми, ещхьу жиӀэрт— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 638
+2 örnek
[Бахъсэнышхуэ:] Батэкъутэр сэ щызгъэшу Псыхъуэ къэскӀур нашэкъашэщ, Сыкъыздехым къуэм сыдашри Туннель кӀыхьым сыныщӀашэ— Терек. «Партыр ди пашэу», 121
Астемыр занщӀэу гу лъитащ асэтин лӀы кӀыхь гуэрым, къызэщӀэплъарэ щӀопщыр игъэдалъэу, зыгуэрым хуэхъущӀэу— Хъуэпсэгъуэ нур, 114
2. ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь.
КӀыхьщ сабий зеиншэм и гуауэр, Сигу зэгуэуду си жагъуэщ, Фашистыр псэууэ къэнауэ Ди шыпхъу фызабэу щыслъагъукӀэ— Хэт гъащӀэр пщӀэншэу. «Шум и гъуэгу», 44
+2 örnek
ЩӀымахуэр кӀыхьщи кӀэ имыӀэ, Ди бом щӀэт шитӀыр мэгумэщӀ— Ныжэбэ жэщи, нэхур щыху. «Щхьэлыкъуэ», 384
Зи тхьэусыхафэ кӀыхьым я деж кӀуэурэ [Локотош] я псэукӀэ зригъэлъэгъуащ, зыхуэныкъуэмкӀэ дэӀэпыкъуну къигъэгугъащ— Нал къута, 253
Deyimler (1)
кӀыхьми кӀэщӀми
Дэхуэдэу щымытми. -647.
И дунейр кӀыхьами-кӀэщӀами дыгъуэгъуакӀуэм хэмытыжыну тхьэ иӀуауэ щытми, и псалъэм епцӀыжри Жыраслъэн шы идыгъуащ, жиӀэри Нахъуэ къыщӀидзащ, Жыраслъэн зиш идыгъуар жылэм ямыщӀэ хуэдэ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 646
+1 örnek
Мэлыхъуэр, и Дуней кӀыхьами кӀэщӀами, мэлыхъуэу къигъэнэжынщ, езы мэлыхъуэр мэлым ещхь хъужауэ— Нал къута, 260
Kitapta geçtiği hali
КӀЫХЬ (131). плъыф. МыкӀэщӀ. Бостей кӀыхь щыгъыу, гъэщӀэрэщӀауэ, и Ӏупэ цӀыкӀуитӀыр плъыжьыбзэу лауэ, и нэ дахитӀыр къилыдыкӀыу, сурэтыр емыщхьыпэми, ещхьу жиӀэрт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 638. [Бахъсэнышхуэ:] Батэкъутэр сэ щызгъэшу Псыхъуэ къэскӀур нашэкъашэщ, Сыкъыздехым къуэм сыдашри Туннель кӀыхьым сыныщӀашэ. Терек. «Партыр ди пашэу», 121. Астемыр занщӀэу гу лъитащ асэтин лӀы кӀыхь гуэрым, къызэщӀэплъарэ щӀопщыр игъэдалъэу, зыгуэрым хуэхъущӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 114. 2. (58). ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь. КӀыхьщ сабий зеиншэм и гуауэр, Сигу зэгуэуду си жагъуэщ, Фашистыр псэууэ къэнауэ Ди шыпхъу фызабэу щыслъагъукӀэ. Хэт гъащӀэр пщӀэншэу. «Шум и гъуэгу», 44. ЩӀымахуэр кӀыхьщи кӀэ имыӀэ, Ди бом щӀэт шитӀыр мэгумэщӀ. Ныжэбэ жэщи, нэхур щыху. «Щхьэлыкъуэ», 384. Зи тхьэусыхафэ кӀыхьым я деж кӀуэурэ [Локотош] я псэукӀэ зригъэлъэгъуащ, зыхуэныкъуэмкӀэ дэӀэпыкъуну къигъэгугъащ. Нал къута, 253. ◊ КӀыхьми кӀэщӀми (3). Дэхуэдэу щымытми. И дунейр кӀыхьами-кӀэщӀами дыгъуэгъуакӀуэм хэмытыжыну тхьэ иӀуауэ щытми, и псалъэм епцӀыжри Жыраслъэн шы идыгъуащ, жиӀэри Нахъуэ къыщӀидзащ, Жыраслъэн зиш идыгъуар жылэм ямыщӀэ хуэдэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 646-647. Мэлыхъуэр, и Дуней кӀыхьами кӀэщӀами, мэлыхъуэу къигъэнэжынщ, езы мэлыхъуэр мэлым ещхь хъужауэ. Нал къута, 260.