къыкӀэрыхун
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къыкӀэроху)
1. И чэзум иримыхьэлӀэн.
руопоздать
МафӀэгум къыкӀэрыхун.
2. Ядэмыхъун, яужь къинэн.
руотстать от кого-чего-л.
3. Адрейхэм ялъэщӀэмыхьэн, нэхъ хуэму зэрыкӀуэм, гувауэ зэрежьам къыхэкӀкӀэ.
руотстать, остаться позади других
Хъуэжэ и шыжьыр къыхуэмыкӀуэу гупым къыкӀэрыхуащ.— Къэбэрдей ӀуэрыӀуатэ
4. Зэрыхъуам нэхърэ нэхъ зэман кӀасэ къигъэлъэгъуэн.
руотстать (о часах)
Сыхьэтыр дакъикъэ пщыкӀутхукӀэ къыкӀэроху.
(къыкӀэроху)
1. Зыгуэрым къыкӀэрыкӀын, къыкӀэрыщэту е къыгуэхуу.
руотвалиться, отпасть
Гуэщ блыныр къыкӀэрыхуащ.
2. ЗэрымыщӀэкӀэ зыгуэр пкӀэрыхун, пкӀэрыхуу кӀуэдын
руобронить что-л.
Жэщибл махуибл къэжауэ, зы пхъэдзакӀи къакӀэрыхущ.— Къэбэрдей ӀуэрыӀуатэ
Kitapta geçtiği hali
къыкӀэрыхун I (къыкӀэроху) неперех. гл. 1. опоздать / И чэзум иримыхьэлӀэн. МафӀэгум къыкӀэрыхун. 2. отстать от кого-чего-л. / Ядэмыхъун, яужь къинэн. 3. отстать, остаться позади других / Адрейхэм ялъэщӀэмыхьэн, нэхъ хуэму зэрыкӀуэм, гувауэ зэрежьам къыхэкӀкӀэ. * Хъуэжэ и шыжьыр къыхуэмыкӀуэу гупым къыкӀэрыхуащ. Къэб. фольк. 4. отстать (о часах) / Зэрыхъуам нэхърэ нэхъ зэман кӀасэ къигъэлъэгъуэн. Сыхьэтыр дакъикъэ пщыкӀутхукӀэ къыкӀэроху. II (къыкӀэроху)1. неперех. гл. отвалиться, отпасть / Зыгуэрым къыкӀэрыкӀын, къыкӀэрыщэту е къыгуэхуу. Гуэщ блыныр къыкӀэрыхуащ. 2. обронить что-л. / ЗэрымыщӀэкӀэ зыгуэр пкӀэрыхун, пкӀэрыхуу кӀуэдын. * Жэщибл махуибл къэжауэ, зы пхъэдзакӀи къакӀэрыхущ. Къэб. фольк.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къыкӀэроху)
1. И чэзум къыримыхьэлӀэн, къэмысын. -477.
Ӏуэгъуэм и мардэр къэсмэ, дакъикъэ закъуэ къыкӀэрыхункъым [Джэлил].— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 476
+2 örnek
ФӀырщ дыхьэшхыкӀэ дэзыгъащӀэр, Ерщ цӀыхур гъыуэ дызыгъасэр, ЕгъэджакӀуитӀри къокӀуэр пасэу, Зыр къыкӀэрыхуми зыр гумащӀэщ.— ЕгъэджакӀуитӀ. «Мывэ хуабэ», 256
[Фызым и гъусэхэм зыхуигъазэу:] УкъыкӀэрыху нэхъ умыкӀуэххэмэ нэхъыфӀщ.— Гъуэгуанэ, 124
2. ЯлъэщӀэмыхьэу зыгуэрым иужьым къинэн.
Мо пшэ цӀыкӀур къакӀэрыхуу Пшэ фӀыцӀэжьхэр тӀэщӀэкӀащ.— Губгъуэ щхъуантӀэм пыӀэр къинэу… Батырыбжьэ, 10
+2 örnek
[Астемыр игукӀэ жиӀэрт:] Уи шыр уогъэпсынщӀэщи – уи ужь итыр къыпкӀэроху, умыгъэпсынщӀэщи, шыр зыдыгъур пӀэщӀокӀ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 170
Дзэм ар [къалэр фызэрыхуейуэ вгуэшыж] зэхегъэхи, сыкъыкӀэрохури Ӏыхьэншэ сохъу, жиӀэу пӀащӀэ-тхъытхъыу цӀыхур зэрыхьу кӀуэнущ.— Лыгъэ, 410
3. Зыгуэрым елъытауэ нэхъ Ӏейуэ щытын, иужь къинэн.
Лу къызэрыфӀэщӀымкӀэ, лӀы хъуат, кхъуейплъыжькӀэрыӀэм дэкӀуейуэ бэлътоку къыщыпичакӀэ, ар и къуэшым зыкӀи къыкӀэрыхуртэкъым, иджы икъукӀэ и гуапэу Елдар Ӏуэхутхьэбзэ хуещӀэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 101
+2 örnek
Абыхэм [шэшэн-мышкъышхэм, къалмыкъхэм] къакӀэрыхуну Къулым фӀэфӀтэкъым.— Щынэхужьыкъуэ, 40
Щэрдан Берд шы къекӀу тесу, Ӏэщэ-фащэкӀэ зэгъэпэщауэ, и шу гъусэри езым къыкӀэрымыхуу хуэпауэ, я пащӀэ инхэр сытхъум иблауэ, я щхьэр бащлъыкъ хужькӀэ фӀэпхыкӀауэ, я щӀакӀуэр фӀыцӀэу, жэрыгъэ защӀэкӀэ уэрамышхуэмкӀэ къыдэжейуэ ялъэгъуащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 290
(къыкӀэроху)
Езыр-езыру зыгуэрым къыкӀэрыкӀын, къехуэхын.
Артистхэр хэт и пащӀэ къыкӀэрыхуам, е бостей щылэлыр къыщыхуам зэрагъэзэхуэжу дурэшым дэтт, Ӏупхъуэр зэхуащӀыжыху.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 669
+2 örnek
[Бажэм жеӀэ:] Уэ лъэбыцэ къуацэ, Мыщэ лъэбыцэжь, КъыпкӀэрохур бацэ, Емынэунэжь.— Бажэ пшынэ, 6
Гуэгушхэр жэщкӀэ тесщ лъэуейм, А псори щӀэсу зы джэдэщ, ФӀей къакӀэрыхур къытелъалъэу Бабыщым щысу нэху егъэщ.— Бабыщ. «Дамыгъэ», 218
Kitapta geçtiği hali
КЪЫКӀЭРЫХУН I (къыкӀэроху) лъэмыӀ. (37). 1. (23). И чэзум къыримыхьэлӀэн, къэмысын. Ӏуэгъуэм и мардэр къэсмэ, дакъикъэ закъуэ къыкӀэрыхункъым [Джэлил]. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 476-477. ФӀырщ дыхьэшхыкӀэ дэзыгъащӀэр, Ерщ цӀыхур гъыуэ дызыгъасэр, ЕгъэджакӀуитӀри къокӀуэр пасэу, Зыр къыкӀэрыхуми зыр гумащӀэщ. ЕгъэджакӀуитӀ. «Мывэ хуабэ», 256. [Фызым и гъусэхэм зыхуигъазэу:] УкъыкӀэрыху нэхъ умыкӀуэххэмэ нэхъыфӀщ. Гъуэгуанэ, 124. 2. (9). ЯлъэщӀэмыхьэу зыгуэрым иужьым къинэн. Мо пшэ цӀыкӀур къакӀэрыхуу Пшэ фӀыцӀэжьхэр тӀэщӀэкӀащ. Губгъуэ щхъуантӀэм пыӀэр къинэу… «Батырыбжьэ», 10. [Астемыр игукӀэ жиӀэрт:] Уи шыр уогъэпсынщӀэщи – уи ужь итыр къыпкӀэроху, умыгъэпсынщӀэщи, шыр зыдыгъур пӀэщӀокӀ. Хъуэпсэгъуэ нур, 170. Дзэм ар [къалэр фызэрыхуейуэ вгуэшыж] зэхегъэхи, сыкъыкӀэрохури Ӏыхьэншэ сохъу, жиӀэу пӀащӀэ-тхъытхъыу цӀыхур зэрыхьу кӀуэнущ. Лыгъэ, 410. 3. (5). зэхь. Зыгуэрым елъытауэ нэхъ Ӏейуэ щытын, иужь къинэн. Лу къызэрыфӀэщӀымкӀэ, лӀы хъуат, кхъуейплъыжькӀэрыӀэм дэкӀуейуэ бэлътоку къыщыпичакӀэ, ар и къуэшым зыкӀи къыкӀэрыхуртэкъым, иджы икъукӀэ и гуапэу Елдар Ӏуэхутхьэбзэ хуещӀэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 101. Абыхэм [шэшэн-мышкъышхэм, къалмыкъхэм] къакӀэрыхуну Къулым фӀэфӀтэкъым. Щынэхужьыкъуэ, 40. Щэрдан Берд шы къекӀу тесу, Ӏэщэ-фащэкӀэ зэгъэпэщауэ, и шу гъусэри езым къыкӀэрымыхуу хуэпауэ, я пащӀэ инхэр сытхъум иблауэ, я щхьэр бащлъыкъ хужькӀэ фӀэпхыкӀауэ, я щӀакӀуэр фӀыцӀэу, жэрыгъэ защӀэкӀэ уэрамышхуэмкӀэ къыдэжейуэ ялъэгъуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 290.
КЪЫКӀЭРЫХУН II (къыкӀэроху) лъэмыӀ. (5). Езыр-езыру зыгуэрым къыкӀэрыкӀын, къехуэхын. Артистхэр хэт и пащӀэ къыкӀэрыхуам, е бостей щылэлыр къыщыхуам зэрагъэзэхуэжу дурэшым дэтт, Ӏупхъуэр зэхуащӀыжыху. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 669. [Бажэм жеӀэ:] Уэ лъэбыцэ къуацэ, Мыщэ лъэбыцэжь, КъыпкӀэрохур бацэ, Емынэунэжь. «Бажэ пшынэ», 6. Гуэгушхэр жэщкӀэ тесщ лъэуейм, А псори щӀэсу зы джэдэщ, ФӀей къакӀэрыхур къытелъалъэу Бабыщым щысу нэху егъэщ. Бабыщ. «Дамыгъэ», 218.