къыкӀэлъыплъын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къыкӀэлъоплъ)
1. КӀуэм нэкӀэ дэкӀуэтэн.
русмотреть вслед кому-чему-л. (сюда)
И къуэр зэрытӀысхьа машинэр имылъагъужыху къыкӀэлъыплъащ анэр. Ӏуащхь.
2. Зыгуэрым дэӀэпыкъуу, зригъэлӀалӀэу? хуэсакъыу щытын.
русмотреть за кем-чем-л., заботиться о ком-чем-л.
Ӏэщым кӀэлъыплъын. Быным кӀэлъыплъын.
3. Зыгуэрыр нэхъыфӀу къищӀэн, къицӀыхун папщӀэ, кӀэлъыплъын.
руизучать кого-что-л., наблюдать за кем-чем-л.
Мысыр пэщэр щӀалитӀым къакӀэлъыплъащ, я лӀыгъэ здынэсым нэӀуасэ зыхуищӀащ.— Черкес таурыхъхэр
4. Зыгуэрым ищӀэм, и щытыкӀэм щэхуу щыгъуазэу щытын, кӀэлъызеплъэн.
руследить за кем-чем-л., держать под наблюдением кого-л.
Абы полицэр къыкӀэлъыплъырт.— Ӏуащхьэмахуэ
Kitapta geçtiği hali
къыкӀэлъыплъын (къыкӀэлъоплъ) неперех. гл. 1. смотреть вслед кому-чему-л. (сюда) / КӀуэм нэкӀэ дэкӀуэтэн. * И къуэр зэрытӀысхьа машинэр имылъагъужыху къыкӀэлъыплъащ анэр. Ӏуащхь. 2. переносное смотреть за кем-чем-л., заботиться о ком-чем-л. / Зыгуэрым дэӀэпыкъуу, зригъэлӀалӀэу? хуэсакъыу щытын. Ӏэщым кӀэлъыплъын. Быным кӀэлъыплъын. 3. переносное изучать кого-что-л., наблюдать за кем-чем-л. / Зыгуэрыр нэхъыфӀу къищӀэн, къицӀыхун папщӀэ, кӀэлъыплъын. * Мысыр пэщэр щӀалитӀым къакӀэлъыплъащ, я лӀыгъэ здынэсым нэӀуасэ зыхуищӀащ. Черк. таур. 4. переносное следить за кем-чем-л., держать под наблюдением кого-л. / Зыгуэрым ищӀэм, и щытыкӀэм щэхуу щыгъуазэу щытын, кӀэлъызеплъэн. * Абы полицэр къыкӀэлъыплъырт. Ӏуащхь.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къыкӀэлъоплъ)
1. Зыгуэрым дэӀэпыкъуу, зригъэлӀалӀэу, хуэсакъыу щытын.
Дисэ и къупщхьэ узар хъужу къэтэджыжын и гугъа щхьэкӀэ, зепщыпщэу унэм къыщӀэнэжащ, и нэхъыбитӀым къыкӀэлъыплъыни зыгъэшхэни имыӀэу.— ГущӀэгъу, 423
+1 örnek
[Къэрэлъашэ Кулисум жреӀэ:] Уи бынри нэхъ хъума хъунщ, сэ фыз къыскӀэлъыплъын сиӀэмэ, нэхъ тынша сыхъунущ, жиӀэри.— Нэгъуху, 35
2. Зыгуэрым нэхъ щыгъуазэ зыпщӀыну, къэпцӀыхуну яужь итын.
Степан Ильич и гуапэу къыжиӀэжырт Елдар сытым щӀэупщӀами, езыри къыкӀэлъыплъырт щӀалэм, зригъэцӀыхум фӀэфӀу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 204
+2 örnek
Абы [жылэм] сыхуэдэу си мурадым Сэ къыскӀэлъыплъым гу лъатат. Жылэр кӀуэдакъым.— Мес къэкӀыгъэр… Батырыбжьэ, 74
[Шыхъуэхэм уэрэд жаӀэ] ЩӀыхь колхозым хуэдгъэбагъуэу Шыхъуэм ди шыр дохъумэф, КъыткӀэлъыплъым ягъэщӀагъуэу ШыщӀэ псори мэхъу нэбгъэф.— Колхоз шыхъуэ уэрэд. «Партыр ди пашэу», 70
3. Зыгуэрым уи нэӀэ тегъэтын.
Дисэ абы хуэдизу [Саримэ] къыщӀыкӀэлъыплъри, щыгъын сыт жиӀэу гузавэ щӀэхъуари, анэр нэхъ гумащӀэ къыщӀыхуэхъуари, Елдар хуэзэмэ, Дисэ щӀыфӀэмыфӀри, Рахьим и мурадри, Елдар и гум къеуэри, Тембот щӀызэгуэпри иджыри къэс Саримэ къыгурыӀуакъым, ноби, а къомым гу лъита щхьэкӀэ, и фӀэщ хъуртэкъым гурыщхъуэ зэрищӀыр пэжу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 134
+1 örnek
Дэтхьеяуэ джанэ Ӏэщхьэр Ди [мэкъуауэхэм] шэмэджыр удзым пхолъ, Ди Ӏэщ фермэм и Ӏэтащхьэу Хъыджэбз ябгэр къыткӀэлъоплъ.— Мэкъуауэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 46
4. Зыгуэрым кӀэлъызеплъэн зыгуэр къыщӀэгъэшын е зэраныгъэ гуэр ирихьэлӀэну и мураду.
[Нурхьэлий Мусэ жреӀэ:] Дэнэ сыкӀуэми къыскӀэлъоплъ [цӀыхур], къыскӀэщӀодэӀухь.— Хъуэпсэгъуэ нур, 187
+1 örnek
Нэхъапэм и щхьэ нэхъ хъума зэрыхъуным елӀалӀэу щытами [Дэфэрэдж], иджы нэхъ зэкъуэхуауэ дунейм тетти, гу лъитакъым зыгуэр [дыгъурыгъур] къыкӀэлъыплъу.— Лъапсэ, 30
Kitapta geçtiği hali
КЪЫКӀЭЛЪЫПЛЪЫН (къыкӀэлъоплъ) лъэмыӀ. (9). 1. (2). зэхь. Зыгуэрым дэӀэпыкъуу, зригъэлӀалӀэу, хуэсакъыу щытын. Дисэ и къупщхьэ узар хъужу къэтэджыжын и гугъа щхьэкӀэ, зепщыпщэу унэм къыщӀэнэжащ, и нэхъыбитӀым къыкӀэлъыплъыни зыгъэшхэни имыӀэу. ГущӀэгъу, 423. [Къэрэлъашэ Кулисум жреӀэ:] Уи бынри нэхъ хъума хъунщ, сэ фыз къыскӀэлъыплъын сиӀэмэ, нэхъ тынша сыхъунущ, жиӀэри. Нэгъуху, 35. 2. (3). зэхь. Зыгуэрым нэхъ щыгъуазэ зыпщӀыну, къэпцӀыхуну яужь итын. Степан Ильич и гуапэу къыжиӀэжырт Елдар сытым щӀэупщӀами, езыри къыкӀэлъыплъырт щӀалэм, зригъэцӀыхум фӀэфӀу. Хъуэпсэгъуэ нур, 204. Абы [жылэм] сыхуэдэу си мурадым Сэ къыскӀэлъыплъым гу лъатат. Жылэр кӀуэдакъым. Мес къэкӀыгъэр… «Батырыбжьэ», 74. [Шыхъуэхэм уэрэд жаӀэ] ЩӀыхь колхозым хуэдгъэбагъуэу Шыхъуэм ди шыр дохъумэф, КъыткӀэлъыплъым ягъэщӀагъуэу ШыщӀэ псори мэхъу нэбгъэф. Колхоз шыхъуэ уэрэд. «Партыр ди пашэу», 70. 3. (2). зэхь. Зыгуэрым уи нэӀэ тегъэтын. Дисэ абы хуэдизу [Саримэ] къыщӀыкӀэлъыплъри, щыгъын сыт жиӀэу гузавэ щӀэхъуари, анэр нэхъ гумащӀэ къыщӀыхуэхъуари, Елдар хуэзэмэ, Дисэ щӀыфӀэмыфӀри, Рахьим и мурадри, Елдар и гум къеуэри, Тембот щӀызэгуэпри иджыри къэс Саримэ къыгурыӀуакъым, ноби, а къомым гу лъита щхьэкӀэ, и фӀэщ хъуртэкъым гурыщхъуэ зэрищӀыр пэжу. Хъуэпсэгъуэ нур, 134. Дэтхьеяуэ джанэ Ӏэщхьэр Ди [мэкъуауэхэм] шэмэджыр удзым пхолъ, Ди Ӏэщ фермэм и Ӏэтащхьэу Хъыджэбз ябгэр къыткӀэлъоплъ. Мэкъуауэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 46. 4. (2). зэхь. Зыгуэрым кӀэлъызеплъэн зыгуэр къыщӀэгъэшын е зэраныгъэ гуэр ирихьэлӀэну и мураду. [Нурхьэлий Мусэ жреӀэ:] Дэнэ сыкӀуэми къыскӀэлъоплъ [цӀыхур], къыскӀэщӀодэӀухь. Хъуэпсэгъуэ нур, 187. Нэхъапэм и щхьэ нэхъ хъума зэрыхъуным елӀалӀэу щытами [Дэфэрэдж], иджы нэхъ зэкъуэхуауэ дунейм тетти, гу лъитакъым зыгуэр [дыгъурыгъур] къыкӀэлъыплъу. Лъапсэ, 30.