къудей
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
къодый/къудей; ~ныӀэп; (къэущыгъэ къодый, къэуша къудейщ, къэущыгъ ныӀэп: henüz yeni uyanmış durumda); HENÜZ
ИЗАКЪУ(Э), изакъоу/изакъуэуэ, къодый/къудей; SADECE
къодый/къудей, къодыеу/къудейуэ → ИЗАКЪУ(Э); SADECE
къудей → къодый; (хьалыгъу къодые ешхы, щӀакхъуэ къудей ешх: yavan ekmek yiyor.); HENÜZ, yalnızca, yavan;
къудей/къодый, къудейуэ/къодыеу → ИЗАКЪУ(Э); SADECE
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: изакъуэ, къодый
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
ручастица
1. МащӀагъэ, иримыкъуныгъэ, закъуэныгъэ къегъэлъагъуэ.
рулишь, только лишь, только, всего лишь
ЩӀакхъуэ къудей шхын. Тхылъищ къудей. МахуитӀ къудей.
2. Нэхъ мыхъуми, уеблэмэ.
рудаже
Уэркъ щӀалэр къэтэджу и Ӏэ къудей иубыдакъым.— Къэбэрдей ӀуэрыӀуатэ
3. Абы къыщымынэу, абы имызакъуэу.
руне только, но и ...
Kitapta geçtiği hali
къудей частица 1. лишь, только лишь, только, всего лишь / МащӀагъэ, иримыкъуныгъэ, закъуэныгъэ къегъэлъагъуэ. ЩӀакхъуэ къудей шхын. Тхылъищ къудей. МахуитӀ къудей. 2. даже / Нэхъ мыхъуми, уеблэмэ. * Уэркъ щӀалэр къэтэджу и Ӏэ къудей иубыдакъым. Къэб. фольк. 3. не только, но и ... / Абы къыщымынэу, абы имызакъуэу.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. МащӀагъэ, иримыкъуныгъэ, закъуэныгъэ къегъэлъагъуэ.
ЩӀакъуэ зэрыхъурэ и къигъэхъуапӀэм зихъуэжащ: япэм къыщӀигъалъэрэ изу къригъахъуэу щытати, иджы шынакъжьей цӀыкӀукӀэ къригъахъуэ къудейщ— Къалэн, 427
+2 örnek
Сэ гъуэгу и пӀалъэ сщӀа къудейщи, ЗыкӀэрысхынкъым Ӏэщэ-фащэ— Сытетщ къурш дами, соплъэ жыжьэ. «Дамыгъэ», 217
[Алыджыкъуэ:] ТӀу къудейщ дызэрыхъури, зыгуэр жытӀэмэ, зыжетӀэр дэ тӀум дязыхэзщ, сыхуей щыхъуам деж «Илас» жызоӀэри соджэ— МелыӀыч, 468
2. Нэхъ мыхъуми, уеблэмэ.
Дадэм: Мэлри мыбзэхащэрэт абы хуэдэ къабзэу, тепщэч къудей къутэмэ уи жагъуэ мэхъу— Тепщэч къэзылъэтыхь, 147
+2 örnek
Зэгуэр хьэпсым къикӀыжа къудейуэ уэрамым къыдыхьат, ишхын дэнэ къэна, тутын къудей имыӀэу— Лыгъэ, 408
ЕрагъпсэрагъкӀэ шкӀэр къызэфӀэувэм аргуэру мэджэлэж, и лъакъуэр къыщӀэмыувэу, и щхьэ къудейр къыхуэӀэтыркъым— Щынэхужьыкъуэ, 9
3. Абы къыщымынэу, абы имызакъуэу.
Езым [Абу-Деруиш] КъурӀэн ищӀэ къудейтэкъым, щӀэныгъэ бгъэдэлът, куэдым гу лъитэрт— Кхъэлэгъунэ, 378
+2 örnek
Дунейр кӀэгъэпшагъэ къудей мыхъуу, уафэ лъащӀэр зэщӀэуфӀыцӀа зэпыту, уафэхъуэпскӀыр жэщкӀи махуэкӀи къыхэлъэтыкӀмэ, дунейр зэӀыхьэнущ жыпӀэу укъыхигъэщтыкӀыу щытащ— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518
Хьэрф къудей Ӏэдэм итхыр? УнэцӀэ псо етхыф— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 508
Kitapta geçtiği hali
КЪУДЕЙ (148). частицэ. 1. (73). МащӀагъэ, иримыкъуныгъэ, закъуэныгъэ къегъэлъагъуэ. ЩӀакъуэ зэрыхъурэ и къигъэхъуапӀэм зихъуэжащ: япэм къыщӀигъалъэрэ изу къригъахъуэу щытати, иджы шынакъжьей цӀыкӀукӀэ къригъахъуэ къудейщ. Къалэн, 427. Сэ гъуэгу и пӀалъэ сщӀа къудейщи, ЗыкӀэрысхынкъым Ӏэщэ-фащэ. Сытетщ къурш дами, соплъэ жыжьэ. «Дамыгъэ», 217. [Алыджыкъуэ:] ТӀу къудейщ дызэрыхъури, зыгуэр жытӀэмэ, зыжетӀэр дэ тӀум дязыхэзщ, сыхуей щыхъуам деж «Илас» жызоӀэри соджэ. МелыӀыч, 468. 2. (41). Нэхъ мыхъуми, уеблэмэ. Дадэм: Мэлри мыбзэхащэрэт абы хуэдэ къабзэу, тепщэч къудей къутэмэ уи жагъуэ мэхъу. Тепщэч къэзылъэтыхь, 147. Зэгуэр хьэпсым къикӀыжа къудейуэ уэрамым къыдыхьат, ишхын дэнэ къэна, тутын къудей имыӀэу. Лыгъэ, 408. ЕрагъпсэрагъкӀэ шкӀэр къызэфӀэувэм аргуэру мэджэлэж, и лъакъуэр къыщӀэмыувэу, и щхьэ къудейр къыхуэӀэтыркъым. Щынэхужьыкъуэ, 9. 3. (34). Абы къыщымынэу, абы имызакъуэу. Езым [Абу-Деруиш] КъурӀэн ищӀэ къудейтэкъым, щӀэныгъэ бгъэдэлът, куэдым гу лъитэрт. Кхъэлэгъунэ, 378. Дунейр кӀэгъэпшагъэ къудей мыхъуу, уафэ лъащӀэр зэщӀэуфӀыцӀа зэпыту, уафэхъуэпскӀыр жэщкӀи махуэкӀи къыхэлъэтыкӀмэ, дунейр зэӀыхьэнущ жыпӀэу укъыхигъэщтыкӀыу щытащ. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518. Хьэрф къудей Ӏэдэм итхыр? УнэцӀэ псо етхыф. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 508.