къамэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
КЪАМЭ, КИНЖАЛ; HANÇER
КЪАМЭ, (Абз. КЪАМЭ), бгъуитӀу шъэжъый, сэ бгъуитӀ, бгъуитӀысэ; KAMA 1
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Ӏэщэу къагъэсэбэп сэ лӀэужьыгъуэ, лъэныкъуитӀымкӀи дзэ иӀэу, и пэр папцӀэу.
рукинжал
Уи къамэ тӀэу къыумых, уи псалъэ тӀэу жумыӀэ.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (5)
къамэ пщэпс
Къамэр бгырыпхым зэрыкӀэращӀэ, кӀэдэупӀэм ещхьу щыт фэ.
рутренчик (ремешок, на котором кинжал подвешивается к поясу)
къамэ пщэхъу
КъамапӀэм и Ӏум фӀэлъ тхьэгъу пӀащӀэ (гъущӀу, гъуаплъэу, жэзу, аршаву н. къ. щытынкӀэ хъунущ).
рукольцо из металла, надетое на ножны кинжала около отверстия
Жэз къамэ пщэхъу.
къамэ тхьэпэ
Къамэм щыщу зэрыпаупщӀ, зэрыпыджэ Ӏыхьэ.
руклинок кинжала
къамэ щӀыфэ
КъамапӀэм трабзэ, зэрагъэщӀэращӀэ фэ, дыжьын, дыщэ с. ху.
руукрашения из кожи, серебра, золота и т. п. на ножнах кинжала
къамэ Ӏэпщэ
Къамэм икӀ.
рурукоять кинжала
Къамэ Ӏэпщэр Ӏыгъын.
Kitapta geçtiği hali
къамэ кинжал / Ӏэщэу къагъэсэбэп сэ лӀэужьыгъуэ, лъэныкъуитӀымкӀи дзэ иӀэу, и пэр папцӀэу. * Уи къамэ тӀэу къыумых, уи псалъэ тӀэу жумыӀэ. (погов.) къамэ пщэпс тренчик (ремешок, на котором кинжал подвешивается к поясу) / Къамэр бгырыпхым зэрыкӀэращӀэ, кӀэдэупӀэм ещхьу щыт фэ. къамэ пщэхъу кольцо из металла, надетое на ножны кинжала около отверстия / КъамапӀэм и Ӏум фӀэлъ тхьэгъу пӀащӀэ (гъущӀу, гъуаплъэу, жэзу, аршаву н. къ. щытынкӀэ хъунущ). Жэз къамэ пщэхъу. Къамэ тхьэпэ клинок кинжала / Къамэм щыщу зэрыпаупщӀ, зэрыпыджэ Ӏыхьэ. къамэ щӀыфэ украшения из кожи, серебра, золота и т. п. на ножнах кинжала / КъамапӀэм трабзэ, зэрагъэщӀэращӀэ фэ, дыжьын, дыщэ с. ху. къамэ Ӏэпщэ рукоять кинжала / Къамэм икӀ. Къамэ Ӏэпщэр Ӏыгъын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Ӏэщэу къигъэсэбэп сэ лӀэужьыгъуэ лъэныкъуитӀымкӀи дзэ иӀэу, и пэр папцӀэу.
Хьэкуринэ имыщӀыф щыӀэкъым: пэрыӀэбэ, дзасэ, шыуан тегъэувапӀэ, джатэ, сэшхуэ, къамэ, шы лъэрыгъ – сыт ухуейми укъигъэщӀэхъунукъым, псом нэхърэ нэхъ зэлӀалӀэр сыт жыпӀэмэ – фоч, фокӀэщӀ къутар ещӀыжыф— Лъапсэ, 100
+2 örnek
[Гесиод:] Сыкъэгубжьщ абдежи, адакъэм и щхьэр пызгъэлъэтщ къамэмкӀи, адакъэм и лъымкӀэ си джанэри лъы защӀэ сщӀри ди гъунэгъум я унэм къамэр сӀыгъыу сыщӀэлъэдащ: «А-а, фыкъэзгъуэтакъэ иджы!»— Тепщэч къэзылъэтыхь, 162
И фэеплъу гъукӀэ дадэм Къамэ щӀалэм къыӀэщӀелъхьэ: - Мыр пхуэфащэщ зи гур уардэм, Лъагъуныгъэм ар и телъхьэу— Тисей, 505
Deyimler (1)
къамэ къызэхурахын
Зэбиин.
А тӀум [Астемыррэ хьэжымрэ] игъащӀэм къамэ къызэхурахакъым, псалъэ мыхъумыщӀи зэжраӀакъым, зэгъунэгъуу псэурти, кхъузанэ хьэху щызэӀах е мафӀэхьэ щызэхуэкӀуэ куэдрэ къэхъурт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 67
Kitapta geçtiği hali
КЪАМЭ (140). Ӏэщэу къигъэсэбэп сэ лӀэужьыгъуэ лъэныкъуитӀымкӀи дзэ иӀэу, и пэр папцӀэу. Хьэкуринэ имыщӀыф щыӀэкъым: пэрыӀэбэ, дзасэ, шыуан тегъэувапӀэ, джатэ, сэшхуэ, къамэ, шы лъэрыгъ – сыт ухуейми укъигъэщӀэхъунукъым, псом нэхърэ нэхъ зэлӀалӀэр сыт жыпӀэмэ – фоч, фокӀэщӀ къутар ещӀыжыф. Лъапсэ, 100. [Гесиод:] Сыкъэгубжьщ абдежи, адакъэм и щхьэр пызгъэлъэтщ къамэмкӀи, адакъэм и лъымкӀэ си джанэри лъы защӀэ сщӀри ди гъунэгъум я унэм къамэр сӀыгъыу сыщӀэлъэдащ: «А-а, фыкъэзгъуэтакъэ иджы!» Тепщэч къэзылъэтыхь, 162. И фэеплъу гъукӀэ дадэм Къамэ щӀалэм къыӀэщӀелъхьэ: - Мыр пхуэфащэщ зи гур уардэм, Лъагъуныгъэм ар и телъхьэу. «Тисей», 505. ◊ Къамэ къызэхурахын (1). Зэбиин. А тӀум [Астемыррэ хьэжымрэ] игъащӀэм къамэ къызэхурахакъым, псалъэ мыхъумыщӀи зэжраӀакъым, зэгъунэгъуу псэурти, кхъузанэ хьэху щызэӀах е мафӀэхьэ щызэхуэкӀуэ куэдрэ къэхъурт. Хъуэпсэгъуэ нур, 67.