зэгъэщӀэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
зыгурыубытэн/зыгурыубыдэн (зыгуреубытэ/зыгуреубыдэ); ГУКӀЭ зэгъэшӀэн/зэгъэщӀэн (ГУКӀЭ зэрегъашӀэ/зрегъащӀэ); EZBERLEMEK
зэгъэшӀэн/зэгъэщӀэн (зэрегъашӀэ/зрегъащӀэ); ÖĞRENMEK
зэгъэщӀэн/зэгъэшӀэн; ÖĞRENMEK
ГУКӀЭ зэгъэшӀэн/зэгъэщӀэн → зыгурыубытэн; EZBERLEMEK
Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: зыгурыубытэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(зрегъащӀэ)
1. КъэщӀэн, щыгъуазэ зыщӀын.
руузнать что-л. о ком-чем-л.
Жыраслъэн якӀэщӀэдэӀухьщ щӀалэхэми ахэр... здэкӀуэр зригъэщӀащ.— КӀыщокъуэ Алим
+1 örnek
-Уи лӀыгъэ здынэсыр зэзгъэщӀэну сыкъэкӀуащ, Дыгъужьыжь, - жиӀащ ТхьэкӀумэкӀыхьым, зигъэхъуу.— ӀуэрыӀуатэ
2. ЗыгурыгъэӀуэн, къэхутэн, щыгъуазэ зыщӀын, зегъэсэн.
руучиться чему-л., изучать что-л.
Бзэ зэгъэщӀэн. ӀэщӀагъэ зэгъэщӀэн.
+1 örnek
Ерулрэ Исхьэкърэ школым къэкӀуат, ди Ӏэр теддзэжыфу хьэрф зытхух зэдгъащӀэмэ, сэбэп къытхуэхъунщ, жаӀэри.— КӀыщокъуэ Алим
3. Зыщымыгъэгъупщэн.
руиметь в виду что-л., помнить о чем-л.
{Къэрмэтокъуэ:} -ЛӀыгъэу фиӀэр зэвгъэщӀэжи, флъэмыкӀынум зыпывмышэ.— Акъсырэ Залымхъан
+2 örnek
-ЗэгъащӀэ, зэи зыщумыгъэгъупщэ: мыбы {фэтыджэным} и дэтхэнэ зы ткӀуэпсри дыщэкӀанэщ, - жиӀащ Мурид.— ЩоджэнцӀыкӀу Ӏэдэм
Си нарт Хэкужьым, зэгъащӀэ, сыкъокӀ.— Къэбэрдей поэзием и антологие
Bu maddedeki ifadeler (1)
гукӀэ зэгъэщӀэн
Еплъ: гукӀэ
Kitapta geçtiği hali
зэгъэщӀэн (зрегъащӀэ) перех. гл. 1. узнать что-л. о ком-чем-л. / КъэщӀэн, щыгъуазэ зыщӀын. * Жыраслъэн якӀэщӀэдэӀухьщ щӀалэхэми ахэр... здэкӀуэр зригъэщӀащ. КӀ. А. -Уи лӀыгъэ здынэсыр зэзгъэщӀэну сыкъэкӀуащ, Дыгъужьыжь, - жиӀащ ТхьэкӀумэкӀыхьым, зигъэхъуу. фольк. 2. учиться чему-л., изучать что-л. / ЗыгурыгъэӀуэн, къэхутэн, щыгъуазэ зыщӀын, зегъэсэн. Бзэ зэгъэщӀэн. ӀэщӀагъэ зэгъэщӀэн. * Ерулрэ Исхьэкърэ школым къэкӀуат, ди Ӏэр теддзэжыфу хьэрф зытхух зэдгъащӀэмэ, сэбэп къытхуэхъунщ, жаӀэри. КӀ. А. 3. иметь в виду что-л., помнить о чем-л. / Зыщымыгъэгъупщэн. * {Къэрмэтокъуэ:} -ЛӀыгъэу фиӀэр зэвгъэщӀэжи, флъэмыкӀынум зыпывмышэ. Акъ. З. -ЗэгъащӀэ, зэи зыщумыгъэгъупщэ: мыбы {фэтыджэным} и дэтхэнэ зы ткӀуэпсри дыщэкӀанэщ, - жиӀащ Мурид. Щ. Ӏ. Си нарт Хэкужьым, зэгъащӀэ, сыкъокӀ. Къэб. п. и ант. ГукӀэ зэгъэщӀэн см. гукӀэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(зрегъащӀэ)
1. КъэщӀэн, щыгъуазэ зыщӀын. –481.
Адакъэ хужьыр щыжьэхэлъэм, Джэлил къапхъуэри инкубаторыкъуэ адакъэм и сыдж плъыжьыбзэр зыӀэригъэхьэри еӀэурэ-еӀэурэ адакъэ хужьыр ӀумпӀафӀэ ищӀауэ джэдкъазым къалъагъуу кърешэкӀ, кърелъэфэкӀ, и адакъагъэр здынэсыр зригъащӀэу.— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 480
+2 örnek
Ехудий хабзэт: пщэдджыжь къэси вертолеткӀэ къумым къыщхьэщыхьэрэ, махъшэ дапщэрэ ялъэгъуами, къетӀысэхрэ махъшэм тесыр зрагъащӀэу.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 401
Тырку ныбэфу хъыджэбз цӀыкӀу къомыр къэзыщэхуар хьилэкӀэ Ӏэзэ гуэру къыщӀэкӀащ: хъыджэбз цӀыкӀухэр кхъухьым щрагъэтӀысхьэм зыми гу лъимытэу тырку цӀыхубз бзаджэ гуэр къакӀэщӀигъэтӀысхьауэ къыщӀэкӀащ, къащэхуа хъыджэбзхэм уз къызэуз, зи щӀыфэ къабзэ-мыкъабзэ яхэтмэ зэригъэщӀэну.— Лъапсэ, 54
2. ЗыгурыгъэӀуэн, зегъэсэн.
Сэ шу лъагъуэр зэпызмычу, ГъущӀ гъуэгушхуэм сытехьакъым, Адыгэбзэр зэзмыгъащӀэу, Урысыбзэр сщӀэн слъэкӀакъым.— Гъуэгу къежьапӀэ. «Мывэ хуабэ», 83
+2 örnek
Музыкауэхэр къэсыжу, аргуэру «Инал и къафэр» зрагъащӀэу щытӀысыжым, мычэму Лу зэгупсысыр къафэр аратэкъым, кхъэ унэм илъ Ӏэщэр арат.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 581
Елдар кӀыщым щызэхих урысыбзэр зригъэщӀати, иджы Степан Ильичрэ Астемыррэ щызэпсалъэкӀэ, Елдари ябгъэдэтӀысхьауэ йодаӀуэри урыс хьэщӀэм жиӀэ Ӏэджэ къыгуроӀуэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 222
3. ЗэгъащӀэ (зэвгъащӀэ) Зыщывмыгъэгъупщэ, фигу ивгъэлъ.
Къылышбий и къуэр унэ дэкӀуеипӀэм псынщӀэу дэлъэтейщ, кӀэщӀуи зыкъигъэкӀэрахъуэри къэпсэлъащ: – Джыназ мылъкум щыгугъым зэвгъащӀэ къысӀэрыхьэм щысхьырабгъу зэрыхуэзмыщӀынур.— Хъуэпсэгъуэ нур, 118
+2 örnek
– Дуней тхъэгъуэм зыхуигъафӀэу И уанфэр псынщӀэу ещӀ: Ӏэхъуэ-шыхъуэу губгъуэм итым, УнэӀутхэми зэвгъащӀэ, Си щӀалэгъуэм къигъэзащи, Ашэмэзым къигъэзжми Къысхуэвмышэу блэвмыгъэкӀ. «— ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ, 415
– Уэ, шу щӀалэ, умыпӀащӀэ, Къытпэщытыр уэ зэгъащӀэ: ПӀалъэ къэсрэ ар къэушым, Къебэкъуэнщи мывэ къуршым, Уэ плъагъункъэ къытлъэщӀыхьэу, Дэ а пӀащэм дыӀэрыхьэм, Дэ тхуэхъунущ ар кӀуэдыпӀэ, ДиукӀынущ напӀэзыпӀэм. «— Елбэздыкъуэ, 17
Kitapta geçtiği hali
ЗЭГЪЭЩӀЭН (зрегъащӀэ) лъэӀ. (140). 1. (47). КъэщӀэн, щыгъуазэ зыщӀын. Адакъэ хужьыр щыжьэхэлъэм, Джэлил къапхъуэри инкубаторыкъуэ адакъэм и сыдж плъыжьыбзэр зыӀэригъэхьэри еӀэурэ-еӀэурэ адакъэ хужьыр ӀумпӀафӀэ ищӀауэ джэдкъазым къалъагъуу кърешэкӀ, кърелъэфэкӀ, и адакъагъэр здынэсыр зригъащӀэу. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 480–481. Ехудий хабзэт: пщэдджыжь къэси вертолеткӀэ къумым къыщхьэщыхьэрэ, махъшэ дапщэрэ ялъэгъуами, къетӀысэхрэ махъшэм тесыр зрагъащӀэу. ХьэщӀэ лъапӀэ, 401. Тырку ныбэфу хъыджэбз цӀыкӀу къомыр къэзыщэхуар хьилэкӀэ Ӏэзэ гуэру къыщӀэкӀащ: хъыджэбз цӀыкӀухэр кхъухьым щрагъэтӀысхьэм зыми гу лъимытэу тырку цӀыхубз бзаджэ гуэр къакӀэщӀигъэтӀысхьауэ къыщӀэкӀащ, къащэхуа хъыджэбзхэм уз къызэуз, зи щӀыфэ къабзэ-мыкъабзэ яхэтмэ зэригъэщӀэну. Лъапсэ, 54. 2. (71). ЗыгурыгъэӀуэн, зегъэсэн. Сэ шу лъагъуэр зэпызмычу, ГъущӀ гъуэгушхуэм сытехьакъым, Адыгэбзэр зэзмыгъащӀэу, Урысыбзэр сщӀэн слъэкӀакъым. Гъуэгу къежьапӀэ. «Мывэ хуабэ», 83. Музыкауэхэр къэсыжу, аргуэру «Инал и къафэр» зрагъащӀэу щытӀысыжым, мычэму Лу зэгупсысыр къафэр аратэкъым, кхъэ унэм илъ Ӏэщэр арат. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 581. Елдар кӀыщым щызэхих урысыбзэр зригъэщӀати, иджы Степан Ильичрэ Астемыррэ щызэпсалъэкӀэ, Елдари ябгъэдэтӀысхьауэ йодаӀуэри урыс хьэщӀэм жиӀэ Ӏэджэ къыгуроӀуэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 222. 3. (22). ЗэгъащӀэ (зэвгъащӀэ) Зыщывмыгъэгъупщэ, фигу ивгъэлъ. Къылышбий и къуэр унэ дэкӀуеипӀэм псынщӀэу дэлъэтейщ, кӀэщӀуи зыкъигъэкӀэрахъуэри къэпсэлъащ: – Джыназ мылъкум щыгугъым зэвгъащӀэ къысӀэрыхьэм щысхьырабгъу зэрыхуэзмыщӀынур. Хъуэпсэгъуэ нур, 118. – Дуней тхъэгъуэм зыхуигъафӀэу И уанфэр псынщӀэу ещӀ: Ӏэхъуэ-шыхъуэу губгъуэм итым, УнэӀутхэми зэвгъащӀэ, Си щӀалэгъуэм къигъэзащи, Ашэмэзым къигъэзжми Къысхуэвмышэу блэвмыгъэкӀ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 415. – Уэ, шу щӀалэ, умыпӀащӀэ, Къытпэщытыр уэ зэгъащӀэ: ПӀалъэ къэсрэ ар къэушым, Къебэкъуэнщи мывэ къуршым, Уэ плъагъункъэ къытлъэщӀыхьэу, Дэ а пӀащэм дыӀэрыхьэм, Дэ тхуэхъунущ ар кӀуэдыпӀэ, ДиукӀынущ напӀэзыпӀэм. «Елбэздыкъуэ», 17.