жылэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ХАСЭ, цӀыфжъугъэкуп, цӀыфыбэкуп/ цӀыхубэ гуп, чылэ/жылэ; CEMİYET (dernek, meclis, toplum, halk)
жылэ/кӀэ, -КӀЭ; ÇEKİRDEK
кӀэ/жылэ, -КӀЭ; ÇEKİRDEK
чылэ/жылэ (Абз. АЖЭЛАР); HALK, AHALİ
жылэ/чыл(э), ЛЪЭПКЪ; HALK, AHALİ, (millet, topluluk)
цӀыфжъугъ, цӀыфыб(э)/цӀыхубэ, чылэ/жылэ; KİTLE
чылэ/жылэ; KÖY
къуаджэ/къуажэ, чылэ/жылэ; KÖY
жылэ/чылэ; KÖY (~halkı)
жылэ/чылапхъ; TOHUM
чылапхъ/жылэ, (Абз. ЖЪУЛА); TOHUM
чыл(э)/жылэ; цӀыфыбэкуп/ цӀыхубэгуп, цӀыфжъугъэкуп; TOPLUM
чыл(э)/жылэ, ЛЪЭПКЪ; ULUS, MİLLET (ahali, topluluk)
ЛЪЭПКЪ, чыл(э)/жылэ, (Абз. ДЖУЛАРА), НАЦИЕ; ULUS (millet)
НАЦИЕ, чыл(э)/жылэ, ЛЪЭПКЪ; ULUS (millet)
жылэ/чылэ → цӀыфжъугъ; KİTLE, HALK, AHALİ
чылэ/жылэ → цӀыфжъугъ; KİTLE
Bu sonuç kitaptaki 17 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: цӀыфжъугъ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1.
русемя, семена
2.
рузародыш, личинка, яичко (насекомых, червей, рыб)
1.
руселение
2.
рувсе, все люди ар жылэм ящӀэ об этом все знают
руподсолнух
Bu maddedeki ifadeler (1)
жылэ пхъын
руметать икру
Kitapta geçtiği hali
жылэ I 1. семя, семена 2. анат. зародыш, личинка, яичко (насекомых, червей, рыб) жылэ пхъын метать икру II 1. селение 2. все, все люди ар жылэм ящӀэ об этом все знают III мозд. подсолнух
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Къуажэ. –58.
МафӀэр ящӀарэ лэгъуп куэдкӀэ лыр ягъавэу, пӀастэри абы хуэдэу шыуанкӀэ ящӀу, Ӏэнэ лъакъуищу жылэм дэлъыр къызэхуахьэсарэ ягъэувауэ, а Ӏэнэ къомым кхъуей, лэкъум, хьэлу, бжьын, пӀастэ бзыгъэ, шыгъу сытхэр телъу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 57
+2 örnek
Къезэгърэ абы фӀэкӀа мы жылэшхуэм школ димыӀэу?— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 655
Хьэкурыни фӀыуэ ищӀэрт Къэрэжь зищӀысыр, гужьгъэжь и гум къыпхуилъмэ, къыптемыщахэу увыӀэнутэкъым, ауэ гъукӀэр, зыдэс жылэр дэнэ къэна, нэгъуэщӀ къуажэхэми къацӀыху, къыщхьэщыжын гъунэжщи, абы къуогушхукӀыр.— Лъапсэ, 105
2. Къуажэм дэс, щыпсэу цӀыхухэр. –247.
Астемыр, Степан Ильич, Елдар гъуэрыгъуэурэ псалъэрт, жылэ къызэхуэсари а щым къабгъэдыхьэурэ я Ӏэр къаубыдырт, лӀыжьхэр хъуахъуэрт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 246
+2 örnek
Фронтым къикӀ хъыбархэр мыщӀагъуэу, нэмыцэр нобэ къос, пщэдей къос, жаӀэу цӀыхуитӀ зэхуэзамэ, я гузэвэгъуэ зэжраӀэрэ ящӀэнур ямыщӀэу жылэр къызэщӀэхъеящ.— Къалэн, 431
Уеблэмэ, Ӏэ фӀэтыху, псэ зыӀут зэӀущӀэм хэзгъэкӀынукъым, жиӀэу езыри иувыкӀыу жылэр зэрыжылэу нэху щыху щигъэтыну тӀэу еплъынутэкъым [Гъумар].— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 658
КъэкӀыгъэ къызэрыкӀыкӀ хьэдзэ.
Мо мыӀэрысэм еплъ и жылэм, Абы уэ дауэ уеӀэбын: Езыр и лъапсэм темыкӀуадэу Къуитын имыдэ и зы бын.— МыӀэрысэ. «Мывэ хуабэ», 275
+2 örnek
Удз гъэгъа къудейр къащтэ: зыхэт щӀым зэрыхэту езым хуэдэ зэрымыт щӀыналъэм пхьырэ щыхэбгъэувэмэ, зиужьу жылэ къыпыкӀэнукъым, дахэу къэгъэгъами, и тхьэмпэр пылъэлъыжынурэ кӀуэдыжынущ.— Лэчымэ, 393
Абы я гум уеплъмэ, уэшх зытешхэу дыгъэ зытепсэжа вагъэм хуэдэт, жылэфӀ тепсэр занщӀэу къытрипхъэну.— Хъуэпсэгъуэ нур, 178
Kitapta geçtiği hali
ЖЫЛЭ I (193). 1. (97). Къуажэ. МафӀэр ящӀарэ лэгъуп куэдкӀэ лыр ягъавэу, пӀастэри абы хуэдэу шыуанкӀэ ящӀу, Ӏэнэ лъакъуищу жылэм дэлъыр къызэхуахьэсарэ ягъэувауэ, а Ӏэнэ къомым кхъуей, лэкъум, хьэлу, бжьын, пӀастэ бзыгъэ, шыгъу сытхэр телъу. Хъуэпсэгъуэ нур, 57–58. Къезэгърэ абы фӀэкӀа мы жылэшхуэм школ димыӀэу? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 655. Хьэкурыни фӀыуэ ищӀэрт Къэрэжь зищӀысыр, гужьгъэжь и гум къыпхуилъмэ, къыптемыщахэу увыӀэнутэкъым, ауэ гъукӀэр, зыдэс жылэр дэнэ къэна, нэгъуэщӀ къуажэхэми къацӀыху, къыщхьэщыжын гъунэжщи, абы къуогушхукӀыр. Лъапсэ, 105. 2. (96). Къуажэм дэс, щыпсэу цӀыхухэр. Астемыр, Степан Ильич, Елдар гъуэрыгъуэурэ псалъэрт, жылэ къызэхуэсари а щым къабгъэдыхьэурэ я Ӏэр къаубыдырт, лӀыжьхэр хъуахъуэрт. Хъуэпсэгъуэ нур, 246–247. Фронтым къикӀ хъыбархэр мыщӀагъуэу, нэмыцэр нобэ къос, пщэдей къос, жаӀэу цӀыхуитӀ зэхуэзамэ, я гузэвэгъуэ зэжраӀэрэ ящӀэнур ямыщӀэу жылэр къызэщӀэхъеящ. Къалэн, 431. Уеблэмэ, Ӏэ фӀэтыху, псэ зыӀут зэӀущӀэм хэзгъэкӀынукъым, жиӀэу езыри иувыкӀыу жылэр зэрыжылэу нэху щыху щигъэтыну тӀэу еплъынутэкъым [Гъумар]. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 658.
ЖЫЛЭ II (24). КъэкӀыгъэ къызэрыкӀыкӀ хьэдзэ. Мо мыӀэрысэм еплъ и жылэм, Абы уэ дауэ уеӀэбын: Езыр и лъапсэм темыкӀуадэу Къуитын имыдэ и зы бын. МыӀэрысэ. «Мывэ хуабэ», 275. Удз гъэгъа къудейр къащтэ: зыхэт щӀым зэрыхэту езым хуэдэ зэрымыт щӀыналъэм пхьырэ щыхэбгъэувэмэ, зиужьу жылэ къыпыкӀэнукъым, дахэу къэгъэгъами, и тхьэмпэр пылъэлъыжынурэ кӀуэдыжынущ. Лэчымэ, 393. Абы я гум уеплъмэ, уэшх зытешхэу дыгъэ зытепсэжа вагъэм хуэдэт, жылэфӀ тепсэр занщӀэу къытрипхъэну. Хъуэпсэгъуэ нур, 178.