жей
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
жей/чъые; UYKU
чъые/жей; UYKU
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
русон (состояние покоя и отдыха, но не сновидение); спячка (у животных)
Bu maddedeki ifadeler (19)
жей нэм къемыкӀуэн
рубодрствовать.
ЦӀыхубзым и нэм жейр къемыкӀуэу нэху игъэщащ. Хь. Хь.
жей нэпцӀ зыщӀын
рупритворяться, прикидываться спящим
[и] жей ныкъуэн
руне выспаться. [Аружан и адэ шыпхъум:] –
Си жей ныкъуэщ, си шхын мащӀэщ жысӀакъым, слъэкӀымрэ схузэфӀэкӀымрэ уэсхьэлӀэу успӀащ. Щ. Ӏ.
жей пакӀэфӀ ехьэкӀын
рудолго проспать. Моуэ жей пакӀэфӀ [нартхэм] ирахьэкӀауэ.. унэр зейр къэсыжащ. Нарт.
15 ifade daha
жей хуэлӀэн
руне досыпать, не высыпаться
жей ӀэфӀым хэтын
рупребывать в глубоком (сладком) сне.
Пщащэр хуабэу щӀэуфауэ, Хэтщ жей ӀэфӀым, Ӏурихауэ. КӀ. А.
жей Ӏув
руглубокий сон
жей Ӏувым хыхьэн
рузаснуть крепким сном.
Къуажэм и дэнэ лъэныкъуэкӀи Ӏэуэлъауэ гуэри къыщыӀуртэкъым, хьэ дыдэхэри жей Ӏувым хыхьам хуэдэу щымт. Къ. Хь.
жейм емызэгъын
руплохо, беспокойно спать. Ауэ ар жейм езэгъакъым, гупсысэу хэлъащ. Къ. Хь.
жейм зыхегъэлъэфэн
рузаснуть. Шакъ жейм зыхригъэлъэфэн хузэфӀэкӀакъым. Къ. Хь.
жейм ихьын
русильно хотеть спать
жейм хилъэфэн (Ӏурихын)
рузасыпать.
Думэсарэ къэтэджу бжэр щыӀуихым, Лу зэхихащ, арщхьэкӀэ аргуэру жейм хилъэфэжати, и нэр къыхузэтехакъым. КӀ. А.
жейр зэпцӀын
руначать засыпать
жейр зэпыудын
рупрервать чей-л. сон, разбудить кого-л.
жейр зытегъэуэн
ру= прогнать сон
жейр къытеуэн жейр зытегъэун
жейр зытехун
ру= = .
жейр зытегъэун жейр зыщхьэщыхун, жейр зытехун
Бэтокъуэ зэуэ къызэщоури, жейр зыщхьэщихуну и дамитӀыр еудыныщӀэ. Ш. А.
[и] жейр къекӀуэн
ру= впасть в сонливость
жейр къытеуэн жейр къытеуэн
жейр пкърыун
рупотерять сон.
Ищхъэрэжь щӀыӀэ къыкъуэуам жейр спкъригъэуащ.
жей уз
Зэпымыууэ и жеин къакӀуэу цӀыхум къыпкърыхьэ уз лӀэужьыгъуэ.
рупатологическая сонливость
Жей уз бзаджэм Къанокъуэ нэфыр хеӀэгуэ. Фольк.
Kitapta geçtiği hali
жей в знач. сущ. сон (состояние покоя и отдыха, но не сновидение); спячка (у животных) жей нэм къемыкӀуэн бодрствовать. ЦӀыхубзым и нэм жейр къемыкӀуэу нэху игъэщащ. Хь. Хь. жей нэпцӀ зыщӀын притворяться, прикидываться спящим [и] жей ныкъуэн не выспаться. [Аружан и адэ шыпхъум:] – Си жей ныкъуэщ, си шхын мащӀэщ жысӀакъым, слъэкӀымрэ схузэфӀэкӀымрэ уэсхьэлӀэу успӀащ. Щ. Ӏ. жей пакӀэфӀ ехьэкӀын долго проспать. Моуэ жей пакӀэфӀ [нартхэм] ирахьэкӀауэ.. унэр зейр къэсыжащ. Нарт. жей хуэлӀэн не досыпать, не высыпаться жей ӀэфӀым хэтын пребывать в глубоком (сладком) сне. Пщащэр хуабэу щӀэуфауэ, Хэтщ жей ӀэфӀым, Ӏурихауэ. КӀ. А. жей Ӏув глубокий сон жей Ӏувым хыхьэн заснуть крепким сном. Къуажэм и дэнэ лъэныкъуэкӀи Ӏэуэлъауэ гуэри къыщыӀуртэкъым, хьэ дыдэхэри жей Ӏувым хыхьам хуэдэу щымт. Къ. Хь. жейм емызэгъын плохо, беспокойно спать. Ауэ ар жейм езэгъакъым, гупсысэу хэлъащ. Къ. Хь. жейм зыхегъэлъэфэн заснуть. Шакъ жейм зыхригъэлъэфэн хузэфӀэкӀакъым. Къ. Хь. жейм ихьын сильно хотеть спать жейм хилъэфэн (Ӏурихын) засыпать. Думэсарэ къэтэджу бжэр щыӀуихым, Лу зэхихащ, арщхьэкӀэ аргуэру жейм хилъэфэжати, и нэр къыхузэтехакъым. КӀ. А. жейр зэпцӀын начать засыпать жейр зэпыудын прервать чей-л. сон, разбудить кого-л. жейр зытегъэуэн = жейр къытеуэн жейр зытегъэун прогнать сон жейр зытехун = жейр зытегъэун жейр зыщхьэщыхун = жейр зытехун. Бэтокъуэ зэуэ къызэщоури, жейр зыщхьэщихуну и дамитӀыр еудыныщӀэ. Ш. А. [и] жейр къекӀуэн = жейр къытеуэн жейр къытеуэн впасть в сонливость жейр пкърыун потерять сон. Ищхъэрэжь щӀыӀэ къыкъуэуам жейр спкъригъэуащ. жей уз патологическая сонливость / Зэпымыууэ и жеин къакӀуэу цӀыхум къыпкърыхьэ уз лӀэужьыгъуэ. Жей уз бзаджэм Къанокъуэ нэфыр хеӀэгуэ. Фольк.