дэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ДЭН 1; (МАДЭ); DİKMEK (dikiş ~; dikme işini yapmak)
ДЭН (ЕДЭ); штэн/щтэн (ештэ/ещтэ); КЪЕЗЭГЪЫН (къезэгъы/къозэгъ); КЪЫТЕХЬЭН (къытехьэ/къытохьэ); къеуцолӀэн/къеувэлӀэн (къеуцуалӀэ/къоувалӀэ); къыгурыӀон/ къыгурыӀуэн (къыгурэӀо/къыгуроӀуэ); ышӀошъ хъун/и фӀэщ хъун (~ мэхъу/~ мэхъу); ЗЕГЪЭЗЭГЪЫН (зырегъэзэгъы/зрегъэзэгъ) İKNA OLMAK, KABUL ETMEK
ДЭН (ЕДЭ); КЪЫТЕХЬЭН (къытехьэ /къытохьэ); къеуцолӀэн/къеувэлӀэн (къеуцуалӀэ/къоувалӀэ); КЪЕЗЭГЪЫН (къезэгъы/къозэгъ); РЭЗЭН/ АРЭЗЫН (мэРАЗЭ/мэАРЭЗЫ); РАЗЭ ХЪУН/ АРЭЗЫ ~/~ техъон/~ техъуэн (~ МЭХЪУ/~ техъо/~ тохъуэ); RAZI OLMAK
ДЭН, КЪЕЗЭГЪ(ЫН), къеуцуалӀ(э)/ къеувалӀэ, РЭЗЭНЫГЪ/АРЭЗЫНЫГЪЭ; RIZA
КЪЕЗЭГЪ(ЫН), къеуцуалӀ(э)/ къеувалӀэ, ДЭН, РЭЗЭНЫГЪ/ АРЭЗЫНЫГЪЭ; RIZA
къеувалӀэ/къеуцуалӀ(э), ДЭН, КЪЕЗЭГЪ(ЫН), РЭЗЭНЫГЪ/АРЭЗЫНЫГЪЭ; RIZA
къеуцуалӀ(э)/къеувалӀэ, ДЭН, КЪЕЗЭГЪ(ЫН), РЭЗЭНЫГЪ/ АРЭЗЫНЫГЪЭ; RIZA
Bu sonuç kitaptaki 7 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(мадэ)
ЩэкӀ, фэ хуэдэхэм я кӀапэм мастэкӀэ Ӏуданэ пхылъэфурэ зэрыгъэубыдын (ӀэкӀи машинэкӀи).
рушить, заниматься шитьём
Салимэ махуэ псом дащ.
+1 örnek
Удэмэ-Ӏуданэ, убзэмэ-бзыхьэхуэ.— Псалъэжьхэр
(едэ)
Зыгуэрым арэзы техъуэн, къэщтэн.
русогласиться с чем-л., дать разрешение, позволение на что-л.
Сабийр зэрану адэм идэкъым. Щхьэхынэм лэжьэну идэркъым.
+1 örnek
Шэ зымыдэм шэжыпс иреф.— Псалъэжьхэр
Kitapta geçtiği hali
дэн I (мадэ) неперех. гл. шить, заниматься шитьём / ЩэкӀ, фэ хуэдэхэм я кӀапэм мастэкӀэ Ӏуданэ пхылъэфурэ зэрыгъэубыдын (ӀэкӀи машинэкӀи). Салимэ махуэ псом дащ. * Удэмэ-Ӏуданэ, убзэмэ-бзыхьэхуэ. (погов.) II (едэ) перех. гл. согласиться с чем-л., дать разрешение, позволение на что-л. / Зыгуэрым арэзы техъуэн, къэщтэн. Сабийр зэрану адэм идэкъым. Щхьэхынэм лэжьэну идэркъым. * Шэ зымыдэм шэжыпс иреф. (погов.)
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(мадэ)
ЩэкӀ, фэ хуэдэхэм Ӏуданэ пхылъэфурэ зэрыгъэубыдын (ӀэкӀэ машинэкӀэ).
Фызыжь цӀыкӀум и щӀыбагъкӀэ Щыту пщыӀэ шум елъагъур, А фызыжьыр мабзэ, мадэ.— Елбэздыкъуэ, 10
+1 örnek
Фыз мурадыр ещхьщ Ӏуданэм, Мастэм хуэдэу пцӀыкӀэ мадэ.— ЦӀыхубзым я пцӀыр… Батырыбжьэ, 120
(едэ)
Зыгуэрым арэзы техъуэн, къэщтэн.
[Локотош] Содэ, нэмыцэр къакӀуэу Къущхьэхъу мэлыхъуэу иувэнкъым.— Нал къута, 260
+2 örnek
Инал къыдэщӀым ар ядэнт, псори къызэрыгъэгубжьащ.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 550
Иджыри къэс жьауапӀэм щӀэлъу жея хьэ тумэм Ӏусымэр къыщӀихьэри къызэщыуащ, и Ӏэнлъэм Мэзан бгъэдэту щилъагъум идэнт – идакъым, и дзэлыфэр гуэгушыхъум щыхуитӀым, Мэзан шынэри Джэлил зытета жыгым дэлъейри нэхъ лъагэжу дэкӀуеящ.— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 476
Kitapta geçtiği hali
ДЭН I (мадэ) лъэмыӀ. (2). ЩэкӀ, фэ хуэдэхэм Ӏуданэ пхылъэфурэ зэрыгъэубыдын (ӀэкӀэ машинэкӀэ). Фызыжь цӀыкӀум и щӀыбагъкӀэ Щыту пщыӀэ шум елъагъур, А фызыжьыр мабзэ, мадэ. «Елбэздыкъуэ», 10. Фыз мурадыр ещхьщ Ӏуданэм, Мастэм хуэдэу пцӀыкӀэ мадэ. ЦӀыхубзым я пцӀыр… «Батырыбжьэ», 120.
ДЭН II (едэ) лъэӀ. (437). Зыгуэрым арэзы техъуэн, къэщтэн. [Локотош] Содэ, нэмыцэр къакӀуэу Къущхьэхъу мэлыхъуэу иувэнкъым. Нал къута, 260. Инал къыдэщӀым ар ядэнт, псори къызэрыгъэгубжьащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 550. Иджыри къэс жьауапӀэм щӀэлъу жея хьэ тумэм Ӏусымэр къыщӀихьэри къызэщыуащ, и Ӏэнлъэм Мэзан бгъэдэту щилъагъум идэнт – идакъым, и дзэлыфэр гуэгушыхъум щыхуитӀым, Мэзан шынэри Джэлил зытета жыгым дэлъейри нэхъ лъагэжу дэкӀуеящ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 476.