дыщэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
дышъэ/дыщэ; ALTIN
дыщэ/дышъэ; ALTIN
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Зи фэр гъуэжь, уупӀэщӀмэ, фӀыуэ хэкӀ металл лъапӀэщ. Дыщэр дыжьыным нэхърэ нэхъ лъапӀэщ.
рузолото
Дыщэр куэншыбым хэлъми улъийркъым.— Псалъэжьхэр
1. Дыщэм къыхэщӀыкӀа.
рузолотой
Дыщэ сыхьэт. Дыщэ Ӏэлъын.
2. ИкъукӀэ фӀы, гъуэзэджэ.
рузолотой (о человеке)
ЦӀыху дыщэ. Сабий дыщэ.
Bu maddedeki ifadeler (7)
дыщэ идэн
рувышивать золотой нитью.
дыщэ лъэужь
русчастливый, удачливый человек.
дыщэ нэс
ручистое золото.
дыщэкӀэ дын (хэдыкӀын)
рушить золотом.
3 ifade daha
дыщэ плъыжь
Дыщэ нэс, дыщэ къабзэ.
ручервонное золото
дыщэ пыӀэ
ДыщэкӀэ гъэщӀэрэщӀа адыгэ цӀыхубз пыӀэ.
руадыгский национальный женский головной убор, расшитый золотыми нитками
НысащӀэм дыщэ пыӀэ щхьэрыгъщ.
дыщэ сырымэ
Еплъ: дыщэзэрылэ
Kitapta geçtiği hali
дыщэ I золото / Зи фэр гъуэжь, уупӀэщӀмэ, фӀыуэ хэкӀ металл лъапӀэщ. Дыщэр дыжьыным нэхърэ нэхъ лъапӀэщ. * Дыщэр куэншыбым хэлъми улъийркъым. (погов.) Дыщэ идэн вышивать золотой нитью. Дыщэ лъэужь счастливый, удачливый человек. Дыщэ нэс чистое золото. ДыщэкӀэ дын (хэдыкӀын) шить золотом. Дыщэ плъыжь червонное золото / Дыщэ нэс, дыщэ къабзэ. Дыщэ пыӀэ адыгский национальный женский головной убор, расшитый золотыми нитками / ДыщэкӀэ гъэщӀэрэщӀа адыгэ цӀыхубз пыӀэ. НысащӀэм дыщэ пыӀэ щхьэрыгъщ. Дыщэ сырымэ см. дыщэзэрылэ I. II 1. золотой / Дыщэм къыхэщӀыкӀа. Дыщэ сыхьэт. Дыщэ Ӏэлъын. 2. переносное золотой (о человеке) / ИкъукӀэ фӀы, гъуэзэджэ. ЦӀыху дыщэ. Сабий дыщэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Зи фэр гъуэжь гъущӀыкӀэ лъапӀэ лӀэужьыгъуэ.
И быдапӀэр мывэ защӀэщ, И сэрейхэм хьэдэ мащӀэ КъыӀунакъым нобэм къэс: Шууэ укӀуэм, уохъур лъэс, Лъэсу укӀуэм, уегъэсэх, И куэбжиблыр мывэ сэхщ, Абрэмывэр и бжэ папщӀэщ, И шордакъыр дыщэ защӀэщ, Блэ мэхущхьэ къэушыху, Жэщрэ махуэу блы дэкӀыху, Къэмыушу ар мэжей, Бэлэрыгъым, мэгужьей. «— Елбэздыкъуэ, 12
+2 örnek
Нурхьэлий дыщэ имыӀэу зи фӀэщ мыхъуахэри мафӀэм хэлъадэрт, Нурхьэлий и бэлътом дыщэ дэдар ямыгъэкӀуэдын я гугъэу, арщхьэкӀэ лэгъуп, шыуан, фалъэ сыт хуэдэ фӀэкӀа зыри ягъуэтакъым.— Хъуэпсэгъуэ нур, 207
ДэнэкӀи цӀыхур ӀэпцӀанэ-лъэпцӀанэ хъуащи, цыр дыщэм нэхърэ нэхъ лъапӀэщ.— МелыӀыч, 451
2. Гъуэжь плъыфэ зиӀэхэм хужаӀэ.
Къапылъэту дыщэу пщӀащэ, Жьым жыг гъурыр ирауд.— Бжьыхьэ мэз. «Мывэ хуабэ», 80
+1 örnek
Куэди мыкӀуэу, пщэдджыжь дыгъэр Дыщэ мафӀэу къэлыдащ, Пан губжьами мис и гугъэм ЛъэӀэсыным хуэгуфӀащ. «— Бдзэжьеящэм ипхъу, 157
3. Дыщэм къыхэщӀыкӀа, дыщэу щыт.
Дамэтелъыр тесхынщи, шпалыр хэслъхьэнщ, - жиӀэри Якъуб аксельбантыр унэ лъэгум иридзащ дыщэ вензель фӀэлъыр зэрыфӀэлъу.— Нал къута, 302
+2 örnek
[Мариам:] Назифэ и щхьэр къыфӀэхуауэ гъуэлъыпӀэм исщ, нэгум ущӀимыгъаплъэу ӀэгуитӀымкӀэ и щхьэр иӀыгъщи, зы Ӏэпхъуамбэм дыщэ Ӏэлъын, мыщӀэ дахэ илъу Ӏэрылъу солъагъу.— Лэчымэ, 394
Езы Бейбарс куэбжэмкӀэ къыщыдыхьэжым къепхъыхыу дыщэ ахъшэ къытрапхъат, апхуэдизкӀэ лӀыгъэ зэрихьам пщӀэшхуэ хуащӀати.— Лъапсэ, 101
4. ИкъукӀэ фӀы, гъуэзэджэ (цӀыхум теухуауэ).
Куэд дэмыкӀыу и пхъу дахэр ГуфӀэу, джэгуу къэсыжащ: – Дадэ дыщэ, бдзэжьей схьахэр ЛъапӀэу, псынщӀэу нобэ сщащ. «— Бдзэжьеящэм ипхъу, 149
+2 örnek
Инус абы хуэдэу емынэунэ щхьэкӀэ, и фыз дунейм ехыжа Ӏузизэ хуэдэу цӀыху дыщэ гъуэтыгъуейт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 63
[Хьэбибэ Апчарэ жриӀэу:] Уи дэлъху Албиян, ялыхь уи нэӀэ къытегъэт, и фызри и сабий дыщэ цӀыкӀури къигъэнэнурэ фронтым кӀуэнущ.— Щынэхужьыкъуэ, 24
5. Дыщэм ещхь, дыщэм и плъыфэ.
Фит уафэгум, дыщэ вагъуэ, Дунеишхуэр зэпэфплъыхь, ЩӀым фи нэӀэ къытевгъэту, ЦӀыхум флъагъуу я бэлыхь.— Вагъуэиж. «Батырыбжьэ», 70
+1 örnek
Псыр йожэхыр темыпыӀэу, Псы нэпкъитӀым дэмыхуэж, дыщэ шууэ зэм щӀихьами, И макъ дахэр имыхъуэж.— ПсыӀэрышэ. «Батырыбжьэ», 7
Kitapta geçtiği hali
ДЫЩЭ (139). 1. (104). Зи фэр гъуэжь гъущӀыкӀэ лъапӀэ лӀэужьыгъуэ. И быдапӀэр мывэ защӀэщ, И сэрейхэм хьэдэ мащӀэ КъыӀунакъым нобэм къэс: Шууэ укӀуэм, уохъур лъэс, Лъэсу укӀуэм, уегъэсэх, И куэбжиблыр мывэ сэхщ, Абрэмывэр и бжэ папщӀэщ, И шордакъыр дыщэ защӀэщ, Блэ мэхущхьэ къэушыху, Жэщрэ махуэу блы дэкӀыху, Къэмыушу ар мэжей, Бэлэрыгъым, мэгужьей. «Елбэздыкъуэ», 12. Нурхьэлий дыщэ имыӀэу зи фӀэщ мыхъуахэри мафӀэм хэлъадэрт, Нурхьэлий и бэлътом дыщэ дэдар ямыгъэкӀуэдын я гугъэу, арщхьэкӀэ лэгъуп, шыуан, фалъэ сыт хуэдэ фӀэкӀа зыри ягъуэтакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 207. ДэнэкӀи цӀыхур ӀэпцӀанэ-лъэпцӀанэ хъуащи, цыр дыщэм нэхърэ нэхъ лъапӀэщ. МелыӀыч, 451. 2. (4). Гъуэжь плъыфэ зиӀэхэм хужаӀэ. Къапылъэту дыщэу пщӀащэ, Жьым жыг гъурыр ирауд. Бжьыхьэ мэз. «Мывэ хуабэ», 80. Куэди мыкӀуэу, пщэдджыжь дыгъэр Дыщэ мафӀэу къэлыдащ, Пан губжьами мис и гугъэм ЛъэӀэсыным хуэгуфӀащ. «Бдзэжьеящэм ипхъу», 157. 3. (17). плъыф. мыхь. Дыщэм къыхэщӀыкӀа, дыщэу щыт. Дамэтелъыр тесхынщи, шпалыр хэслъхьэнщ, - жиӀэри Якъуб аксельбантыр унэ лъэгум иридзащ дыщэ вензель фӀэлъыр зэрыфӀэлъу. Нал къута, 302. [Мариам:] Назифэ и щхьэр къыфӀэхуауэ гъуэлъыпӀэм исщ, нэгум ущӀимыгъаплъэу ӀэгуитӀымкӀэ и щхьэр иӀыгъщи, зы Ӏэпхъуамбэм дыщэ Ӏэлъын, мыщӀэ дахэ илъу Ӏэрылъу солъагъу. Лэчымэ, 394. Езы Бейбарс куэбжэмкӀэ къыщыдыхьэжым къепхъыхыу дыщэ ахъшэ къытрапхъат, апхуэдизкӀэ лӀыгъэ зэрихьам пщӀэшхуэ хуащӀати. Лъапсэ, 101. 4. (10). плъыф. мыхь. зэхь. ИкъукӀэ фӀы, гъуэзэджэ (цӀыхум теухуауэ). Куэд дэмыкӀыу и пхъу дахэр ГуфӀэу, джэгуу къэсыжащ: – Дадэ дыщэ, бдзэжьей схьахэр ЛъапӀэу, псынщӀэу нобэ сщащ. «Бдзэжьеящэм ипхъу», 149. Инус абы хуэдэу емынэунэ щхьэкӀэ, и фыз дунейм ехыжа Ӏузизэ хуэдэу цӀыху дыщэ гъуэтыгъуейт. Хъуэпсэгъуэ нур, 63. [Хьэбибэ Апчарэ жриӀэу:] Уи дэлъху Албиян, ялыхь уи нэӀэ къытегъэт, и фызри и сабий дыщэ цӀыкӀури къигъэнэнурэ фронтым кӀуэнущ. Щынэхужьыкъуэ, 24. 5. (4). плъыф. мыхь. Дыщэм ещхь, дыщэм и плъыфэ. Фит уафэгум, дыщэ вагъуэ, Дунеишхуэр зэпэфплъыхь, ЩӀым фи нэӀэ къытевгъэту, ЦӀыхум флъагъуу я бэлыхь. Вагъуэиж. «Батырыбжьэ», 70. Псыр йожэхыр темыпыӀэу, Псы нэпкъитӀым дэмыхуэж, дыщэ шууэ зэм щӀихьами, И макъ дахэр имыхъуэж. ПсыӀэрышэ. «Батырыбжьэ», 7.