дахэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ДАХЭ, псыгъо/псыгъуэ, зэкӀужь/зэкӀуж; GÜZEL, ZARİF
зэкӀуж/зэкӀужь, ДАХЭ, псыгъо/псыгъуэ; ZARİF
псыгъо/псыгъуэ, зэкӀужь/зэкӀуж, ДАХЭ; ZARİF
псыгъуэ/псыгъо, зэкӀужь/зэкӀуж, ДАХЭ; ZARİF
Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. ГуакӀуэ, узыӀэпызышэ, теплъэ гъуэзэджэ зиӀэ, екӀу.
рукрасивый (напр. цветок, танец, человек)
Удз гъэгъа дахэ. ЩэкӀ дахэ. Хъыджэбз дахэ. Уэрэд дахэ. Къафэ дахэ.
2. ФӀы.
рукрасивый, хороший (напр. о жизни, поступке)
ГъащӀэ дахэ. ПсэукӀэ дахэ. Ӏуэху дахэ.
3. ГъэфӀэгъыбзэщ.
румилый, милая (обращение)
А Лорэ, а си дахэ, Жанусэ къыбжиӀар зыщумыгъэгъупщэ.— Къэрмокъуэ Мухьэмэд
Гуапэ, гуэпагъэ.
руласка, нежность
Дахэм къимыхьа Ӏейм къихьыркъым.— Псалъэжьхэр
+1 örnek
Дахэм и щӀагъ фо щӀэлъщ.— Псалъэжьхэр
Шын хъууэ щӀыфэ узщ, гуэрэфщхьэбж хуэдэу тӀу-щыуэ къыщыхэкӀи щыӀэщ.
рукарбункул
Bu maddedeki ifadeler (3)
дахэ жыӀэ фӀы мыщӀэ
рупритворно-ласковый, притворно-доброжелательный.
дахэ жыӀэн
русказать теплое слово.
дахэм хуэдэу
руаккуратно, спокойно, чин чином.
Дахэм хуэдэу, тхылъым иптхэнщ нартыху къэзышар.— Ӏуащхьэмахуэ
Kitapta geçtiği hali
дахэ I 1. красивый (напр. цветок, танец, человек) / ГуакӀуэ, узыӀэпызышэ, теплъэ гъуэзэджэ зиӀэ, екӀу. Удз гъэгъа дахэ. ЩэкӀ дахэ. Хъыджэбз дахэ. Уэрэд дахэ. Къафэ дахэ. 2. красивый, хороший (напр. о жизни, поступке) / ФӀы. ГъащӀэ дахэ. ПсэукӀэ дахэ. Ӏуэху дахэ. 3. милый, милая (обращение) / ГъэфӀэгъыбзэщ. * А Лорэ, а си дахэ, Жанусэ къыбжиӀар зыщумыгъэгъупщэ. Къ. М. Дахэ жыӀэ фӀы мыщӀэ притворно-ласковый, притворно-доброжелательный. Дахэ жыӀэн сказать теплое слово. Дахэм хуэдэу аккуратно, спокойно, чин чином. * Дахэм хуэдэу, тхылъым иптхэнщ нартыху къэзышар. Ӏуащхь. II ласка, нежность / Гуапэ, гуэпагъэ. * Дахэм къимыхьа Ӏейм къихьыркъым. (погов.) Дахэм и щӀагъ фо щӀэлъщ. (погов.) III мед. карбункул / Шын хъууэ щӀыфэ узщ, гуэрэфщхьэбж хуэдэу тӀу-щыуэ къыщыхэкӀи щыӀэщ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. ГуакӀуэ, узыӀэпызышэ, теплъэ гъуэзэджэ зиӀэ, екӀу.
Жыраслъэн къыдэкӀуэнут я нэхъ дахэр, абы къыщӀэбэг къомым щыщ къимышэу уэркъ хъыджэбзыжь къышишэм, жылэм дэс тхьэӀухудхэм ар шэуэ ятехуащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 86
+2 örnek
ЩӀыналъэр зэрыщытауэ дахащэт, гъавэр уэшхым я кӀуапӀэщ, къызэщӀэрыуащи, нэр егъэджылыр, хъупӀэм Ӏэщу итыр абы хуэдабзэщ.— Кхъэлэгъунэ, 375
Хэгъуэгу нэхъ дахэ ухуэзами, Укъыщалъхуари уигу пымыкӀ.— Уи щӀыналъэ. «Дамыгъэ», 98
2. ФӀы, тэмэм, хъуэпсэгъуэ.
Тхьэм фи Ӏуэху дахэ ищӀ, – аращ Бекъан яжриӀар [и гъусэм].— Нал къута, 270
+2 örnek
Фадафэ зырыз къэбубыдрэ я пэр щӀым щыпхъуэкӀэ зэфӀэкӀынукъым, цӀыхум я псэукӀэр хабзэ дахэм тегъэувэн хуейщ, лъэпкъыр зэрылъэпкъыу узыншэ хъун хуэдэу.— Лъапсэ, 45
Май махуэ дунейр нэхъри гуащӀэ хъуху къуршыщхьэ уэсыр нэхъ мэлыд, я дунейр дахэ хъуа хуэдэу.— Щынэхужьыкъуэ, 18
3. ГъэфӀагъыбзэу бзылъхугъэм жраӀэ. – 129.
– Хьэуэ, дахэ, ар нанэ етыж— Хъуэпсэгъуэ нур, 128
+2 örnek
[Дэфэрэдж Сэлимэ жриӀэу:] – Сыт, си дахэ цӀыкӀу, нэхъыфӀ укъэхъуа?— Лъапсэ, 22
ПщӀэжрэ, дахэ, губгъуэм дыщыдэкӀым Жьгъыру макъкӀэ уэ уэрэд жыпӀар?— СыпхуэзэхукӀэ щэхуу. «Бгы лъапэхэм деж», 40
Kitapta geçtiği hali
ДАХЭ (419). 1. (383). ГуакӀуэ, узыӀэпызышэ, теплъэ гъуэзэджэ зиӀэ, екӀу. Жыраслъэн къыдэкӀуэнут я нэхъ дахэр, абы къыщӀэбэг къомым щыщ къимышэу уэркъ хъыджэбзыжь къышишэм, жылэм дэс тхьэӀухудхэм ар шэуэ ятехуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 86. ЩӀыналъэр зэрыщытауэ дахащэт, гъавэр уэшхым я кӀуапӀэщ, къызэщӀэрыуащи, нэр егъэджылыр, хъупӀэм Ӏэщу итыр абы хуэдабзэщ. Кхъэлэгъунэ, 375. Хэгъуэгу нэхъ дахэ ухуэзами, Укъыщалъхуари уигу пымыкӀ. Уи щӀыналъэ. «Дамыгъэ», 98. 2. (18). ФӀы, тэмэм, хъуэпсэгъуэ. Тхьэм фи Ӏуэху дахэ ищӀ, – аращ Бекъан яжриӀар [и гъусэм]. Нал къута, 270. Фадафэ зырыз къэбубыдрэ я пэр щӀым щыпхъуэкӀэ зэфӀэкӀынукъым, цӀыхум я псэукӀэр хабзэ дахэм тегъэувэн хуейщ, лъэпкъыр зэрылъэпкъыу узыншэ хъун хуэдэу. Лъапсэ, 45. Май махуэ дунейр нэхъри гуащӀэ хъуху къуршыщхьэ уэсыр нэхъ мэлыд, я дунейр дахэ хъуа хуэдэу. Щынэхужьыкъуэ, 18. 3. (15). ГъэфӀагъыбзэу бзылъхугъэм жраӀэ. – Хьэуэ, дахэ, ар нанэ етыж. Хъуэпсэгъуэ нур, 128– 129. [Дэфэрэдж Сэлимэ жриӀэу:] – Сыт, си дахэ цӀыкӀу, нэхъыфӀ укъэхъуа? Лъапсэ, 22. ПщӀэжрэ, дахэ, губгъуэм дыщыдэкӀым Жьгъыру макъкӀэ уэ уэрэд жыпӀар? СыпхуэзэхукӀэ щэхуу. «Бгы лъапэхэм деж», 40.