дауэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЧӀЭДЭУ/ЩӀЭДЭУ, ДАО/ДАУЭ, СУД; DAVA
Даурэ?/Таущтэу?, дауэ?, сыдэущтэу?, сыд фэдэу?, сыт хуэду? NASIL?
Сыд фэдэу?, сыдэущтэу?, Сыт хуэду? Таущтэу?/Даурэ?, дауэ?, NASIL?
Сыт хуэду?, сыдэущтэу?, сыд фэдэу?, Таущтэу?/Даурэ?, дауэ?, NASIL?
Таущтэу?/Даурэ?, дауэ?, сыдэущтэу?, сыд фэдэу?, Сыт хуэду? NASIL?
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Сыт хуэдэ щӀыкӀэу.
рукак
Уи выр хьэм ишхауэ, дауэ къуажэм укӀуэжыну?— Акъсырэ Залымхъан
+1 örnek
Дауэ уэ къызэроджэр?— Ӏуащхьэмахуэ
1. Зыгуэр зэпаубыдауэ зэныкъуэкныгъэ, зэпсэлъэныгъэ.
руспор; тяжба
Дауэм и кӀэр зауэ хъумэ, зи мыӀуэхур хокӀуадэ.— Псалъэжьхэр
2. Тхьэусыхафэ.
рунедовольство, претензия
Хъуэжэ суд пащхьэм къиувэри и дауэр жиӀащ.— ӀуэрыӀуатэ
Bu maddedeki ifadeler (6)
Дауэ ущыт?
руКак здоровье?
дауэ хъуми
рубыла не была.
Дауэ хъун?
руНеужели?
дауэ щытми
рукак бы то ни было.
2 ifade daha
дауэ щӀыну
ру? Как быть?
дауи-щхьэуи хэмылъу
рубез спора и скандала; тихо, мирно.
Kitapta geçtiği hali
дауэ I нареч. как / Сыт хуэдэ щӀыкӀэу. * Уи выр хьэм ишхауэ, дауэ къуажэм укӀуэжыну? Акъ. З. Дауэ уэ къызэроджэр? Ӏуащхь. Дауэ ущыт? Как здоровье? Дауэ хъуми была не была. Дауэ хъун? Неужели? Дауэ щытми как бы то ни было. Дауэ щӀыну? Как быть? II 1. спор; тяжба / Зыгуэр зэпаубыдауэ зэныкъуэкныгъэ, зэпсэлъэныгъэ. * Дауэм и кӀэр зауэ хъумэ, зи мыӀуэхур хокӀуадэ. (погов.) 2. недовольство, претензия / Тхьэусыхафэ. * Хъуэжэ суд пащхьэм къиувэри и дауэр жиӀащ. фольк. Дауи-щхьэуи хэмылъу без спора и скандала; тихо, мирно.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
зэр. цӀэп. Сыт хуэдэ щӀыкӀэу. Дауэ зэхэшхыкӀа хъуну абы хуэдиз цӀыхур, жиӀэу Урарэ гузэва щхьэкӀэ, зыми губгъэн ищӀакъым: щхьэж хуэфащэ увыӀэпӀэ игъуэтат.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 587
+2 örnek
– Дауэ зэрыармырар?- жиӀэри Азрэт и лӀыгъэ здынэсыр капитаным иригъэщӀэну мурад ищӀащ.— Нал къута, 303
[Кодоевым жиӀэу] Иджы дауэ цӀыхум ар яжеӀа зэрыхъунур?— Лъапсэ, 88
Deyimler (6)
Дауэ ущыт?
Зыгуэрым и узыншагъэм ирыщӀоупщӀэ. – 524.
Дауэ ущыт, тхьэм жиӀэмэ?— МелыӀыч, 463
+2 örnek
[Астемыр жиӀэу:] Дауэ фыщыт фэ, фезэшакъэ?— Алъхъо, 75
– Дауэ ущыт, Тинэ? – жиӀэри Лу щӀэупщӀащ, и макъыр зэрызэкӀуэкӀым гу лъримыгъэтэн и гугъэу.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 523
Дауэ хъун(у)?
Сыт адэкӀэ къэхъунур? ХэкӀыпӀэр сыт?
Щамхьун зигъэщхъауэ плъэрт, шыр псым щӀигъэмбрыуэм, тесыр дауэ хъуну, жиӀэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 164
+2 örnek
Иджы дауэ хъуну – мэлым жьэжьеищ хэлъкъым, Локотош и Ӏыхьэр дауэ хъуну?— Нал къута, 252
[Фариз жиӀэу:] НысащӀэм зыгуэр йомыту дауэ хъун.— Алъхъо, 93
дауэ хъуми
Дапхуэдэ щӀыкӀэми.
Дауэ хъуми, Лу иригъэджа лӀыжьхэм Нахъуэ экзамен къабзэ къаӀихащ, къэнэжари Чачэ и закъуэт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 503
+2 örnek
Капитаным и псалъэр Якъуб зэпиудащ: – Дауэ хъуми, уэ пфӀэфӀыр пщӀэуэ зэфӀэкӀынукъым.— Нал къута, 308
Дауэ хъуми, Налшык кӀуэмэ фӀэфӀт щӀалэ цӀыкӀум.— Хъуэпсэгъуэ нур, 310
дауэ тщӀыну
Сыт тщӀэнур.
Нахъуэ ищӀэнури жиӀэнури имыщӀэжу, Астемыр дежкӀэ къэплъащ, дауэ тщӀыну, жиӀэ хуэдэ.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 654
+2 örnek
[Адыгэ уэркъхэр мэчэнджащэ:] Дауэ тщӀыну?— Нал къута, 266
[Нурхьэлий Думэсарэ жриӀэу:] КъызжеӀэ, дауэ сщӀыну?— Хъуэпсэгъуэ нур, 149
2 deyim daha
Дауэ уеплърэ?
Абы уэ дауэ ухущыт, сыт жыпӀэн.
Дауэ уеплърэ, Астемыр?— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 673
+1 örnek
[Директорым Астемыр жриӀэу:] Дауэ уеплърэ? [къэрэгъулу е пэшхьэкугъэплъу лэжьэным]— Хъуэпсэгъуэ нур, 183
Дауэ мыгъуэ?
Зытегузэвыхь гуэрым щхьэкӀэ жаӀэ.
А Думэсарэ, анна, дауэ мыгъуэ уи гум пыкӀыу уи сабийр Арсейм яхэбдза?— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 565
+2 örnek
[Данэ цӀыкӀу артеллеристхэр егъэдыхьэшх:] – Уэ укъаукӀмэ, дауэ мыгъуэ хъуну?— Нал къута, 233
[Дахэуэс фэрыщӀу Дисэ жреӀэ:] Дауэ мыгъуэ укъыщӀэнат унэм?— ГущӀэгъу, 424
Kitapta geçtiği hali
ДАУЭ (435). зэр. цӀэп. Сыт хуэдэ щӀыкӀэу. Дауэ зэхэшхыкӀа хъуну абы хуэдиз цӀыхур, жиӀэу Урарэ гузэва щхьэкӀэ, зыми губгъэн ищӀакъым: щхьэж хуэфащэ увыӀэпӀэ игъуэтат. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 587. – Дауэ зэрыармырар?- жиӀэри Азрэт и лӀыгъэ здынэсыр капитаным иригъэщӀэну мурад ищӀащ. Нал къута, 303. [Кодоевым жиӀэу] Иджы дауэ цӀыхум ар яжеӀа зэрыхъунур? Лъапсэ, 88. ◊ Дауэ ущыт? (16). Зыгуэрым и узыншагъэм ирыщӀоупщӀэ. Дауэ ущыт, тхьэм жиӀэмэ? МелыӀыч, 463. [Астемыр жиӀэу:] Дауэ фыщыт фэ, фезэшакъэ? Алъхъо, 75. – Дауэ ущыт, Тинэ? – жиӀэри Лу щӀэупщӀащ, и макъыр зэрызэкӀуэкӀым гу лъримыгъэтэн и гугъэу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 523 – 524. Дауэ хъун(у)? (65). Сыт адэкӀэ къэхъунур? ХэкӀыпӀэр сыт? Щамхьун зигъэщхъауэ плъэрт, шыр псым щӀигъэмбрыуэм, тесыр дауэ хъуну, жиӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 164. Иджы дауэ хъуну – мэлым жьэжьеищ хэлъкъым, Локотош и Ӏыхьэр дауэ хъуну? Нал къута, 252. [Фариз жиӀэу:] НысащӀэм зыгуэр йомыту дауэ хъун. Алъхъо, 93. Дауэ хъуми (7). Дапхуэдэ щӀыкӀэми. Дауэ хъуми, Лу иригъэджа лӀыжьхэм Нахъуэ экзамен къабзэ къаӀихащ, къэнэжари Чачэ и закъуэт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 503. Капитаным и псалъэр Якъуб зэпиудащ: – Дауэ хъуми, уэ пфӀэфӀыр пщӀэуэ зэфӀэкӀынукъым. Нал къута, 308. Дауэ хъуми, Налшык кӀуэмэ фӀэфӀт щӀалэ цӀыкӀум. Хъуэпсэгъуэ нур, 310. Дауэ тщӀыну (11). Сыт тщӀэнур. Нахъуэ ищӀэнури жиӀэнури имыщӀэжу, Астемыр дежкӀэ къэплъащ, дауэ тщӀыну, жиӀэ хуэдэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 654. [Адыгэ уэркъхэр мэчэнджащэ:] Дауэ тщӀыну? Нал къута, 266. [Нурхьэлий Думэсарэ жриӀэу:] КъызжеӀэ, дауэ сщӀыну? Хъуэпсэгъуэ нур, 149. Дауэ уеплърэ? (7). Абы уэ дауэ ухущыт, сыт жыпӀэн. Дауэ уеплърэ, Астемыр? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 673. [Директорым Астемыр жриӀэу:] Дауэ уеплърэ? [къэрэгъулу е пэшхьэкугъэплъу лэжьэным] Хъуэпсэгъуэ нур, 183. Дауэ мыгъуэ? (5). Зытегузэвыхь гуэрым щхьэкӀэ жаӀэ. А Думэсарэ, анна, дауэ мыгъуэ уи гум пыкӀыу уи сабийр Арсейм яхэбдза? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 565. [Данэ цӀыкӀу артеллеристхэр егъэдыхьэшх:] – Уэ укъаукӀмэ, дауэ мыгъуэ хъуну? Нал къута, 233. [Дахэуэс фэрыщӀу Дисэ жреӀэ:] Дауэ мыгъуэ укъыщӀэнат унэм? ГущӀэгъу, 424.