гъащӀэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ПСЭУНЫГЪЭ, ЩЫӀЭНЫГЪ(Э), гъашӀэ/гъащӀэ, СУЩЕСТВОВАНИЕ, ЖИЗНЬ; HAYAT, YAŞAM
щыӀэныгъ(э), гъашӀэ/гъащӀэ; ÖMÜR
гъашӀэ/гъащӀэ, щыӀэныгъ(э) → ПСЭУНЫГЪ(Э); HAYAT, ÖMÜR, YAŞAM
гъащӀэ/гъашӀэ, щыӀэныгъ(э) → ПСЭУНЫГЪ(Э); HAYAT, YAŞAM (ömür)
Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: псэуныгъэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Псэуныгъэ.
ружизнь
ГъащӀэ кӀэщӀ. ГъащӀэ насыпыфӀэ.
+2 örnek
ГъащӀэ зиӀэм уахътыи иӀэщ.— Псалъэжьхэр
ГъащӀэм и кӀыхьагъыр зыми ищӀэркъым.— Псалъэжьхэр
2. ЦӀыхур е псэущхьэр къыщалъхуамрэ щылӀэжамрэ яку дэлъ зэман.
ружизнь, период существования кого-л.
Нартхэ я мэлыхъуэжь Амыщ сабийуэ къыщӀидзэри и гъащӀэ псор мэлыхъуэу ихьащ.— Адыгэ ӀуэрыӀуатэхэр
3. Дуней тетыкӀэ.
руобраз, способ существования (людей)
Къазий-Мухьэмэд зыхущӀэкъур диныр бгырысхэм я псэукӀэ псом хипщэну, гъащӀэм, лэжьыгъэм, цӀыхупсэм.. тепщэ хуищӀыну арт.— Шортэн Аскэрбий
+1 örnek
ГъащӀэм декӀур лӀыфӀщ.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (9)
гъащӀэ дэгъэзеигъуэ
рубеспросветная жизнь.
гъащӀэм дэбэкъуэн
рушагать в ногу с жизнью.
гъащӀэр дэхьын
рупрожить с кем-л. всю жизнь.
гъащӀэр елъэфэкӀын
рувлачить жалкое существование.
5 ifade daha
гъащӀэр ехьэкӀын
рупрожить, провести жизнь.
Сэ си гъащӀэр Ӏэхъуэ защӀэу Нобэм къэскӀэ изохьэкӀыр.— Акъсырэ Залымхъан
гъащӀэр ехьэлӀэн
руположить жизнь на кого-что-л.
{Уи} гъащӀэр кӀыхь ухъу!
руСпасибо! (букв. да будет долгой твоя жизнь!).
гъащӀэр тын
руотдать жизнь за кого-что-л.
гъащӀэр ухын
руумереть, скончаться.
Kitapta geçtiği hali
гъащӀэ 1. жизнь / Псэуныгъэ. ГъащӀэ кӀэщӀ. ГъащӀэ насыпыфӀэ. * ГъащӀэ зиӀэм уахътыи иӀэщ. (погов.) ГъащӀэм и кӀыхьагъыр зыми ищӀэркъым. (погов.) 2. жизнь, период существования кого-л. / ЦӀыхур е псэущхьэр къыщалъхуамрэ щылӀэжамрэ яку дэлъ зэман. * Нартхэ я мэлыхъуэжь Амыщ сабийуэ къыщӀидзэри и гъащӀэ псор мэлыхъуэу ихьащ. Ад. фольк. 3. образ, способ существования (людей) / Дуней тетыкӀэ. * Къазий-Мухьэмэд зыхущӀэкъур диныр бгырысхэм я псэукӀэ псом хипщэну, гъащӀэм, лэжьыгъэм, цӀыхупсэм.. тепщэ хуищӀыну арт. Ш. А. ГъащӀэм декӀур лӀыфӀщ. (погов.) ГъащӀэ дэгъэзеигъуэ беспросветная жизнь. ГъащӀэм дэбэкъуэн шагать в ногу с жизнью. ГъащӀэр дэхьын прожить с кем-л. всю жизнь. ГъащӀэр елъэфэкӀын влачить жалкое существование. ГъащӀэр ехьэкӀын прожить, провести жизнь. * Сэ си гъащӀэр Ӏэхъуэ защӀэу Нобэм къэскӀэ изохьэкӀыр. Акъ. З. ГъащӀэр ехьэлӀэн положить жизнь на кого-что-л. {Уи} гъащӀэр кӀыхь ухъу! Спасибо! (букв. да будет долгой твоя жизнь!). ГъащӀэр тын отдать жизнь за кого-что-л. ГъащӀэр ухын умереть, скончаться.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Псэуныгъэ.
Сэ гъащӀэм дежкӀэ сыгумащӀэщ, СыкӀуэнуи жыжьэ шым сошэс.— Махуэр блокӀыр напӀэзыпӀэу. «Вагъуэ махуэ», 316
+2 örnek
Пщащэр зыгъэдахэр фащэрщ, Зи псэ зыгъэдахэр гуакӀуэщ, ГъащӀэр зыгъэдахэр хабзэщ, Фызыр зыгъэдахэр лӀыщ.— Узыгъэдахэ. «Батырыбжьэ», 153
Уэ уи нэм хуэпхьым псэм ухуахьыр, Псэ хэлъхьэ Ӏуэхуми – ефӀэкӀуэнщ, ГъащӀэм и тепщэр лъагъуныгъэщ, Бзаджагъи мыви ар текӀуэнщ— Ягъажьэ щӀакхъуэр хъуреишхуэу. «Вагъуэ махуэ», 353
2. ЦӀыхур е псэущхьэр къыщалъхуамрэ щылӀэжамрэ яку дэлъ зэман.
Си ужьым итхэ, фыкъэпӀащӀэт, КӀэщӀыӀуэщ гъащӀэр – фымыгувэ.— Сытетщ къурш дами, соплъэ жыжьэ. «Дамыгъэ», 217
+1 örnek
Си гъащӀэр кӀыхьми е кӀэщӀми, Си гугъу ямыщӀу зашыӀэн?— ГъащӀэ кӀыхь. «Мывэ хуабэ», 266
3. Дуней тетыкӀэ, псэукӀэ.
ЩӀагъуэ сытми Ӏэхъуэ гъащӀэр?— Тисей, 489
+2 örnek
Уи зэ уэгъуэм бийр къибуду – Арщ уэ гъащӀэу къэбгъэщӀар— ЩоджэнцӀыкӀу Алий и сурэт. «Мывэ хуабэ», 143
Зыгъуэтыр зышх дыгъужьу, ишхыр зыхуэмыпшыныжым ещхьу, игъуэтым ефэу фадэ щӀэнэцӀу и гъащӀэр ехь.— Лъапсэ, 43
Deyimler (4)
гъащӀэ угъуеин
ГъащӀэ къэгъэщӀэн.
ТкӀуэпс зырызу си бзэм папщӀэ Сэри гъащӀэр соугъуейр.— Акъужь. «Дамыгъэ», 211
гъащӀэр ехьэкӀын (хьын)
Псэун.
Дыдауэу гъащӀэр сыт щӀетхьэкӀыр, Зэпыдгъэуауэ дылъэщэн?— Ди хэку аргуэру къызогъазэ. «Щхьэлыкъуэ», 379
+1 örnek
Зэгуэр Бейбарсыр къэуващ: дэ пащтыхьыгъуэр дохъумэ, уанэгум дис защӀэу гъащӀэр идохьэкӀ…— Лъапсэ, 100
гъащӀэр тын
Зыгуэрым и хьэтыркӀэ лӀэн, дунейм ехыжын.
И гъащӀэ псор щӀитынти хьэжым зы къуэ къыхуалъхуауэ ищӀатэмэ, арщхьэкӀэ абы хуэдэ насып а гъуамэм хуэфащэ?— Хъуэпсэгъуэ нур, 63
гъащӀэр ухын
ЛӀэн, дунейм ехыжын.
АдакъэщӀэ цӀыкӀухэр иджы ди Ӏуэгъуэ хъуакъэ, щыжаӀэм, я гъащӀэр яух.— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 482
Kitapta geçtiği hali
ГЪАЩӀЭ (201). 1. (122). Псэуныгъэ. Сэ гъащӀэм дежкӀэ сыгумащӀэщ, СыкӀуэнуи жыжьэ шым сошэс. Махуэр блокӀыр напӀэзыпӀэу. «Вагъуэ махуэ», 316. Пщащэр зыгъэдахэр фащэрщ, Зи псэ зыгъэдахэр гуакӀуэщ, ГъащӀэр зыгъэдахэр хабзэщ, Фызыр зыгъэдахэр лӀыщ. Узыгъэдахэ. «Батырыбжьэ», 153. Уэ уи нэм хуэпхьым псэм ухуахьыр, Псэ хэлъхьэ Ӏуэхуми – ефӀэкӀуэнщ, ГъащӀэм и тепщэр лъагъуныгъэщ, Бзаджагъи мыви ар текӀуэнщ. Ягъажьэ щӀакхъуэр хъуреишхуэу. «Вагъуэ махуэ», 353. 2. (74). ЦӀыхур е псэущхьэр къыщалъхуамрэ щылӀэжамрэ яку дэлъ зэман. Си ужьым итхэ, фыкъэпӀащӀэт, КӀэщӀыӀуэщ гъащӀэр – фымыгувэ. Сытетщ къурш дами, соплъэ жыжьэ. «Дамыгъэ», 217. Си гъащӀэр кӀыхьми е кӀэщӀми, Си гугъу ямыщӀу зашыӀэн? ГъащӀэ кӀыхь. «Мывэ хуабэ», 266. 3. (5). Дуней тетыкӀэ, псэукӀэ. ЩӀагъуэ сытми Ӏэхъуэ гъащӀэр? «Тисей», 489. Уи зэ уэгъуэм бийр къибуду – Арщ уэ гъащӀэу къэбгъэщӀар. ЩоджэнцӀыкӀу Алий и сурэт. «Мывэ хуабэ», 143. Зыгъуэтыр зышх дыгъужьу, ишхыр зыхуэмыпшыныжым ещхьу, игъуэтым ефэу фадэ щӀэнэцӀу и гъащӀэр ехь. Лъапсэ, 43. ◊ ГъащӀэ угъуеин (1). ГъащӀэ къэгъэщӀэн. ТкӀуэпс зырызу си бзэм папщӀэ Сэри гъащӀэр соугъуейр. Акъужь. «Дамыгъэ», 211. ГъащӀэр ехьэкӀын (хьын) (4). Псэун. Дыдауэу гъащӀэр сыт щӀетхьэкӀыр, Зэпыдгъэуауэ дылъэщэн? Ди хэку аргуэру къызогъазэ. «Щхьэлыкъуэ», 379. Зэгуэр Бейбарсыр къэуващ: дэ пащтыхьыгъуэр дохъумэ, уанэгум дис защӀэу гъащӀэр идохьэкӀ… Лъапсэ, 100. ГъащӀэр тын (1). Зыгуэрым и хьэтыркӀэ лӀэн, дунейм ехыжын. И гъащӀэ псор щӀитынти хьэжым зы къуэ къыхуалъхуауэ ищӀатэмэ, арщхьэкӀэ абы хуэдэ насып а гъуамэм хуэфащэ? Хъуэпсэгъуэ нур, 63. ГъащӀэр ухын (1). ЛӀэн, дунейм ехыжын. АдакъэщӀэ цӀыкӀухэр иджы ди Ӏуэгъуэ хъуакъэ, щыжаӀэм, я гъащӀэр яух. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 482.