гупсысэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
гупсысэ/гупшыс; DÜŞÜNCE, FİKİR
гупшыс/гупсысэ, джэнджэщ/чэнджэщ, (Абз. КЭНГЭШ); FİKİR, DÜŞÜNCE
къыфэугупшысын/къыхуэгупсысын, къыфэгъотын/къыхуэгъэтын, ипашъхьа илъхьан/и пащхьэ илъхьэн, гупшысэ/гупсысэ/ Ӏофыгъо/Ӏуэхугъуэ/ЕПЛЪЫКӀЭ КЪЭӀЭТЫН/къыфэӀэтын/къыхуэӀэтын (~ КЪЕӀЭТ(ы)/къыфеӀэты/ къыхуеӀэт); ПРЕДЛАГАТЬ; ÖNERMEK
Bu sonuç kitaptaki 3 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
ЦӀыхум и акъылыр зэта.
румысль, дума
{ПащӀэ Бэчмырзэ}.. зи гупсысэр нэгъуэщӀ щӀыпӀэкӀэ езымыхьэкӀ лӀыуэ щытащ.— Теунэ Хьэчим
Bu maddedeki ifadeler (5)
гупсысэ жан
руострый ум.
гупсысэ къегъэщтэн
рузаставить кого-л. призадуматься.
гупсысэм зэщӀиӀулӀэн
рубыть охваченным думами.
Бэлыхь хэхуащ Бэч, ар гупсысэхэм зэщӀаӀулӀащ. Щ. А.
гупсысэм хэхуэн
ру=
гупсысэм зэщӀиӀулӀэн
Щауэм зыри жиӀэркъым, гупсысэм хэхуащ.— Щомахуэ Амырхъан
гупсысэр зэпыудын
рупомешать чьим-л. размышлениям.
Ӏэминат и гупсысэр зэпиуду, и гъущӀ лъэгу цӀухэмкӀэ зэщӀэпсалъэу и бгъумкӀэ тракторыр блэкӀащ.— Къущхьэ СулътӀан
Kitapta geçtiği hali
гупсысэ мысль, дума / ЦӀыхум и акъылыр зэта. * {ПащӀэ Бэчмырзэ}.. зи гупсысэр нэгъуэщӀ щӀыпӀэкӀэ езымыхьэкӀ лӀыуэ щытащ. Т. Хь. Гупсысэ жан острый ум. Гупсысэ къегъэщтэн заставить кого-л. призадуматься. Гупсысэм зэщӀиӀулӀэн быть охваченным думами. Бэлыхь хэхуащ Бэч, ар гупсысэхэм зэщӀаӀулӀащ. Щ. А. Гупсысэм хэхуэн = гупсысэм зэщӀиӀулӀэн. * Щауэм зыри жиӀэркъым, гупсысэм хэхуащ. Щ. Ам. Гупсысэр зэпыудын помешать чьим-л. размышлениям. * Ӏэминат и гупсысэр зэпиуду, и гъущӀ лъэгу цӀухэмкӀэ зэщӀэпсалъэу и бгъумкӀэ тракторыр блэкӀащ. Къу. С.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Deyimler (4)
гупсысэ къытеуэн
Хэгупсысыхьын.
Си фочым ӀэплӀэ есшэкӀауэ, Окоп блын щӀыӀэм зызогъэщӀ, Гупсысэ хьэлъэр къыстеуауэ, Абы сэ си гур ныхегъэщӀ.— Си фочым ӀэплӀэ есшэкӀауэ. «Шум и гъуэгу», 30
гупсысэм ихьын
Хэгупсысыхьын, гупсысэ хьэлъэм хэмыкӀын.
Мазитху гупсысэм ихьащи, И щхьэцыр тхъуауэ гум хощӀ, ӀэщӀэлъ тхылъымпӀэу шыхьари Бгырыс жыр къамэу къысфӀощӀ. Пушкин 1941 гъэм и ноябрым. «Шум и гъуэгу», 35.
гупсысэм хэдзэн
Гупсысэ зэщӀегъэубыдэн. ☐
Зэгуэр пщӀыхьэпӀэу услъэгъуащи, Жэщ къэскӀэ жьыуэ согъуэлъыж, Арщхьа гупсысэм сыхэбдзащи, Си щхьэнтэр гъуру къысфӀощӀыж.— Зэгуэр пщӀыхьэпӀэу. «Шум и гъуэгу», 69
гупсыси псалъэ, зыплъыхьи тӀыс
ЖыпӀэмрэ пщӀэмрэ кӀэлъыплъыж.
Гупсыси псалъэ, упсэлъэнум, Зумыплъыхьауи умытӀыс – ЩӀапӀыкӀт а хабзэм бын къащӀэхъуэр, ЩӀыхь ар зымыдэм къылъымыст.— Ди лъэпкъ и псалъэ епцӀыжакъым. «Дамыгъэ», 208
Kitapta geçtiği hali
ГУПСЫСЭ: ◊ гупсысэ къытеуэн (1). Хэгупсысыхьын. Си фочым ӀэплӀэ есшэкӀауэ, Окоп блын щӀыӀэм зызогъэщӀ, Гупсысэ хьэлъэр къыстеуауэ, Абы сэ си гур ныхегъэщӀ. Си фочым ӀэплӀэ есшэкӀауэ. «Шум и гъуэгу», 30. Гупсысэм ихьын (2). Хэгупсысыхьын, гупсысэ хьэлъэм хэмыкӀын. Мазитху гупсысэм ихьащи, И щхьэцыр тхъуауэ гум хощӀ, ӀэщӀэлъ тхылъымпӀэу шыхьари Бгырыс жыр къамэу къысфӀощӀ. Пушкин 1941 гъэм и ноябрым. «Шум и гъуэгу», 35. Гупсысэм хэдзэн (1). Гупсысэ зэщӀегъэубыдэн. Зэгуэр пщӀыхьэпӀэу услъэгъуащи, Жэщ къэскӀэ жьыуэ согъуэлъыж, Арщхьа гупсысэм сыхэбдзащи, Си щхьэнтэр гъуру къысфӀощӀыж. Зэгуэр пщӀыхьэпӀэу. «Шум и гъуэгу», 69. ☐ Гупсыси псалъэ, зыплъыхьи тӀыс (3). ЖыпӀэмрэ пщӀэмрэ кӀэлъыплъыж. Гупсыси псалъэ, упсэлъэнум, Зумыплъыхьауи умытӀыс – ЩӀапӀыкӀт а хабзэм бын къащӀэхъуэр, ЩӀыхь ар зымыдэм къылъымыст. Ди лъэпкъ и псалъэ епцӀыжакъым. «Дамыгъэ», 208.