вагъуэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
вагъуэ/жъуагъо; YILDIZ
жъуагъо/вагъуэ; YILDIZ
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. ЖэщкӀэ уафэм къыщыблэ пкъыгъуэ.
рузвезда (небесное тело)
Вагъуэхэр уафэгум къыщитӀысхьам, дэ гур щӀэтщӀэжри дыкъежьэжат.— ХьэхъупащӀэ Хьэжбэчыр
2. ИхъуреягъкӀэ зэхуэдэу къекӀуэкӀыу къуапэ папцӀэ зытет геометрическэ фигурэ, апхуэдэ теплъэ зиӀэ предмет.
рузвезда (геометрическая фигура и предмет, имеющий такую форму)
Къыщоблэ дыгъэу Кремлым и щыгум вагъуэ къуапитхур лыдыжу.— ХьэхъупащӀэ Хьэжбэчыр
Bu maddedeki ifadeler (2)
вагъуэр егъэбжын
рузаставить кого-л. делать трудное дело.
{и} вагъуэр ижащ
ру{его} звезда закатилась, плохи {его} дела.
Kitapta geçtiği hali
вагъуэ 1. звезда (небесное тело) / ЖэщкӀэ уафэм къыщыблэ пкъыгъуэ. * Вагъуэхэр уафэгум къыщитӀысхьам, дэ гур щӀэтщӀэжри дыкъежьэжат. Хь. Хь. 2. звезда (геометрическая фигура и предмет, имеющий такую форму) / ИхъуреягъкӀэ зэхуэдэу къекӀуэкӀыу къуапэ папцӀэ зытет геометрическэ фигурэ, апхуэдэ теплъэ зиӀэ предмет. * Къыщоблэ дыгъэу Кремлым и щыгум вагъуэ къуапитхур лыдыжу. Хь. Хь. Вагъуэр егъэбжын заставить кого-л. делать трудное дело. {И} вагъуэр ижащ {его} звезда закатилась, плохи {его} дела.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. ЖэщкӀэ уафэм ипхъауэ къыщыблэ нэхугъэ.
Вагъуэ пщӀыпщӀу къыщхьэщытми, ЖыӀэт, сытыр уи дуней?— Мывэ закъуэ. «Батырыбжьэ», 14
+2 örnek
Жэщым вагъуэ пщӀыпщӀу Плъагъур пхуэмыбжын, Насып вагъуэ уиӀэм Хэплъэ – имыжын.— Дыгъэм, кхъухь кӀуэкӀафӀэу… Вагъуэ махуэ, 101
Вагъуэр уафэм фыщыблэхукӀэ, Дытетынущ дэ дуней.— Вагъуэиж. «Батырыбжьэ», 70
2. ИхъуреягъкӀэ зэхуэдэу къекӀуэкӀыу къуапэ папцӀэ зытет геометрие пкъыгъуэ, апхуэдэ теплъэ зиӀэ псори.
ФӀыгъуэ гъуэгур дигъэлъагъуу Кремлу лъэщым и щхьэ лъагэм НаӀуэу, дахэу теткъэ вагъуэ – ФӀым хущӀэкъур ирипагэу.— Вагъуэ. «Партыр ди пашэу», 8
+2 örnek
Мо Кремль лъэщым и вагъуитхум Сеплъыну бгыщхьэм сыкъыщыплъэрт, Ӏугъуейм дыхэту бийхэр щытхум, А тхум я нурыр си гум щыблэрт.— Сэлэт сэлам. «Шум и гъуэгу», 7
Лажьэу губгъуэм Ӏэджэ итти Бел яӀыгъыу къызэхуос, Зым и пыӀэм вагъуэ тести Я гущӀэгъур абы лъос.— ПарашютитӀ. «Бгы лъапэхэм деж», 46
3. Орден, медаль лъапӀэ дыдэ, вагъуэ теплъэ иӀэу (Совет Союзым лэжьыгъэкӀэ, лӀыгъэкӀэ къахэпэжыкӀа цӀыху, гуп с.ху. ирату); иджы «Урысейм и лӀыхъужь» цӀэ лъапӀэр щыфӀащкӀэ ират дыщэ дамыгъэ. -92.
– Арт жэуапри, къысхуидакъым Вагъуэр дыщэм япищӀын.— ПщӀыхьэпӀэ. «Батырыбжьэ», 72
+2 örnek
Абдеж уэрамым сыдыхьауэ, Си ныбжьэгъу дыдэ си псэу слъагъуу, Берлину жыжьэм къикӀыжауэ И джанэм хэзу орден вагъуэ, Сэлам есхыну Ӏэгъуапэ нэщӀыр къысӀэрыхьэщ, И ӀитӀ пымытми ар гуфӀауэ Си ӀитӀ сшияри си гум щӀыхьат.— Ныбжьэгъу. «Партыр ди пашэу», 91
Ежьу: ХъыбарыфӀыр къокӀыр къалэм, Ар газетым къытехуащ – ЛӀыгъэ пэкӀуэу шыхъуэ щӀалэм Дыщэ вагъуэ къыратащ— Колхоз шыхъуэ уэрэд. «Партыр ди пашэу», 70
4. Коньякым трагъэувэ дамыгъэ лӀэужьыгъуэ, вагъуэ теплъэ иӀэу.
Валери и закъуэу, кабинетым щӀэсу къыщӀыхьати, и жыпым ита коньяк птулъкӀитӀ стӀолым хутрегъэувэ, вагъуитху ятету, арщхьэкӀэ Валерэ нэкӀэ къеплъыркъым.— КӀапсэ кӀапэ, 16
+1 örnek
Студентыр мэӀэбэри птулъкӀитӀыр егъэджакӀуэм хуегъэкӀуатэ, вагъуитху коньякым тетыр нэхъ илъагъун хуэдэу.— КӀапсэ кӀапэ, 16
Deyimler (2)
[и] вагъуэр ижын
Дунейм ехыжын, щымыӀэжын, псэуныгъэр ухын, лӀэн.
Бом щӀэт лӀыщӀэхэм Щхъуэм лӀитӀ и гъусэу щалъагъум, занщӀэу къагурыӀуащ ящыщ зыгуэрым и вагъуэр зэрижар.— Хъуэпсэгъуэ нур, 162
[и] вагъуэ имыжын
МылӀэжын, и цӀэр мыкӀуэдын.
Сэрщ зи вагъуэр имыжынур – Сыхьэт махуэм къыдалъхуар.— Вагъуэ махуэ. «Вагъуэ махуэ», 9
Kitapta geçtiği hali
ВАГЪУЭ (75). 1. (41). ЖэщкӀэ уафэм ипхъауэ къыщыблэ нэхугъэ. Вагъуэ пщӀыпщӀу къыщхьэщытми, ЖыӀэт, сытыр уи дуней? Мывэ закъуэ. «Батырыбжьэ», 14. Жэщым вагъуэ пщӀыпщӀу Плъагъур пхуэмыбжын, Насып вагъуэ уиӀэм Хэплъэ – имыжын. Дыгъэм, кхъухь кӀуэкӀафӀэу… «Вагъуэ махуэ», 101. Вагъуэр уафэм фыщыблэхукӀэ, Дытетынущ дэ дуней. Вагъуэиж. «Батырыбжьэ», 70. 2. (22). ИхъуреягъкӀэ зэхуэдэу къекӀуэкӀыу къуапэ папцӀэ зытет геометрие пкъыгъуэ, апхуэдэ теплъэ зиӀэ псори. ФӀыгъуэ гъуэгур дигъэлъагъуу Кремлу лъэщым и щхьэ лъагэм НаӀуэу, дахэу теткъэ вагъуэ – ФӀым хущӀэкъур ирипагэу. Вагъуэ. «Партыр ди пашэу», 8. Мо Кремль лъэщым и вагъуитхум Сеплъыну бгыщхьэм сыкъыщыплъэрт, Ӏугъуейм дыхэту бийхэр щытхум, А тхум я нурыр си гум щыблэрт. Сэлэт сэлам. «Шум и гъуэгу», 7. Лажьэу губгъуэм Ӏэджэ итти Бел яӀыгъыу къызэхуос, Зым и пыӀэм вагъуэ тести Я гущӀэгъур абы лъос. ПарашютитӀ. «Бгы лъапэхэм деж», 46. 3. (8). Орден, медаль лъапӀэ дыдэ, вагъуэ теплъэ иӀэу (Совет Союзым лэжьыгъэкӀэ, лӀыгъэкӀэ къахэпэжыкӀа цӀыху, гуп с.ху. ирату); иджы «Урысейм и лӀыхъужь» цӀэ лъапӀэр щыфӀащкӀэ ират дыщэ дамыгъэ. – Арт жэуапри, къысхуидакъым Вагъуэр дыщэм япищӀын. ПщӀыхьэпӀэ. «Батырыбжьэ», 72. Абдеж уэрамым сыдыхьауэ, Си ныбжьэгъу дыдэ си псэу слъагъуу, Берлину жыжьэм къикӀыжауэ И джанэм хэзу орден вагъуэ, Сэлам есхыну Ӏэгъуапэ нэщӀыр къысӀэрыхьэщ, И ӀитӀ пымытми ар гуфӀауэ Си ӀитӀ сшияри си гум щӀыхьат. Ныбжьэгъу. «Партыр ди пашэу», 91-92. Ежьу: ХъыбарыфӀыр къокӀыр къалэм, Ар газетым къытехуащ – ЛӀыгъэ пэкӀуэу шыхъуэ щӀалэм Дыщэ вагъуэ къыратащ Колхоз шыхъуэ уэрэд. «Партыр ди пашэу», 70. 4. (4). Коньякым трагъэувэ дамыгъэ лӀэужьыгъуэ, вагъуэ теплъэ иӀэу. Валери и закъуэу, кабинетым щӀэсу къыщӀыхьати, и жыпым ита коньяк птулъкӀитӀ стӀолым хутрегъэувэ, вагъуитху ятету, арщхьэкӀэ Валерэ нэкӀэ къеплъыркъым. КӀапсэ кӀапэ, 16. Студентыр мэӀэбэри птулъкӀитӀыр егъэджакӀуэм хуегъэкӀуатэ, вагъуитху коньякым тетыр нэхъ илъагъун хуэдэу. КӀапсэ кӀапэ, 16. ◊ [И] вагъуэр ижын (1). Дунейм ехыжын, щымыӀэжын, псэуныгъэр ухын, лӀэн. Бом щӀэт лӀыщӀэхэм Щхъуэм лӀитӀ и гъусэу щалъагъум, занщӀэу къагурыӀуащ ящыщ зыгуэрым и вагъуэр зэрижар. Хъуэпсэгъуэ нур, 162. [И] вагъуэ имыжын (1). МылӀэжын, и цӀэр мыкӀуэдын. Сэрщ зи вагъуэр имыжынур – Сыхьэт махуэм къыдалъхуар. Вагъуэ махуэ. «Вагъуэ махуэ», 9.