баш
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
баш/бэщ; DEĞNEK
бэщ/баш, утын/удын; SOPA, DEĞNEK
утын/удын, бэщ/баш; SOPA
Bu sonuç kitaptaki 3 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
ЗытрагъащӀэу, зыщӀагъакъуэу къыщакӀухькӀэ къагъэсэбэп пхъэ яе кӀыхь.
рупалка, посох
Уэнум баш егъуэт.— Псалъэжьхэр
+1 örnek
Ӏэщ гъэхъуным башрэ шыгъурэ хуейщ.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (4)
башым хуэдэу гъун
русильно похудеть (букв. высохнуть как палка).
башыр зэпегъэудын
рупоколотить, отдубасить кого-л. палкой.
башыр пкӀэм дэдзеижын
руразориться, обнищать.
баш кӀэмщхьэм
Баш гъумыщӀэфӀ.
рудубинка, увесистая палка
Kitapta geçtiği hali
баш палка, посох / ЗытрагъащӀэу, зыщӀагъакъуэу къыщакӀухькӀэ къагъэсэбэп пхъэ яе кӀыхь. * Уэнум баш егъуэт. (погов.) Ӏэщ гъэхъуным башрэ шыгъурэ хуейщ. (погов.) Башым хуэдэу гъун сильно похудеть (букв. высохнуть как палка). Башыр зэпегъэудын поколотить, отдубасить кого-л. палкой. Башыр пкӀэм дэдзеижын разориться, обнищать. баш кӀэмщхьэм дубинка, увесистая палка / Баш гъумыщӀэфӀ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. ЗытрагъащӀэу, зыщӀагъакъуэу къыщакӀухькӀэ къагъэсэбэп пхъэ, гъущӀыкӀэ яе кӀыхь.
Хьэблэм дэс псоми жаӀэрт: – Лъэпщ гъущӀ вакъэрэ гъущӀ башрэ иӀыгъыу ежьу уафэмрэ щӀылъэмрэ арэфкӀэ щызэгъэкъуам нэс кӀуа пэтми, дыщэ икъухьауэ здэщылъ хуэзакъым.— Хъуэпсэгъуэ нур, 146
+2 örnek
ЛӀыжь къоми, я башыр зыщӀагъэкъуауэ, гъуэгум тетым яхоплъэ, дыдей яхэту пӀэрэ, жаӀэу.— Нал къута, 211
Зэман докӀыжри щхьэцыр тхъумэ, Баш тӀэкӀу къуитыжущ хузэфӀэкӀыр.— Зэманым декӀу. «Батырыбжьэ», 11
2. Ӏэщ ирырагъэхъуу, хьэ Ӏурагъэщту, н. къ. къагъэсэбэпу зэрахьэ чы гъум Ӏыхьэ.
Тэлай дэкӀри зэныбжьэгъу цӀыкӀухэми запхъауэ, баш яӀыгъыр фоч убыдыкӀэу яубыдауэ, Сосрыкъуэ зыщигъэпщкӀуа къуацэ-чыцэр къаувыхьырт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 580
+1 örnek
Баш кӀыхь зыӀыгъым картэм теӀэбэурэ къарегъэлъагъу: – Мис мы къуэладжэм деж танкыр жэщым щызэхуосри заущэхуауэ дэсщ, сигналым къыпэплъэу.— Лыгъэ, 410
3. Башым щыщ, ехьэлӀа.
Баш дакъэм фэ кӀапсэ тӀэкӀу ищӀауэ, а кӀапсэр хьэжым и Ӏэпщэм илъыжт, и шыр илъри, хьэжыр псы ятӀэм хэджэлауэ илъэфырт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 65
+2 örnek
Мусэ башыпэмкӀэ хьэрфхэр щӀым трещӀыхьри ТхьэмщӀыгъуныбэм йоупщӀ: – Мыр сыт хьэрф, хуэмыху? – жеӀэри.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 507
У
Atasözleri (1)
и мыӀуэху зепхуэмэ, уи щхьэм баш техуэнщ
Еплъ: Ӏуэху
Kitapta geçtiği hali
БАШ (80). 1. (48). ЗытрагъащӀэу, зыщӀагъакъуэу къыщакӀухькӀэ къагъэсэбэп пхъэ, гъущӀыкӀэ яе кӀыхь. Хьэблэм дэс псоми жаӀэрт: – Лъэпщ гъущӀ вакъэрэ гъущӀ башрэ иӀыгъыу ежьу уафэмрэ щӀылъэмрэ арэфкӀэ щызэгъэкъуам нэс кӀуа пэтми, дыщэ икъухьауэ здэщылъ хуэзакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 146. ЛӀыжь къоми, я башыр зыщӀагъэкъуауэ, гъуэгум тетым яхоплъэ, дыдей яхэту пӀэрэ, жаӀэу. Нал къута, 211. Зэман докӀыжри щхьэцыр тхъумэ, Баш тӀэкӀу къуитыжущ хузэфӀэкӀыр. Зэманым декӀу. «Батырыбжьэ», 11. 2. (28). Ӏэщ ирырагъэхъуу, хьэ Ӏурагъэщту, н. къ. къагъэсэбэпу зэрахьэ чы гъум Ӏыхьэ. Тэлай дэкӀри зэныбжьэгъу цӀыкӀухэми запхъауэ, баш яӀыгъыр фоч убыдыкӀэу яубыдауэ, Сосрыкъуэ зыщигъэпщкӀуа къуацэ-чыцэр къаувыхьырт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 580. Баш кӀыхь зыӀыгъым картэм теӀэбэурэ къарегъэлъагъу: – Мис мы къуэладжэм деж танкыр жэщым щызэхуосри заущэхуауэ дэсщ, сигналым къыпэплъэу. Лыгъэ, 410. 3. (4). Башым щыщ, ехьэлӀа. Баш дакъэм фэ кӀапсэ тӀэкӀу ищӀауэ, а кӀапсэр хьэжым и Ӏэпщэм илъыжт, и шыр илъри, хьэжыр псы ятӀэм хэджэлауэ илъэфырт. Хъуэпсэгъуэ нур, 65. Мусэ башыпэмкӀэ хьэрфхэр щӀым трещӀыхьри ТхьэмщӀыгъуныбэм йоупщӀ: – Мыр сыт хьэрф, хуэмыху? – жеӀэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 507. ☐ Уи мыӀуэху зепхуэмэ, уи щхьэм баш техуэнщ (1). Еплъ Ӏуэху.